Krimp

Wordt de economische kloof tussen Noord- en Zuid-Europa nog groter? Dat hangt af van een vaccin

Bon Patata in Albir. Vanwege het coronavirus is het veel minder druk dan normaal in de populaire Spaanse badplaats. Beeld ANP

De cijfers over de Zuid-Europese economieën zijn nog dramatischer dan die in het Noorden, die al dramatisch waren. Wat betekent dat?

Wat betekent het voor een land als zijn economie in slechts enkele maanden met bijna een vijfde krimpt? Begin dit jaar was die vraag binnen Europa nog een absurde denkoefening geweest. Nu overkomt het Spanje: in het tweede kwartaal slonk de economie daar met liefst 18,5 procent, zo maakte het statistiekbureau daar vrijdag bekend. Vergeleken met hetzelfde kwartaal in 2019 gaat het zelfs om een terugval van 22,1 procent.

In Europa tekent zich de haast vertrouwde scheidslijn tussen Noord en Zuid af, nu ook enkele andere landen hun economische pijn melden. Neem Portugal, dat er tussen april en juni met 14,1 procent op achteruitging vergeleken met het eerste kwartaal. Frankrijk, met 13,8 procent. Of Italië, met 12,4 procent. Daarbij vergeleken doet Duitsland het toch een stukje beter. Dat land kromp ‘slechts’ met 10,1 procent. Ook historisch en ongekend, overigens. Nederland komt pas over twee weken met de voorlopige schade-inventarisatie. De krimp zal hier meer in de orde van Duitse grootte uitvallen. 

Volgens Eurostat bedraagt de gemiddelde krimp in de eurozone zo’n 12,1 procent. Voor de onderlinge verschillen tussen Noord en Zuid is een vrij eenvoudige verklaring, zegt de Groningse hoogleraar internationale economie Steven Brakman. “Duitsland en Nederland konden meer geld uittrekken voor hun steunpakketten. Dat was maanden geleden al wel duidelijk, en dat zie je nu terug in de krimpcijfers.”

Beeld Louman & Friso

Nederland ging de crisis in met een begrotingsoverschot en een relatief lage staatsschuld. Dat is nu veranderd in een begrotingstekort en een grotere schuld natuurlijk, maar het kabinet kon het lijden. Die luxe hadden landen in het zuiden minder. “Bekijk je Europa door timmermansogen”, zegt Brakman, “dan verklaart dat de onderlinge verschillen het meest.” 

Het grote gat tussen Italië en Spanje

Toch vallen alsnog een paar dingen op. Het toch best grote gat tussen Italië en Spanje bijvoorbeeld. Beide leunen toch sterk op de toerismesector? Had juist Italië niet ook bovenmatig veel coronabesmettingen? En van allebei zat de overheid toch niet ruim in de slappe was? 

“Ja”, zegt de hoogleraar, “maar toch verbaast het niet dat Spanje harder is geraakt. Toerisme is daar nog belangrijker dan in Italië. Daarnaast heeft de overheid in Spanje nog minder geld kunnen vrijmaken dan de Italiaanse. En dan ligt er in Spanje ook nog eens veel seizoensarbeid stil vanwege beperkte reismogelijkheden.” Het aanstaande coronafonds waarover zoveel te doen was in Brussel, een steunpakket van in totaal 750 miljard, zal daar volgend jaar welkom zijn.

Over de vraag wat het betekent voor een economie als die plotsklaps met een vijfde krimpt, kan hij kort zijn: er zitten na zo’n krimp veel, véél meer mensen werkloos thuis. Met name in de horeca en de toerismesector, waar Zuid-Europa het sowieso meer van moet hebben. “Vergeet trouwens niet dat ook in Nederland veel mensen thuis zaten. Maar hier had de overheid het geld om hun lonen door te betalen.”

Hetzelfde economische schuitje

De vraag is nu of die aloude Noord-Zuid-scheidslijn scherper gaat worden, of de kloof groter wordt. Volgens Brakman hangt dat af van hoe snel er een vaccin komt. In Nederland en Duitsland blijven veel bedrijven nog overeind door alle overheidssteun. Als er op tijd gevaccineerd kan worden, en alle bedrijvigheid dus weer op volle snelheid door kan draaien, dan hoeven veel van die bedrijven nooit failliet te gaan. In Zuid-Europa zijn diezelfde bedrijven nu al failliet omdat de steun daar veel soberder is. “Een snel vaccin leidt dus tot een grotere kloof.”

Duurt het te lang voordat er een medische oplossing komt, dan gaan hier evengoed veel sectoren omvallen, zegt Brakman. En dan zitten Noord en Zuid alsnog in hetzelfde economische schuitje.

Lees ook:

Duitse economie nog harder onderuit dan voorspeld, Europa volgt

Naast Amerika krijgt ook de motor van de Europese economie een grote tik in de coronacrisis. De Duitse economie krimpt harder dan gedacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden