Staatssteun

Wat telt meer: de collectieve of de individuele werkgelegenheid?

Minister Wouter Koolmees is druk bezig met het bedenken van een tweede steunpakket voor ondernemers. Beeld ANP

Vakbonden vrezen een ontslaggolf nu het kabinet werkt aan een nieuw steunpakket zonder ontslagboetes. Of is het juist een manier om zoveel mogelijk banen te redden? 

Noodlijdende bedrijven kunnen op dit moment een beroep doen op de NOW-regeling. Dat is een vergoeding van de overheid die – afhankelijk van de hoogte van je omzetverlies – een deel van je loonkosten dekt. Wie er gebruik van maakt, mag geen mensen ontslaan, is het idee. Wie dat toch doet, krijgt een boete. Daarmee is de NOW op dit moment gericht op het behoud van banen, ook van flexkrachten.

Maar daar lijkt verandering in te komen. Het huidige steunpakket – waar de NOW  onder valt – loopt eind deze maand af. En nu de crisis langer duurt, werkt de overheid aan deel twee. En daarin willen ze de ontslagboete uit de NOW-regeling schrappen, zo laat minister Wouter Koolmees van sociale zaken weten.

Vakbond FNV vreest voor massaontslagen. “Deze maatregel is er juist om banen en inkomens te behouden. Als bedrijven staatssteun kunnen krijgen en tegelijkertijd mensen kunnen ontslaan, dan schiet het zijn doel voorbij”, zegt FNV-coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid Zakaria Boufangacha. 

Ook vakbond CNV is niet te spreken over het plan om de boete te schrappen. “Dit kan leiden tot honderdduizenden extra werklozen. Een blamage”, zegt Piet Fortuin, CNV-voorzitter. Hij vervolgt: “Koolmees legt de rekening van de coronacrisis nu voor een groot deel bij werknemers.”

‘Dat de crisis geen effect zou hebben op bedrijven is een sprookje’

Koolmees zegt met het schrappen van de boete de economische schade juist te willen beperken. “De crisis duurt langer dan aanvankelijk gehoopt en dat vraagt om ander beleid”, zegt hij. “Dat deze crisis geen effect zou hebben op de werkgelegenheid of op bedrijven, is natuurlijk een sprookje”, zegt hij. 

Volgens de minister zullen er bedrijven zijn die ondanks de staatssteun moeten reorganiseren om zo een deel van de banen te kunnen behouden en faillissement te voorkomen. “Een ontslagboete is dan niet passend”, zegt hij. De minister verwacht geen massaontslagen. “Werkgevers hebben voor de crisis heel veel moeite moeten doen om goede werknemers te vinden, die zullen ze willen behouden.”

Kiezen tussen twee kwaden

Volgens hoogleraar Ton Wilthagen van Tilburg University is het kiezen tussen twee kwaden: de collectieve werkgelegenheid of de individuele werkgelegenheid. Hij legt uit: “Neem een groot evenement of een mediabedrijf als Talpa. Als de overheid ervoor zou kiezen de ontslagboete te behouden, dan zouden zij failliet kunnen gaan  omdat ze alle werknemers moeten blijven betalen terwijl er geen werk is of de advertentie-inkomsten teruglopen. Bij faillissement gaat 100 procent van de werkgelegenheid verloren. En dat heeft ook weer gevolgen voor het bedrijfslandschap.

“Maar als de overheid – zoals nu het plan is – de ontslagboete schrapt, zal het bedrijf misschien 10 procent van zijn personeel moeten ontslaan, om zo 90 procent van het personeel te kunnen behouden. Op individueel niveau is dat heel pijnlijk, maar daarmee hou je op collectief niveau wel de meeste banen vast. Dat is waarschijnlijk wat het kabinet probeert te bereiken.”

Een goede oplossing wil hij het niet noemen. “Het gaat hoe dan ook zeer doen", zegt Wilthagen. Hij denkt dat door het verdwijnen van de ontslagboete vooral flexwerkers hun baan zullen verliezen. “Tot nu toe werden zij in de NOW-regeling meegenomen en dat bood in veel gevallen bescherming. Maar voor werkgevers is het goedkoper en makkelijker om als eerste afscheid te nemen van uitzend- en oproepkrachten.”

Het tweede steunpakket zal vanaf juni ingaan voor drie maanden, en er komen nieuwe voorwaarden bij. Bedrijven die staatssteun ontvangen, mogen bijvoorbeeld geen dividend uitkeren en de top moet afzien van bonussen, om zo het geld in het bedrijf te houden. 

Lees ook: 

Het kabinet moedigt omscholing en reorganisaties aan met tweede steunpakket

Bedrijven en werknemers moeten veranderen, vindt het kabinet, nu de economische recessie langer lijkt te zullen duren dan gedacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden