MBA

Word je met een dure opleiding een betere manager? ‘Het is organisatorische kwakzalverij’

Beeld ANP

Vorige week beschreef Trouw nieuwe managementhypes,  zoals agile, lean, scrum en holocratisch. Vandaag komen de particuliere, dure managementscholen aan bod; de MBA’s krijgen namelijk veel kritiek.

Managers zijn een geliefd onderwerp van spot binnen menig bedrijfskantine. Maar ook daarbuiten lijkt de kritiek op hun vak nu toe te nemen. In Duitsland wil nog amper iemand zich opwerken tot chef vanwege het slechte imago dat om die beroepsgroep hangt, zo blijkt uit onderzoek van Boston Consulting Group.

En een maand geleden zette Albert Heijn 150 managers op een andere post binnen het bedrijf. Wordt de organisatie alleen maar overzichtelijker van, stelde de supermarktketen. Heeft de manager eigenlijk überhaupt wel nut?

Dat is een wat al te boude vraag, maar experts zetten wel vraagtekens bij de speciale opleidingen voor dat vak. Het gaat dan om zogeheten Masters of Business Administration (MBA’s). Dat zijn private opleidingen die tienduizenden euro’s per jaar rekenen aan studenten. En een grote toeloop kennen van mensen die de drie letters graag op hun cv zetten.

‘Het is organisatorische kwakzalverij’

Eén van de criticasters is emeritus deeltijdhoogleraar Jan Hoogervorst van de Universiteit van Antwerpen. Hij noemt management helemaal geen vak apart, zoals bijvoorbeeld geneeskunde of advocatuur dat wel zou zijn. En dus zijn scholen die opleiden tot een algemene manager ook niet nodig en zelfs onzinnig, stelt hij. “Het is organisatorische kwakzalverij.”

Met zijn kritiek zit Hoogervorst aardig op dezelfde lijn als de Brit Martin Parker, die zelf ruim twintig jaar doceerde op verschillende MBA’s. De boodschap uit zijn recente boek ‘Shut down the business school’ liegt er niet om: allemaal slopen, de 13.000 MBA’s die de wereld rijk is. Hoewel hun lesprogramma’s soms erg verschillen, leveren ze volgens hem hetzelfde soort onethische en zelfzuchtige managers op, louter gericht op kortetermijnwinst.

Vanaf het ontstaan van de scholen was er al kritiek, zegt Hoogervorst. Want op welke wetenschappelijke theorie baseert zo’n school zich eigenlijk? Waar is de set aan bewezen basisprincipes, zoals de natuurkunde die ontleende aan Newton en Einstein? “Die vragen vind ik na de anderhalve eeuw dat die scholen bestaan nog steeds niet bevredigend beantwoord.”

Tja, de managerswereld grossiert inderdaad niet bepaald in hard bewezen theorieën, zegt de Tilburgse hoogleraar organisatiekunde Marius Meeus . “Die beroept zich veel meer op ervaringskennis. Er bestaan veel ideeën en ervaring over hoe je organisaties vooruit helpt, maar die ideeën zijn stuk voor stuk maar beperkt onderzocht”, zegt hij. Toch bestaat er wel degelijk stevig bewijsmateriaal voor wat werkt en niet, zegt Meeus. “Met overzichtsstudies kan ik bijvoorbeeld laten zien waarom het ene bedrijf iets beter presteert dan het andere. Welke facetten in het management voor die voorsprong op concurrenten hebben gezorgd.”

Kloof tussen de wetenschap en het bedrijfsleven

Maar helaas vinden die bevindingen maar moeizaam hun weg naar de praktijk. Het zijn dan ook niet bepaald simpele interventies, vervolgt de hoogleraar. Niets in de trant van: geef alle werknemers elke dag een extra schouderklopje en je zult zien dat de productiviteit gemiddeld met 4 procent omhooggaat. Meeus moet lachen. “Was dat maar zo. Het is altijd een mix van sociale, technische en organisatorische maatregelen die samen, gemiddeld gezien, verbetering brengen. Dat vat je niet samen in een paar zinnen.”

Er heerst een grote kloof tussen de wetenschap en het bedrijfsleven wat dit betreft, besluit hij.

De Rotterdam School of Management herkent het beeld dat MBA’s verschillende managementtheorieën doceren. “Maar er zijn natuurlijk ook nogal wat theorieën. Bedenk dat elk mens anders is, en dat een opleiding ook bij iemand persoonlijk moet passen”, zegt een woordvoerder.

En geloof maar, vervolgt zij, dat iemand die tienduizenden euro’s moet betalen om binnen te komen, héél goed uitzoekt waar hij zich het meest thuis voelt. Een zeer bewuste keus dus, daar is volgens haar weinig arbitrairs aan.

Vooral leren uitzoomen

Karlijn Nigg (30) uit Utrecht heeft sinds enkele jaren een bedrijf dat grote aanbestedingen probeert binnen te halen voor haar klanten. Vooral in de mobiliteitssector. En ja, daarvoor is de MBA-opleiding die ze ondertussen in Rotterdam volgt erg nuttig. “Ik heb drie universitaire masters – één over ontwikkelingspsychologie, één over organisatiepsychologie en nog één over statistiek”, zegt ze aan de telefoon, net terug uit Washington voor het vak ‘bedrijfsvoering en politiek’. Voor haar is het belangrijk om al die drie vakgebieden te combineren in haar werk, zegt ze. De MBA geeft haar daarbovenop een bedrijfskundige kijk. “Op zo’n opleiding leer je vooral uitzoomen”, zegt ze. “De zakenwereld doorgronden.” Tijdens een vak als strategisch management gaat het bijvoorbeeld over het ontwikkelen van een groeistrategie. Maar studenten krijgen ook financieel management, waarbij de docent behandelt hoe je een bedrijf overneemt en de waarde daarvan bepaalt. Les in personeelsbeleid ook, en marketing. “Waar het om gaat is dat ik met deze brede opleiding weet welke vragen ik moet stellen aan de verschillende afdelingen binnen een bedrijf.”

Lees ook:
Agile, scrum, lean; wat is het eigenlijk?

Managementtermen als ‘agile’, ‘lean’, ‘scrum’ en ‘zelfsturende teams’ worden te pas en te onpas gebruikt binnen én buiten het bedrijfsleven, met vele kromme tenen als gevolg. Maar wat betekenen ze eigenlijk?

Een manager blijkt waar voor zijn geld, tot op zekere hoogte

Bestuurders die meer verdienen, doen het beter dan hun collega’s met een lager inkomen, blijkt uit onderzoek. Maar daar zit een grens aan: boven de 6 ton nemen de prestaties niet meer toe.

Steeds vaker wordt er tegen hoge beloningen voor topbestuurders gestemd

Bestuurders van grote Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven worden vaak riant betaald. Het verzet tegen die hoge beloningen neemt toe. Nederlandse pensioenfondsen lopen daarin voorop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden