Banken in coronatijd

Wat is er toch aan de hand bij de banken en alle ontslagen daar?

Het huidige hoofdkantoor van ABN AMRO aan de Amsterdamse Zuidas, dat volgend jaar in de verkoop gaat.Beeld ANP

Het bankwezen heeft nogal wat te lijden van het coronavirus, terwijl klanten steeds meer digitaal bankieren. Dus sluiten banken filialen om kosten te besparen.

Banken zien hun winst zwaar onder druk staan tijdens de pandemie, en dat betekent: kosten besparen waar dat kan. En dat kan door filialen te sluiten, nu meer en meer klanten toch alles online regelen. Daardoor is er ter plekke ook minder personeel nodig.

ABN Amro zegt de komende jaren afscheid te nemen van 15 procent van alle 18.000 werknemers, zo’n 2700 dus, van wie het merendeel in Nederland. Een maand eerder kondigde ING aan wereldwijd 1000 banen te gaan schrappen. Beide banken bouwen daarbij hun aantal filialen af. Ook Rabobank gaat de komende jaren honderden filialen sluiten, zo bleek enkele weken terug.

Dat afbouwen was ook voor corona al bezig, zegt de Rotterdamse econoom en hoogleraar Casper de Vries. Onder meer omdat steeds minder mensen langskomen om contant geld af te halen. “Met de komst van het virus is dat laatste alleen maar minder geworden. In veel winkels wordt contant geld nu überhaupt niet meer geapprecieerd.”  

Grote afschrijvingen

En áls we dan makkelijk op filialen en bijbehorend personeel kunnen besparen, moeten we dat ook doen, zullen de banken denken. Zij staan erg bloot aan de problemen die het coronavirus teweeg brengt in de economie. De aflossing van een deel van hun uitstaande leningen kunnen ze nu vergeten. Daardoor zijn grote afschrijvingen nodig, geld dat vast komt te zitten in hun balans, waar ze niet meer bij kunnen.

Dan is er ook nog de Europese Centrale Bank (ECB), met haar beleid om de rentestanden in Europa historisch laag te houden. Dat is bedoeld om consumenten en bedrijven goedkoop te laten lenen bij commerciële banken. Om, kortom, de bestedingen en zo de economie aan te jagen.

Maar het raakt banken midscheeps in hun verdienmodel. Namelijk: zo goedkoop mogelijk geld aantrekken van spaarders, om dat tegen een hogere rente weer uit te lenen aan anderen. Dat goedkoop aantrekken van geld is tegen een ondergrens gestuit, de 0 procent-grens. Banken durven kleine klanten geen negatieve rente te rekenen, terwijl de rente die zij vangen op uitstaande leningen wel almaar verder blijft dalen.

Tot slot speelt er nog iets totaal anders: de strijd tegen witwassen. Op last van toezichthouders proberen banken hun vinger te krijgen achter de criminele geldstromen die door hun systemen vloeien. Dat kost veel geld aan IT-systemen, maar ook aan personeel dat daarmee overweg kan.

Ander soort medewerkers

Wacht, mensen werven? En die ontslagen dan? “Voor het opsporen van financiële criminaliteit heb je een heel ander soort medewerkers nodig dan het personeel dat nu zijn baan verliest bij de gesloten filialen”, zegt De Vries. ABN kijkt wel of er omscholing mogelijk is, maar volgens de hoogleraar liggen de twee banen zo ver uit elkaar dat dat niet makkelijk zal zijn.

Grote ontslagrondes spelen momenteel bij banken in heel Europa. Ondertussen willen diezelfde banken graag weer dividend kunnen uitkeren aan hun aandeelhouders. Dat mag nog niet van de ECB, die hier aan het begin van de crisis een richtlijn over opstelde. Het is volgens de centrale bank beter dat banken wat kapitaal achter de hand houden tijdens deze crisis.

Is het niet wat pervers om aandeelhouders te willen paaien met winstuitkeringen terwijl banken tegelijkertijd mensen ontslaan uit kostenbesparing? De Vries: “Dividend dat je uitkeert kun je inderdaad niet voor iets anders gebruiken, zoals loonkosten. Maar aan de andere kant: je wilt juist ook geld kunnen ophalen in de markt in dit soort slechte tijden.” Dan heb je dus graag de beleggers achter je, zegt hij, en die rekenen op dividend.

Lees ook:

ABN Amro snijdt hard in zijn personeelsbestand; duizenden banen verdwijnen

ABN Amro gaat flink reorganiseren om kosten te besparen. Er verdwijnen de komende jaren duizenden banen. Ook gaat het hoofdkantoor aan de Amsterdamse Zuidas in de verkoop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden