Huizentekort

Woningbouw stokt bij gemeenten, vooral omdat vergunningen op zich laten wachten

Woningbouw in de nieuwbouwwijk Stadshagen in Zwolle.  Beeld ANP / Hollandse Hoogte / Vincent Jannink
Woningbouw in de nieuwbouwwijk Stadshagen in Zwolle.Beeld ANP / Hollandse Hoogte / Vincent Jannink

Het tempo waarin gemeenten bouwvergunningen afgeven moet omhoog, anders zal het woningtekort zelfs nog groter worden.

Plannen zijn er genoeg. En op geld zit het ook niet vast. Maar de bouw van nieuwe woningen moet nu wel snel op gang komen, want de zaken staan er binnen afzienbare tijd misschien minder gunstig voor. Het belangrijkste knelpunt is nu het aantal bouwvergunningen dat wordt afgegeven door gemeenten.

Dat is de boodschap uit onderzoek van Capital Value, een adviesbureau voor beleggers en ontwikkelaars op de woningmarkt. In het eerste kwartaal van 2021 hebben gemeenten bijna 10.000 vergunningen verleend, slechts 3 procent meer dan in de eerste drie maanden van vorig jaar.

Dat is ruimschoots te weinig om dit jaar aan de 75.000 nieuwe huizen te komen die het kabinet zich al een paar jaar ten doel stelt - terwijl er tot 2030 elk jaar zelfs 80.000 tot 100.000 nodig zijn om het woningtekort weg te werken.

Vorig jaar kwam het aantal vergunningen uit op 66.000, en omdat het gemiddeld een jaar of twee duurt voordat zo’n vergunning leidt tot een opgeleverd nieuwbouwhuis, voorspelt Capital Value nu dat dat tekort dit jaar zelfs zal oplopen.

Tekort aan ambtenaren

Aan plannen ontbreekt het niet, zeggen ook de gemeenten zelf in een ander onderzoek. Adviesbureau Stec Groep vroeg honderd gemeenten hoe belangrijk ze woningbouw vinden (‘Zeer’, luidt bijna altijd het antwoord) en op welke hindernissen ze stuiten. Vaak zijn hun plannen zelfs ‘hard’, zegt twee derde van de gemeenten; dat wil zeggen dat ze al vastliggen in een bestemmingsplan.

Woningbouw in Rotterdam-Noord. Het duurt vaak lang voordat de bouw kan beginnen. Beeld Hollandse Hoogte / Hans van Rhoon
Woningbouw in Rotterdam-Noord. Het duurt vaak lang voordat de bouw kan beginnen.Beeld Hollandse Hoogte / Hans van Rhoon

Waar wacht de uitvoering dan op? Veel gemeenten wijzen op een tekort aan ambtenaren, bijvoorbeeld om die plannen economisch rond te rekenen en inderdaad ook om vergunningen af te geven. Amsterdam kondigde kort geleden zelfs aan dat enkele projecten on hold werden gezet. “Na de vorige crisis zijn bij gemeenten veel mensen met kennis van zaken verdwenen”, zegt Bouke Timmen van de Stec Groep. “Die heb je niet één-twee-drie terug.”

Een hoger tempo op vergunningsgebied kan al in de tweede helft van het jaar vruchten afwerpen, zegt directeur Marijn Snijders van Capital Value. Geld is er genoeg, zegt hij. Zijn bureau berekende dat beleggers voor de komende jaren 33 miljard euro hebben klaarliggen om te investeren in nieuwe huurwoningen.

‘Nu kan het’

Ja, de bouwkosten stijgen, onder meer vanwege duurder wordende materialen en schaars personeel. “Maar zolang de rente zo laag is als nu, is beleggen in woningen nog steeds haalbaar. Het is een wankel evenwicht: bij een rentestijging kan het zo veranderen, dan neemt het risico voor beleggers toe. Maar nú kan het.”

Om het ambtenarentekort het hoofd te bieden, heeft het kabinet eerder 30 miljoen euro uitgetrokken voor zogeheten flexpools, met ambtenaren met technische kennis die in meerdere gemeenten worden ingezet. Goed plan, vindt Snijders. “Een hogere bouwproductie is dichterbij dan we denken.”

Vaker naar de rechter, meer vertraging?

Overheden, ontwikkelaars en bouwondernemers houden hun hart vast. De Raad van State deed vorige week een uitspraak die weleens tot extra vertraging kan leiden bij bouwprojecten - van wegen, van windparken en ook van woningen.

Onder meer omwonenden en milieuorganisaties mogen voortaan ook naar de rechter stappen als ze de inspraakrondes aan zich voorbij hebben laten gaan zonder bezwaar te maken. Tot nu toe was zo’n eerder bezwaar een voorwaarde om de bestuursrechter te kunnen inschakelen.

Deze verandering kan ertoe leiden dat belangengroepen strategisch omgaan met hun verschillende gelegenheden om bezwaar te maken, vrezen juristen, om met een gang naar de rechter extra vertraging te bewerkstelligen. “Daardoor blijven plannen langer onzeker”, zegt Marijn Snijders van adviesbureau Capital Value, “en bestaat er langer kans op aanpassingen of zelfs afstel van een besluit.”

Lees ook:

Kunnen tijdelijke woningen de wooncrisis oplossen? Eindhoven neemt het voortouw

Dé oplossing voor de wooncrisis is het bouwen van woningen, veel woningen. Maar dat duurt lang en veel mensen hebben nú een huis nodig. Snel te bouwen tijdelijke woningen kunnen soelaas bieden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden