null

Pandora Papers

Wopke Hoekstra investeerde in belastingparadijs

Beeld Brechtje Rood

Net voordat CDA-leider Wopke Hoekstra als minister van financiën stelling nam tegen belastingparadijzen had hij zelf nog een belang in een tropische brievenbusfirma.

CDA-leider en demissionair minister van financiën Wopke Hoekstra heeft jarenlang een belang gehad in een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden. Hoekstra maakte tot oktober 2017 deel uit van een besloten beleggingsclub die dit belastingparadijs in de Caribische Zee nog altijd gebruikt om te investeren in een safaribedrijf in Oost-Afrika.

Tot die besloten club behoren meerdere publieke personen, onder wie president-commissaris Tom de Swaan van staatsbank ABN Amro. De Swaan werd in juli 2018 door Hoekstra benoemd bij de bank. De Britse Maagdeneilanden vormen één van de grootste belastingparadijzen ter wereld. Onthullingen laten al sinds 2013 zien hoe het land corruptie en fraude helpt verhullen.

De betrokkenheid van Hoekstra blijkt uit onderzoek van Trouw, Het Financieele Dagblad en onderzoeksplatform Investico, die daarvoor toegang hadden tot de Pandora Papers. Dat is een grote hoeveelheid gelekte documenten uit belastingparadijzen. Die zijn in bezit van ICIJ, het internationale journalistencollectief waarbij de drie media zijn aangesloten.

‘Beneden alle internationale standaarden’

Hoekstra kocht zijn aandelen op de Maagdeneilanden in 2009 en verkocht die een week voor hij in oktober 2017 aantrad als minister van financiën. Vanaf dat moment was het zijn taak om als minister misbruik via belastingparadijzen aan te pakken. In antwoord op vragen laat Hoekstra weten dat hij zijn belang in de brievenbusfirma altijd heeft gemeld bij de fiscus.

Dat deed hij echter niet bij de Eerste Kamer. Hoekstra was tussen 2011 en 2017 senator namens het CDA en was toen lid van een commissie die in schriftelijke overleggen meedacht over de internationale strijd tegen belastingontwijking. De CDA-leider stelt in een reactie dat hij niet verplicht was melding te maken van zijn aandelen, en dat hij zich altijd aan de vereiste procedures heeft gehouden.

“Strikt genomen klopt dat, maar het was ethischer geweest om het wél te melden”, stelt hoogleraar Christoph Demmke, expert op het gebied van integriteit en adviseur van het Europees Parlement. Demmke noemt Hoekstra’s handelwijze ‘onacceptabel’ en ‘beneden alle internationale standaarden’.

Lees hier meer over ons onderzoek naar de 12 miljoen documenten die samen de Pandora Papers vormen. Een overzicht van alle publicaties vindt u op trouw.nl/pandorapapers.

Lees hier de politieke reacties op het nieuws: ‘Beleggingen Hoekstra schadelijk voor reputatie Nederland

Vooraanstaande personen uit de financiële wereld

Hoekstra antwoordt op vragen over de Maagdeneilanden-constructie dat hij geen weet had van de vestigingsplaats van de brievenbusfirma. Van de andere investeerders die Trouw heeft benaderd, stelt niemand dat hij niet wist dat de brievenbusfirma op de Maagdeneilanden is gevestigd. Een enkeling herinnert zich dat hij bij de aankoop van de aandelen een document moest tekenen waarop ‘Britse Maagdeneilanden’ stond vermeld.

Naast Tom de Swaan en Hoekstra bestaat de investeringsgroep uit vooraanstaande personen uit de financiële wereld, zoals oud-zakenbankier Wilco Jiskoot (nu commissaris bij Hema en Jumbo) en Alexandra Schaapveld, commissaris bij Société Générale en tot voor kort ook bij ontwikkelingsbank FMO.

De brievenbusfirma waarin zij een belang hebben heet Candace Management Limited. De firma is een investeringsvehikel waarmee de beleggers geld staken in Asilia Africa, een bedrijf dat safarireizen aanbiedt. De onderneming zorgt naar eigen zeggen voor veel werkgelegenheid in Kenia en Tanzania. Grote internationale geldschieters, zoals het Noorse staatsfonds Norfund, investeren ook in het bedrijf.

Hoekstra: rendement naar een goed doel

Mede-oprichter van Asilia Jeroen Harderwijk, die de brievenbusfirma op de Maagdeneilanden beheert, zegt dat de route via de Cariben is gekozen omdat hij daarmee gemakkelijker investeerders uit andere landen kon aantrekken.

Ook was de Maagdeneilanden-route volgens hem goed bruikbaar om de investeringen naar meerdere landen in Afrika te laten lopen. Harderwijk ontkent dat die keuze de investeerders financieel voordeel heeft opgeleverd.

Van belastingontwijking of -ontduiking zou geen sprake zijn: alle door Trouw benaderde investeerders stellen dat zij hun zakelijke belang jaarlijks hebben opgegeven bij de Belastingdienst. Demissionair minister Hoekstra stelt dat hij bij de verkoop van zijn aandelen in 2017 alleen zijn inleg van 26.500 euro heeft teruggevraagd, en het rendement van 4800 euro aan een goed doel heeft geschonken.

Ongeveer een half jaar nadat hij zijn belang had verkocht, benoemde Hoekstra in zijn rol als minister van financiën mede-investeerder Tom de Swaan tot president-commissaris van staatsbank ABN Amro. Niet duidelijk is of één van hen toen heeft gemeld dat zij kort tevoren nog gezamenlijk investeerden.

Hoekstra ontkent te hebben geweten dat De Swaan ook deel uitmaakte van de investeringsclub. De lijsten met namen die volgens verschillende investeerders uit de groep regelmatig rondgestuurd worden, zegt Hoekstra nooit te hebben gezien.

Lees de reconstructie over Hoekstra's bezit op de Maagdeneilanden

Hij moet nú van die aandelen op de Britse Maagdeneilanden af, zegt Wopke Hoekstra op een najaarsdag in 2017 aan de telefoon tegen een oude studievriend. Hij is zojuist gepolst voor zijn droombaan: minister van financiën. Die functie dwingt hem al zijn aandelenbezit af te stoten, en daar is haast bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden