Arbeidsmarkt

Werknemers zijn door de krappe arbeidsmarkt gewilder dan ooit

Ook in Maastricht is de horeca naarstig op zoek naar meer personeel. Beeld Maarten Hartman
Ook in Maastricht is de horeca naarstig op zoek naar meer personeel.Beeld Maarten Hartman

Werknemers zijn op de ongekend krappe arbeidsmarkt gewilder dan ooit. En dus verbetert hun onderhandelingspositie. Flexwerkers hebben vaker uitzicht op een vast contract dan een jaar geleden, blijkt uit cijfers van het CBS en TNO.

Lukas van der Storm

‘Personeel gezocht.’ Of: ‘op maandag en dinsdag gesloten vanwege personeelstekort’. Sinds de winterlockdown van 2021 op zijn eind liep, hangen de horecaruiten vol met dit soort briefjes.

Dat zal nog wel even zo blijven. Want het personeelsgebrek op de Nederlandse arbeidsmarkt neemt alleen maar verder toe. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wees afgelopen najaar nog op een unicum in de arbeidsmarktcijfers. Voor het eerst sinds het CBS die bijhoudt, waren er méér openstaande vacatures dan werklozen in Nederland. In het laatste kwartaal van vorig jaar stonden tegenover 100 werklozen nog 106 vacatures. Uit de cijfers die het CBS dinsdag publiceert, blijkt eens te meer hoe hoog en hard de krapte oploopt: de verhouding is nu 100 staat tot 133.

Horeca breekt krapterecord

De krapte is in de horeca het allernijpendst. Het aantal openstaande vacatures nam ten opzichte van een jaar geleden met zo’n 50 procent toe, van 30.000 naar 45.000. De problemen worden nog wat inzichtelijker via de door het CBS gehanteerde ‘vacaturegraad’. Op elke 1000 werknemers in de horeca staan er nu 112 vacatures open. Het is nog niet eerder voorgekomen dat deze vacaturegraad – in welke sector dan ook – boven de honderd kwam te liggen.

Een horecazaak in de Utrechtse binnenstad zoekt nieuwe medewerkers via gevelreclame. Beeld ANP
Een horecazaak in de Utrechtse binnenstad zoekt nieuwe medewerkers via gevelreclame.Beeld ANP

Maar personeelstekorten spelen in de hele Nederlandse economie. Zo maakte de coronacrisis de behoefte aan nieuw zorgpersoneel eens te meer duidelijk. De dienstregeling op het spoor moest al meermaals worden aangepast omdat ProRail met een tekort aan treinverkeersleiders kampt. En ook de enorme meivakantiedrukte op Schiphol had alles te maken met een tekort aan beveiligers en grondpersoneel.

Zeker in het geval van Schiphol spitst de discussie zich dan al snel toe op de vraag of het werk wel aantrekkelijk genoeg is. Zo liggen de salarissen van het bagage-afhandelaars laag en werken zij vaak via onzekere uitzendcontracten. Schiphol-topman Dick Benschop beloofde daarop al beterschap. In feite is dat een concreet voorbeeld van een economische wet: als personeel schaars is, kunnen werknemers meer op hun strepen gaan staan en eisen stellen.

Vaker uitzicht op vast contract

Dat mechanisme is ook in de statistiek al voorzichtig terug te zien. Het CBS en onderzoeksinstituut TNO publiceren dinsdag ook cijfers over flexwerk. Daaruit blijkt dat steeds meer mensen een flexibel contract hebben gekregen met uitzicht op een vast(er)e betrekking. Het aantal oproep- en invalkrachten met weinig werkzekerheid nam juist af.

Een uitzondering op die regel is er opmerkelijk genoeg ook. In de horeca, juist de sector met de grootste krapte, neemt het aandeel oproepkrachten juist wél toe. Het kan daarbij zijn dat het verloop van de pandemie het beeld nog vertroebelt, benadrukt TNO-onderzoeker Jessie Koen. “Deze cijfers gaan nog over het eerste kwartaal, toen de horeca ook deels weer dicht was”, blikt ze terug. “Juist daarom kan het zijn dat werkgevers nog voorzichtig zijn geweest met langdurige contracten.”

Bovendien zijn deze nieuwe cijfers vergeleken met het eerste kwartaal van 2021. Veel oproepkrachten verloren in 2020 hun baan in de horeca. Daardoor was de flexwerkpool van cafés en restaurant in 2021 waarschijnlijk ongebruikelijk klein. Een groei in 2022 zou daar ook een correctie op kunnen zijn.

“Ook speelt in de horeca mee dat scholieren en studenten zelf niet altijd op een vast contract zitten te wachten", analyseert Koen. “Wat de precieze verklaring is, is lastig te zeggen. Maar ik verwacht wel dat de horeca uiteindelijk de rest van de arbeidsmarkt volgt, zodat ook hier het aantal contracten met meer zekerheid voor werknemers toeneemt.”

Lees ook:

Krapte op de arbeidsmarkt oplossen? ‘Voer een 32-urige werkweek in’

In de werk-privébalans die Nederlanders nastreven, past volgens deskundigen geen langere werkweek. Maar er zijn nog onbenutte alternatieve opties.

Verkeerschaos rond Ketheltunnel ‘geen reden voor evaluatie’, zegt Rijkswaterstaat

Een afgesloten Ketheltunnel tussen Delft en Schiedam leidde op maandagochtend tot een flinke verkeerschaos. De oorzaak: twee zieke werknemers bij Rijkswaterstaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden