Huisvesting

Werk is er wel, maar woningen voor arbeidsmigranten blijven uit en roepen veel weerstand op

Het lukt veel gemeenten maar niet om voor goede huisvesting voor arbeidsmigranten te zorgen.Beeld ANP

Te midden van burgerprotesten lukt het gemeenten maar mondjesmaat om voor woningen voor arbeidsmigranten te zorgen. ‘We zijn al tien, twaalf jaar met dit onderwerp bezig.’

Het was een klein nieuwtje dat de gemeente Den Haag dit weekend in het verkeerde keelgat schoot: in buurgemeente Westland eist de politieke oppositie een extra raadsvergadering over de huisvesting van 28 arbeidsmigranten. Áchtentwintig, terwijl Den Haag duizenden migranten opvangt – dikwijls werkzaam in de kassen bij de buren. Áchtentwintig, terwijl de tuindersgemeente nog geen stap verder is met het plaatsen van de al jaren gewilde tweeduizend extra bedden. “Westland doet veel te weinig op het gebied van huisvesting. Het probleem is steeds op het bord van Den Haag geschoven. Wij lopen tegen de grenzen aan van wat fatsoenlijk en verantwoord is”, zegt de Haagse wethouder Martijn Balster (PvdA, wonen).

De Zuid-Hollandse kift staat niet op zichzelf. In heel Nederland worstelen gemeentes met de huisvesting van arbeidsmigranten uit landen als Bulgarije, Kroatië en Hongarije. Plannen voor grootschalige complexen, beter bekend als Polenhotels, lopen vrijwel zonder uitzondering uit op burgerprotest. Zo was het in de laatste zes maanden onder meer raak in Harderwijk, Terneuzen, Nieuwesluis (Noord-Holland), Sint Willebrord, Someren, Oisterwijk en Tilburg (alle vier in Noord-Brabant). Inlevingsvermogen is soms opvallend afwezig. “Zij werken ook op zondag, dus dan is de rust voor ons ver te zoeken”, tekende het AD op in Harderwijk.

In theorie klinkt het logisch: een Polenhotel kan voorkomen dat migranten en Nederlanders concurreren om dezelfde schaarse woonruimte, en tegelijkertijd uitbuiting door huisjesmelkers en malafide uitzendbureaus tegengaan. Ja, er is overlast, maar een dronken migrant is beter te disciplineren door een beheerder van een Polenhotel dan midden in een woonwijk. Vorig jaar schatten het Expertisecentrum Flexwonen en de Stichting Normering Flexwonen het beddentekort voor arbeidsmigranten op 120.000.

‘Op inloopavonden ging het er pittig aan toe’

De praktijk is anders. “We zijn al tien, twaalf jaar met het onderwerp bezig. Als wethouder wilde ik stappen zetten. Maar bij elke gekozen locatie ontstond weerstand. Op inloopavonden ging het er pittig aan toe”, zegt Karin Zwinkels. Tot november was zij namens het CDA verantwoordelijk voor de vestiging van arbeidsmigranten in Westland. “Er waren zorgen over aantallen, verkeer en overlast. Die zorgen moesten we wegnemen. Maar in de gemeenteraad dacht men: zo maken we geen vrienden.”

En dus ging het gemeentebeleid van Zwinkels in de prullenbak, nog geen jaar nadat het unaniem was aangenomen. Voor de CDA-politica reden om op te stappen. “Ik vind dat een college de rug moet rechthouden: dit gaan we doen, dat hebben we afgesproken. Maar als ik de enige ben met een rechte rug, wordt het lastig”, zegt Zwinkels.

Kunnen hogere overheden de druk bij gemeenten niet opvoeren? Ook zij branden zich liever niet aan het thema, blijkt uit het beleid in het afgelopen decennium. In 2012 formuleerde het ministerie van binnenlandse zaken een – niet al te ambitieuze – doelstelling van 31.000 te plaatsen bedden. Stef Blok verklaarde dat doel in 2016 – hij was in die tijd minister wonen – tot behaald. Daarna verwaterde hij de doelgroep voor deze flexhuisvesting door er ook starters, studenten, en gescheiden mensen aan toe te voegen. De reden: dat verkoopt beter. “Niet alleen in financiële zin, maar ook in draagvlak naar bewoners toe”, schreef Blok in een Kamerbrief.

Er gebeurt weinig

Tegenwoordig wijst de Rijksoverheid lagere overheden vooral op hun verantwoordelijkheid, zonder daar aantallen aan te verbinden. Specifiek spreekt het ministerie provincies aan op hun coördinerende rol. Op hun beurt verwijzen provincies naar gemeenten. Zoals Zuid-Holland, dat een eigen ‘programma huisvesting arbeidsmigranten’ heeft. “Het klopt dat daar geen te bouwen aantallen instaan. Dit programma is met name faciliterend, stimulerend”, zegt een woordvoerder van de provincie. Naast veel onderzoeken kent het provinciale programma één pilot die eventueel woningen oplevert.

En zo gebeurt er weinig, ziet ex-wethouder Zwinkels. Zij vreest de gevolgen voor de economie op lange termijn. “Als we het niet regelen, lokt Duitsland de migranten weg. Als wethouder kreeg ik signalen dat ondernemers niet meer investeerden in uitbreiding. Want ze hebben de huisvesting niet.”

Lees ook:

In Tiel worden Polen behandeld als studenten, en dat lijkt te werken

Gemeenten willen een rem op de huisvesting van arbeidsmigranten zetten. In Tiel doen ze dat al een tijdje. Maar werkt het?

Polka helpt Poolse arbeidsmigranten weerbaar maken

Een flinke minderheid van de arbeidsmigranten uit Polen, Bulgarije en Roemenië blijft langdurig in Nederland. Integratie blijkt in de praktijk lastig. Bij Polka krijgen Poolse vrouwen informatie over taalcursussen en solliciteren. Of ze zingen er een liefdesliedje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden