Drukte tijdens corona

Wanneer staan we eigenlijk weer eens in de file?

In het precoronatijdperk: auto’s staan op de A20 in de file tijdens een drukke ochtendspits.Beeld ANP

Kantoren openen een voor een langzaam de deuren, maar in het verkeer is het nog stil. Dat lijkt nog wel even zo te blijven. 

Een ding is zeker, weten ze inmiddels bij de ANWB verkeersinformatie: áltijd zal er file zijn. Altijd. Zelfs tijdens een pandemie, als het hele land gesommeerd wordt binnen te blijven, valt dagelijks ergens op het wegennet wel een stilstaande rij mopperende automobilisten te bespeuren, zo blijkt al maanden.

Maar de in totaal 14 kilometer file van de donderdagochtendspits deze week, of de 24 kilometer van woensdagochtend, en de 16 van dinsdag mag je gerust beschouwen als helemaal niets, zegt  Ronald de Jong, manager mobiliteit en verkeersbeleid bij de ANWB. Gewoon filevrij dus. “Maar ja, hoe rustig ook: er zijn nou eenmaal altijd wel wat ongelukken en pechgevallen op de weg.”

Pas in 2025 weer terug op niveau?

De scholen zijn weer open, kantoorpanden raken meer en meer gevuld, langzaamaan veert de economie op, maar aan het verkeer is dat dus niet te zien. Alleen in Zuid-Holland neemt de drukte weer gebruikelijke vormen aan. Is het stilte voor de storm of blijft het zo rustig? Vooralsnog dat laatste, verwacht het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Het totale wegverkeer, verspreid door het land, lag bij de start van de crisis 40 procent lager dan normaal, berekende het instituut. Dat lijkt niet veel veranderd. 

Hoe rustig het blijft, hangt van veel factoren af, maar de verwachting is dat als de anderhalvemetersamenleving in totaal een half jaar duurt, dus tot ongeveer november, het totale wegverkeer dit jaar met 20 procent afneemt ten opzichte van 2019. Duren de contactbeperkingen in totaal een jaar, dan neemt het normale wegverkeer met een derde af. Het KiM gaat er dan wel van uit dat het zwarte economische scenario van het CPB, dat er pas halverwege 2021 herstel optreedt, uitkomt. In 2025 komt het wegverkeer dan weer terug op het niveau precorona.

Toch kunnen die voorspellingen ook worden ingehaald door de realiteit, zegt De Jong van de ANWB. Dat baseert hij bijvoorbeeld op de onverwachtse stijging van de verkoop van tweedehands auto’s vorige maand. “Misschien verruilen wel veel meer reizigers dan we dachten de trein voor de auto als vervoersmiddel, en gaan werknemers straks toch weer vaker naar kantoor.”

Spooktreinen

Vooralsnog is het in het openbaar vervoer niet anders dan op de weg. Maximaal 40 procent van de totale capaciteit per trein mag sinds deze week gevuld worden met passagiers met mondkapjes, maar daar komen ze nog, ook tijdens spitsuren, bij lange na niet aan, ziet een woordvoerder van de NS. Er rijden nog net geen spooktreinen.

Her en der vrezen reizigers ervoor straks op het perron te moeten wachten op de volgende, of wéér de volgende trein, omdat ze vol zitten. Maar volgens een prognose van de ANWB is die 40 procent bezetting per trein voorlopig nog voldoende capaciteit, al kan het tijdens de spitsuren soms krapjes worden.

Al die thuiswerkers hoeven immers niet zo nodig meer te reizen. En wie binnen een straal van hooguit 30 kilometer van het werk woont, stapt tegenwoordig op de racefiets, of de elektrische fiets. Zo steeg de omzet van het bedrijf e-bike to go, een grote aanbieder van abonnementen op elektrische fietsen, in 2019 al met 250 procent. Precies, vóór corona al. 

Invloed thuiswerkers en fietsers onduidelijk

Het is, stelt het KiM, onduidelijk welke invloed de thuiswerkers en fietsers hebben op de mobiliteit op lange termijn. In een enquête onder werknemers die normaal met het ov reizen zegt 20 procent ook na corona met de (elektrische) fiets te blijven reizen. In een vergelijkbare enquête van de ANWB zegt zelfs 36 procent van de ondervraagden met eigen vervoer te blijven reizen, al is dat ook voor een deel met de auto.

Marco te Brömmelstroet, hoogleraar toekomst stedelijke mobiliteit aan de universiteit van Amsterdam, vermoedt dat reizigers, doorgaans gewoontedieren, op termijn toch weer op hun oude vertrouwde vervoersmethode terugvallen. “Tijdens deze crisis lagen er kansen om na te denken over een nieuwe indeling van onze stadsstraten, zoals in Frankrijk is gebeurd. Meer en toegankelijkere ruimte creëren voor fietsers en wandelaars, daar is in Nederland niet of nauwelijks gebruik van gemaakt.”

Maar, zegt hoogleraar verkeerspsychologie Dick de Waard aan de Rijksuniversiteit Groningen, als de maatregelen nog even duren, en daar lijkt het wel op, raakt de het ov langzaam meer en meer uit beeld en verankert fietsen juist in ons reisgedrag. “En helemaal als mensen het nog leuk vinden ook.”

Lees ook: 

Zorg voor spreiding van al dat verkeer

Ga niet allemaal op hetzelfde moment de weg op en we zijn al een heel eind met filebestrijding, betoogt Ron Zwetsloot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden