Basisinkomen

Wie in Spanje gaat het ‘armensalaris’ betalen?

Een demonstratie in Barcelona in 2014, toen al, op de Dag van de Arbeid tegen de armoede in het land.Beeld EPA

Voor 850.000 gezinnen voert Spanje een soort basisinkomen in, om de relatief grote armoede in het land te bestrijden.

De Spaanse ministerraad heeft vrijdag groen licht gegeven voor een gegarandeerd basisinkomen voor Spanje’s allerarmsten. De maatregel moet 2,3 miljoen van de minst draagkrachtige Spanjaarden – dat zijn 850.000 gezinnen – met een maandelijkse uitkering van tussen de 462 en 1015 euro helpen het hoofd boven water te houden.

Het plan stond al langer op de agenda van de linkse regering in Madrid, maar wordt nu vanwege de coronacrisis versneld ingevoerd. Het virus en een zeer strenge lockdown waar Spanje (47 miljoen inwoners) nu langzaam uit ontwaakt, hebben hard toegeslagen in het land. Spanje heeft na België het hoogste aantal coronadoden per 100.000 inwoners. 

Nu het aantal besmettingen en sterfgevallen afneemt, zet Spanje zich schrap voor een ongekende economische malaise. Het IMF verwacht dat de Spaanse economie dit jaar met ruim 9 procent zal krimpen. De werkloosheid in Spanje – met 14,4 procent al meer dan het dubbele van het gemiddelde in de EU – zal naar verwachting de komende tijd fors stijgen.

Selectie naar inkomen en familiegrootte

Met het basisinkomen voor Spanje’s allerarmsten hoopt de regering nu de meest kwetsbare groep uit de wind te houden. Maar Daniel Raventós, een fervent pleitbezorger voor een universeel basisinkomen, is teleurgesteld in het ‘armensalaris’ dat de regering nu invoert. De econoom van de Universiteit van Barcelona en parlementsadviseur voor de wederopbouw van Spanje postcorona, vindt het onterecht dat de maatregel wordt gepresenteerd als een basisinkomen.

Universeel is het in de eerste plaats allerminst omdat niet alle Spanjaarden, en maar 20 procent van Spanje's armen, geholpen worden met de maatregel, stelt hij. Tot ongenoegen van Raventós vindt er een selectie plaats naar inkomen en familiegrootte die volgens de econoom duur en ineffectief kan blijken. Bovendien mag het basisinkomen ook dienen als een aanvulling op een laag salaris.

Huidige uitkering weinig toegankelijk

“Het echt nieuwe eraan is dat dit voor het eerst vanuit de landelijke overheid komt”, vertelt Raventós aan de telefoon. Want als Spanjaarden nu in armoede vervallen, moeten zij aankloppen bij hun regioregeringen, die in Spanje veel autonomie hebben en zaken als de sociale zekerheid mogen regelen. Probleem is volgens Raventós dat daarmee op dit moment nog geen 8 procent van de armen wordt bereikt. De uitkeringen zijn weinig toegankelijk en Spanjaarden weten hun weg naar het loket van de sociale dienst dikwijls simpelweg niet te vinden. 

Raventós hoopt dan ook dat het nieuwe ‘armeninkomen’ effectiever zal zijn. “Het is absoluut beter dan niets. Maar het blijft een uitkering onder voorwaarden en op de lange termijn veel te weinig voor wat Spanje te wachten staat.”

Het armeninkomen, waarvan in eerste instantie honderdduizend families direct zullen profiteren, is een kroonjuweel van de linkse regering onder leiding van de sociaaldemocraten van premier Pedro Sánchez. Het activistisch linkse Podemos, coalitiepartner, pleitte eerder voor een basisinkomen voor alle Spanjaarden dat betaald zou worden met een belasting voor ‘de rijken’. Hoe het afgezwakte basisinkomen, dat ook na de pandemie van kracht moet blijven en tussen de 3 en 3,5 miljard euro per jaar gaat kosten, betaald zal worden, is onduidelijk.

Nissan sluit autofabriek Barcelona

Nissan Motor heeft over het afgelopen boekjaar een miljardenverlies geleden. Het Japanse autoconcern gaat zijn fabriek bij Barcelona sluiten als onderdeel van een groot reorganisatieplan, om kosten te besparen. Daarbij gaan circa drieduizend banen verloren.  Het is de belangrijkste fabriek van Nissan in Europa, samen met een productievestiging in Groot-Brittannië. De Spaanse overheid vraagt Nissan om het plan voor sluiting van de fabriek te heroverwegen. Werknemers hebben daar al acties gevoerd uit vrees voor sluiting. Autobanden werden uit protest in brand gestoken. Maar het gaat niet goed met Nissan, het nettoverlies dit boekjaar bedroeg bijna 5,7 miljard euro. De omzet zakte met bijna 15 procent tot omgerekend 84 miljard euro.
(ANP/RTR/BLOOMBERG) 

Lees ook:

Zes jaar later is armoede nog steeds groot in Spanje

In de Spaanse Vogeltjeswijk bij Sevilla is het nog iedere dag crisis: ‘De situatie is slechter dan in een vluchtelingenkamp’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden