Eurocommissaris Pierre Moscovici (economische zaken) tijdens de presentatie van de economische herfstprognose, vandaag in Brussel.

EU-economie

We gaan van moddervette naar magere economische jaren, voorspelt Brussel

Eurocommissaris Pierre Moscovici (economische zaken) tijdens de presentatie van de economische herfstprognose, vandaag in Brussel. Beeld AP

De Europese Commissie ziet zwaar weer naderen en roept onder meer Nederland op om meer te investeren.

Het is een fenomeen dat elke logica lijkt te tarten. EU-landen die diep in de schulden zitten, blijven veel uitgeven. Landen waar het geld juist tegen de plinten klotst, hebben de neiging dat vooral rustig te laten klotsen. Dat dubbele beeld rijst op uit de vandaag gepresenteerde herfstprognose van de Europese Commissie.

Het grote gevaar ervan is dat de nationale economieën binnen de EU eerder uit elkaar dan naar elkaar toe groeien, wat toch de bedoeling zou moeten zijn, zeker in de eurozone. De commissie is dan ook streng voor allebei. “Ik roep landen met hoge overheidsschulden op tot een spaarzaam beleid”, aldus Valdis Dombrovskis, vice­voorzitter en verantwoordelijk voor de euro. “Aan de andere kant moeten de lidstaten die de ruimte hebben, die nu gaan gebruiken.”

Verwachte toenemende tegenwind

Daartoe behoren vooral Duitsland en Nederland. Nederland heeft dit jaar een begrotingsoverschot van naar schatting 1,5 procent, al zal dat wel dalen de komende jaren. Dat geldt ook voor Duitsland, dat dit jaar uitkomt op een plus van 1,2 procent. Gezien de verwachte toenemende tegenwind is dit volgens Brussel hét moment om stevige investeringen te doen. Straks is het te laat. “De omstandigheden maken het urgenter”, zei Eurocommissaris Pierre Moscovici van economische zaken.

Wie de andere richting opkijkt, ziet vooral een enorme Italiaanse schuldenberg. De Griekse is weliswaar nog hoger, maar die krimpt volgens de ramingen van 175,2 procent van het bruto nationaal product dit jaar naar 163,1 procent in 2021. De Italiaanse berg wil echter maar niet kleiner worden: van 136,2 naar 137,4 procent in dezelfde periode. Ook bekende uitgeeflanden als België en Frankrijk zien hun overheidsschulden stijgen.

In het algemeen lijkt deze EU-herfstprognose een foto van een kantelmoment, van vette naar magere jaren. 2019 is het zevende jaar op rij van economische groei, na de eurocrisis. Vooral 2016 was een moddervet jaar, met bijvoorbeeld voor Nederland een groei van liefst 2,9 procent. 

Toenemende geopolitieke spanningen

Toen kwam het brexit-referendum, toen kwam Trump. Dombrovskis had het dan ook over ‘troebele wateren’ in het verschiet: “Een periode van grote onzekerheid door handelsconflicten, toenemende geopolitieke spanningen, aanhoudende zwakte van de maakindustrie en brexit.”

Die risico’s hangen al langer in de lucht. Toch zijn de cijfers dit keer weer wat somberder geworden dan eerder dit jaar. Voor de hele EU is de verwachte groei voor dit jaar bijgesteld van 1,9 procent (lenteprognose) naar 1,4. De grootste tegenvallers zijn voor Duitsland en Italië, al was die trend in de tussentijdse zomerprognose ook al zichtbaar. Duitsland blijft dit jaar steken op 0,4 procent, Italië op 0,1 procent. In mei waren de verwachtingen nog respectievelijk 1,8 en 1,2 procent.

Grillige ontwikkelingen

Voor Nederland is de neerwaartse schok minder groot. Vergeleken met de zomervoorspelling is de groeiverwachting voor dit jaar zelfs iets gestegen van 1,6 naar 1,7 procent. De komende twee jaren daalt dat naar 1,3 procent. 

De grillige ontwikkelingen rond brexit blijven het leven van de glazen-bolkijkers zuur maken. Wat opvalt aan de nieuwste cijfers is dat de groei voor het Verenigd Koninkrijk exact even hoog wordt geraamd als die van de EU van 27 landen: 1,4 procent, in zowel 2020 als 2021. Maar dat kan over een paar weken weer helemaal anders zijn.

Nieuw offensief vliegtaks

Nederland heeft een nieuw offensief ingezet voor een EU-brede vliegtaks. D66-staatssecretaris Menno Snel (belastingzaken) presenteerde donderdag in Brussel een oproep die is mede-ondertekend door collega’s uit België, Bulgarije, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Zweden. Den Haag pleit al langer voor een Europese vliegtaks. Vliegen is nu onbelast: er is geen accijns op kerosine en tickets kennen geen btw. Een aantal EU-landen heeft al een vliegbelasting ingevoerd. Nederland wil dat in 2021 doen als het EU-breed niet lukt. Zeven euro per ticket, is het plan.

Lees ook:

Nederland krijgt het stempel ‘onevenwichtig’ van de Europese Commissie

In februari oordeelde de Europese Commissie nog streng over Nederland en de hoge hypotheekschulden van zijn inwoners. 

Nederland pleit in Brussel voor een EU-brede vliegtaks

In februari hield staatssecretaris Menno Snel ook al pleidooi voor een EU-brede vliegtaks. Nu hanteren zes EU-landen hun eigen toeslag. Een verstoring van de interne markt, vindt Den Haag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden