Rapport

Wereldbank: Landen moeten hun natuurlijke bronnen op de balans zetten, want ze zijn miljarden waard

Een luchtfoto van een voormalig mangrovebos in Libreville in Gabon, deze maand. De bomen zijn verwijderd voor een bouwproject.  Beeld REUTERS
Een luchtfoto van een voormalig mangrovebos in Libreville in Gabon, deze maand. De bomen zijn verwijderd voor een bouwproject.Beeld REUTERS

Aan het groeicijfer van de economie zie je niet of landen hun natuurlijke bronnen erdoorheen jagen. Daarom heeft de Wereldbank een dashboard ontwikkeld voor natuurlijk kapitaal.

Hans Nauta

Een omgehakte boom is beter voor de economie dan een levende boom, kun je denken. De houthakker, de vrachtwagenchauffeur en de zaagfabriek verdienen aan de kap, net als de meubelmaker en de ondernemer die zijn klant nieuwe stoelen verkoopt. Hoe meer bomen er verwerkt worden, hoe groter de economische productie.

Maar hoe zit het met de houtvoorraad voor de toekomst? Wie roofbouw pleegt op zijn natuurlijke bronnen, is op termijn slechter af. In het nieuwe rapport The Changing Wealth of Nations 2021 kijkt de Wereldbank naar de welvaart in 146 landen tussen 1995 and 2018. De ontwikkelingsbank uit Washington stelt de vraag hoe houdbaar de groei is.

De machines en de voorraden op de balans zetten

Voor het antwoord meten de onderzoekers de economische waarde van de bossen, landbouwgrond, zeeën en oceanen, mineralen en fossiele brandstoffen, gebouwen en infrastructuur. Ook kijken ze naar menselijk kapitaal. Opgeteld zijn dat de ‘bezittingen’ waarmee dat bruto binnenlands product gerealiseerd kan worden. De Wereldbank vergelijkt het met bedrijven die niet alleen de inkomsten en uitgaven optellen, maar ook jaarlijks de machines en de voorraden op de balans zetten.

Volgens de cijfers, die online te raadplegen zijn, volgt de welvaart in Nederland een stijgende lijn naar 690.000 dollar per inwoner in 2018. Maar het natuurlijk kapitaal daalt de laatste jaren juist.

Mangrovebossen verdwijnen

Neem de Filippijnen. Daar is de gemiddelde welvaart per inwoner sinds 2010 gestegen van 27.000 naar 35.000 dollar. Maar de waarde van de mangrovebossen is in diezelfde periode gedaald van 11.000 miljoen dollar naar 400 miljoen dollar. Voor president Rodrigo Duterte is de bouw van infrastructuur belangrijker dan de natuur, zeggen milieuorganisaties al jaren.

De Wereldbank legt de link tussen het milieu en de economie met het System of Environmental-Economic Accounting. Daarmee kan bijvoorbeeld de vraag worden beantwoord wat de uitputting van natuurlijke hulpbronnen betekent voor het inkomen van een land.

Menselijk kapitaal, oftewel de verwachte inkomsten van de bevolking, is de grootste bron van welvaart. Goed voor 64 procent van het totaal. Dat cijfer ligt bijna de helft lager in landen die afhankelijk zijn van de verkoop van fossiele brandstoffen. Zulke landen moeten er rekening mee houden dat de waarde van aardolie, gas en steenkolen de komende decennia flink afneemt, zegt de Wereldbank. Tussen 2014 en 2018 zijn de olievoorraden van het Afrikaanse Nigeria in waarde gehalveerd, van 866 miljard dollar naar 487 miljard dollar.

Overbevissing

Sinds 1995 is vooral de situatie van Aziatische landen met een middeninkomen verbeterd. In 26 landen daalde of stagneerde de welvaart per hoofd van de bevolking, en de helft daarvan ligt beneden de Sahara. Voor landen met lage inkomens is het beheer van natuurlijk kapitaal cruciaal, omdat het goed is voor 23 procent van hun welvaart. Maar juist die landen zagen hun ‘bos-welvaart’ per inwoner afnemen. Verder is de waarde van de visserij wereldwijd met 83 procent gedaald door overbevissing.

Eigenaardig is overigens dat de hoeveelheid mangrovebos wereldwijd is afgenomen, maar dat de waarde ervan is gestegen. Mangrovebossen groeien aan de kust in het water en beschermen het land tegen vloedgolven. Het gebruikte model werkt zo dat de waarde van die bossen mede bepaald wordt door de gestegen marktwaarde van de gebouwen en infrastructuur die ze beschermen. Hierdoor zijn mangrovebossen in 2018 wereldwijd 547 miljard dollar waard, tweeënhalf keer zoveel als in 1995.

Overheden moeten rekening houden met hun natuurlijk kapitaal als ze beleid maken, zegt Mari Pangestu van de Wereldbank over de dataverzameling. De covid-pandemie en klimaatverandering laten namelijk zien hoe kwetsbaar de menselijke welvaart kan zijn voor krachten buiten de economie.

Lees ook:

De wereld heeft veel meer grondstoffen nodig om de klimaatdoelen te halen

De vraag naar metalen voor elektrische auto’s, windmolens en zonnepanelen zal explosief toenemen als landen zich aan het klimaatakkoord van Parijs willen houden. Het aanbod daarvan schiet ernstig tekort.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden