Concurrentiestrijd

Wat kan de Rotterdamse haven tegen de dreiging uit China?

De haven van Rotterdam. Beeld ANP

China pompt vele miljoenen per jaar in met name Zuid-Europese havens. Bijna tweehonderd havenexperts bediscussiëren woensdag of de kapitaalstroom een bedreiging vormt voor de Rotterdamse haven. 

Het was een bijna achteloze toevoeging van de Griekse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, na het staatsbezoek van de Chinese president Xi Jinping. Kostas Fragogiannis had net uitgelegd hoe de meest recente Chinese investeringen de haven van Piraeus tot onmisbare schakel tussen Azië en Europa zouden maken. “En in potentie tot de grootste haven van Europa.”

Voor de duidelijkheid: dat is Rotterdam. En hoewel overname van die toppositie door Piraeus nog verre toekomstmuziek lijkt, neemt de invloed van China in Europese havens wel degelijk toe. Via staatsbedrijf Cosco heeft China een meerderheidsbelang in de haven van Piraeus, daarnaast is het land met name actief in Noord-Italië.

Ook kochten Chinese staatsbedrijven zich in bij een Hongaarse spoorterminal en een Grieks spoorbedrijf. Het Rotterdamse doemscenario: Chinese schepen die hun goederen via Zuid-Europa over het continent uitspuwen, en de Nederlandse wateren voortaan overslaan.

“Met China komt er een forse speler bij”, erkent Michel Nijdam. Hij houdt zich bij het Rotterdamse Havenbedrijf bezig met strategie en is een van de tweehonderd havenexperts die zich vandaag tijdens het Havendebat Rotterdam over de vraag buigen wat de Chinese concurrentie betekent voor Rotterdam.

De haven in, de Alpen over

Over de Chinese investeringen in Griekenland maakt Nijdam zich niet zo’n zorgen. Piraeus ligt simpelweg te ver weg van het Rotterdams achterland om een bedreiging te zijn. Naar verwachting zullen de Chinezen zich vanuit Griekenland met name richten op het bevoorraden van Midden- en Oost-Europa. De Rotterdamse haven ondervindt daar weinig last van. “Boedapest ligt halverwege Rotterdam en Piraeus en daar bezorgen wij al bijna geen lading meer”, zegt Nijdam.

Serieuzer is de mogelijke concurrentie uit Italië. Daar heeft Cosco een aandeel gekocht in een containerterminal in de haven van Vado Ligure, vlakbij Genua. Nijdam: “Een deel van de Rotterdamse lading gaat naar Zwitserland of Zuid-Duitsland. Ook gaat veel naar Milaan.” Containers bestemd voor die plekken zouden kunnen lijden onder de Chinese investeringen, zegt hij. Maar erg groot is die goederenstroom uit Rotterdam niet, voegt hij daaraan toe.

De vraag is bovendien hoeveel vaart het zal lopen voor Vado Ligure meedraait op het niveau van Rotterdam. “Als ze dat willen bereiken zijn ze voorlopig nog niet klaar met investeren. En dan moeten de producten ook nog de Alpen over”, zegt Bart Kuipers, haveneconoom aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Net als Nijdam vermoedt Kuipers dat de Chinese bemoeienis de concurrentie zal vergroten, maar ook niet meer dan dat. Hij waarschuwt zelfs voor een te grote focus op China. “De investeringen uit Singapore in Gdansk in Polen zijn misschien wel veel spannender voor Rotterdam.”

Werkelijke dreiging schuilt in het vervoer per spoor

De werkelijke Chinese dreiging schuilt volgens Kuipers niet in concurrerende havens, maar op het spoor. “Rotterdam lijkt de strijd van Duisburg te verliezen als centraal punt in het treinnetwerk. Op de nieuwste treinkaarten van het Chinese investeringsplan, het Belt and Road Initiative, staat Rotterdam niet eens meer vermeld.” 

Nu is de hoeveelheid goederen die per trein van China naar West-Europa reist nog miniem. Het vervoer kost namelijk een stuk meer dan per schip. Waardevolle producten als laptops komen soms al wel per spoor. “Een nieuwe laptop wordt na een maand al goedkoper. Dan doet het ertoe of het apparaat vijf weken op een schip ligt”, zeg Nijdam.

Maar het belang van die goederenstroom zou in de toekomst weleens flink kunnen toenemen, zegt Kuipers. De welvaart in China neemt toe, en daarmee de vraag naar waardevolle producten, die dus eerder per trein komen. “Op termijn biedt dat veel kansen voor Nederland als exportland van bijvoorbeeld hoogwaardige landbouwproducten of melkpoeder.”

Lees ook

Rotterdam verleidt weinig internationale bedrijven

Internationale bedrijven blijven weg uit Rotterdam. De acquisitiebureaus van de stad concurreren om de beschikbare multinationals.

11.000 kilometer spoor verbindt Amsterdam met China

Rotterdam had al een lijn lopen en ook Amsterdam is nu per spoor verbonden met China. 11.000 kilometer rails ligt klaar om goederen te vervoeren tussen de Amerikahaven en handelsstad Yiwu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden