Staatsschuld

Wanbetaler Rusland heeft (nog) geld zat, maar kan het niet uitgeven

De Russische overheidsinkomsten zijn zeer sterk afhankelijk van de verkoop van olie en gas.  Beeld ANP / EPA
De Russische overheidsinkomsten zijn zeer sterk afhankelijk van de verkoop van olie en gas.Beeld ANP / EPA

Alleen de export van olie en gas houdt de Russische begroting nog enigszins overeind, nu geld lenen uit het buitenland voor lange tijd onmogelijk lijkt.

Rick van de Lustgraaf

Voor het eerst sinds 1918 heeft Rusland niet voldaan aan betalingsverplichtingen op uitstaande staatsschulden. Niet omdat er geen geld was, maar omdat het land als gevolg van het westerse sanctiepakket de bedragen in dollars en euro’s niet kon overmaken.

Rusland staat nu in de financiële wereld te boek als wanbetaler, een status waarmee het normaal gesproken nauwelijks nog mogelijk is om aan nieuwe leningen te komen. Maar door de sancties die zijn ingevoerd vanwege de oorlog in Oekraïne was Rusland de toegang tot de kapitaalmarkten al ontzegd. Zolang die sancties lopen, is deze wanbetalingsstatus dus vooral symbolisch.

Volgens persbureau Reuters was Rusland al sinds 27 mei een rentebedrag ter waarde van circa 100 miljoen Amerikaanse dollars verschuldigd op leningen van buitenlandse investeerders. Het uitstel van dertig dagen verliep afgelopen zondag.

Routes geblokkeerd

Opvallend is dat dit betalingsprobleem nu pas optreedt, omdat Rusland al sinds een van de eerste sanctierondes in februari min of meer is uitgesloten van het internationale bankensysteem Swift. Daardoor is het vrijwel onmogelijk voor de Russen om zaken te doen met buitenlandse banken. Maar via omwegen bleef het voor de Russen wel mogelijk om te voldoen aan betalingsverplichtingen op in het buitenland uitstaande obligaties, verklaart Elwin de Groot, econoom van Rabobank.

Dat kon omdat niet meteen alle Russische banken werden afgesloten en omdat Amerikaanse banken de betalingen mochten doorsluizen naar de schuldeisers. Maar sinds een aanscherping van de sancties eind mei mogen Amerikaanse banken geen Russische staatsschuldbetalingen meer verwerken, waardoor ook deze route is geblokkeerd.

Het Kremlin zou de afgelopen dagen nog hebben geprobeerd om het bedrag rechtstreeks in roebels te betalen, maar dat mag niet op schulden die in dollars, euro’s of een andere valuta zijn aangegaan.

Olie en gas stutten economie

Het bedrag op zichzelf is geen probleem. Zo bestaan de Russische overheidsinkomsten voor ongeveer de helft uit de opbrengsten van olie en gas. De prijs per vat olie moet normaal gesproken 44 dollar bedragen om voor een begrotingsevenwicht te zorgen, maar die prijs stond volgens ING begin juni al op 88 dollar per vat. Ook de stijgende gasprijzen legden de Russen de afgelopen maanden geen windeieren.

Door die inkomsten voelen de Russen vooralsnog niet zo hevig dat ze geen toegang meer hebben tot de financiële markten, zegt De Groot. Maar dat kan veranderen als de olie- en gasprijzen dalen. Bovendien staat de Russische economie er belabberd voor, met het vertrek van legio bedrijven, lege schappen in winkels en een inflatie van bijna 18 procent.

Van de staatsschuld van veertig miljard dollar is ongeveer de helft verschuldigd aan buitenlandse partijen. Die kunnen gezien de huidige sanctiepakketten waarschijnlijk fluiten naar hun geld, denkt De Groot. Zo neemt de wanbetalingsstatus van Rusland ernstigere vormen aan waardoor het land, als het ooit weer toegang krijgt tot de kapitaalmarkten, waarschijnlijk moeizaam nieuwe leningen zal kunnen afsluiten. Op die manier blijven de Russische overheidsinkomsten zeer sterk afhankelijk van de olie- en gasexport.

Lees ook:

G7 plant nieuwe sancties tegen Rusland, maar het is de vraag of die veel gaan uithalen

Nieuwe sancties tegen Rusland moeten de inkomsten van dat land verder afromen. Maar het is de vraag of de nieuwe maatregelen van de G7 veel impact zullen hebben.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden