Handelspraktijken

Waarschuwing aan EU: Stel je teweer tegen economische dwang van China

Eind vorig jaar was er nog een ruime keuze aan Australische wijn in Chinese winkels, nu niet meer.  Beeld AFP
Eind vorig jaar was er nog een ruime keuze aan Australische wijn in Chinese winkels, nu niet meer.Beeld AFP

China oefent steeds vaker economische druk uit. De Europese Unie moet daar iets tegenover stellen, adviseert denktank ECFR.

De Europese Unie moet zich wapenen tegen oneerlijke, politiek gedreven handelspraktijken. Vooral van China, maar ook van andere landen. Snel en gepast terugslaan maar ondertussen de lijnen openhouden is het motto, zo schrijft de gerenommeerde denktank European Council on Foreign Relations (ECFR) in een nieuw rapport.

China laat steeds vaker zien dat het niet terugdeinst voor het inzetten van importbeperkingen of boycots uit politieke overwegingen. ‘Economische dwang’ noemen de opstellers van het rapport die acties. “Als we niets doen, blijft de EU kwetsbaar”, zegt ECFR-onderzoeker Jonathan Hackenbroich. “Het zal weer gebeuren, zeker vanuit China. Maar kijk ook hoe president Trump zich opstelde.”

Economische dwang van China trof onder meer Australië, dat geen wijn meer kan exporteren sinds de regering zich uitsprak voor een grondig onderzoek naar de oorsprong van het coronavirus. Ook Tsjechïë heeft te maken gekregen met sancties, nadat politici uit dat land hun steun uitspraken voor de democratische regering van Taiwan. Vanwege een kleine kwestie die te maken had met datzelfde land, dreigde Nederland in het begin van de coronacrisis slachtoffer te worden van een Chinees verbod op de export van medische hulpmiddelen.

Een consumentenboycot die spontaan lijkt

Het gaat lang niet altijd om officiële sancties, waarover bij de Wereldhandelsorganisatie WTO een klacht ingediend kan worden. Economische dwang kan ook de vorm aannemen van een consumentenboycot die spontaan lijkt maar door de overheid geregisseerd wordt. Dit overkwam onder meer Adidas en Nike, toen die zich uitspraken tegen de mensenrechtenschendingen in Xinjiang en beloofden geen katoen uit die regio te gebruiken.

ECFR raadt de EU aan een ‘anti-dwanginstrument’ op te tuigen, een regeling die voorschrijft welke tegenmaatregelen gepast zijn en wanneer. Een nieuwe instelling binnen de EU kan dan in de gaten houden of er sprake is van economische dwang. Dit moet er ook voor zorgen dat lidstaten niet tegen elkaar uitgespeeld worden, niet alleen door China maar ook door landen als Rusland, Turkije en Saudi-Arabië.

EU dreigt achter de feiten aan te lopen

Die nieuwe instelling doet in het geval van economische dwang een voorstel aan de lidstaten en de Europese Commissie, die dan snel tegenmaatregelen nemen. Daarbij kan het gaan om eigen importstops en tarieven, maar ook om het tegenhouden van investeringen, het uitsluiten van aanbestedingsprocedures of het staken van technologische samenwerking. Om snel te kunnen reageren moeten de lichtere sancties direct in kunnen gaan, als lidstaten niet protesteren. Anders dreigt de EU achter de feiten aan te lopen.

Het rapport beklemtoont wel de noodzaak van vrijhandel, die de EU altijd hoog in het vaandel heeft staan. Maar juist om die handel veilig te stellen, is snel en gepast optreden tegen economische dwang noodzakelijk. Met een variatie op een bekende Latijnse uitdrukking over de noodzaak van defensie schrijft ECFR: ‘Als je handel wil, bereid je dan voor op een handelsoorlog’. In het najaar komt de Europese Commissie met een eigen voorstel.

Lees ook:

Dwangarbeid in China? Dat is een zaak voor diplomaten, vindt de modebranche

Modemerken lopen risico’s door hun betrokkenheid bij misstanden in China. Ze krijgen te maken met rechtszaken of een consumentenboycot.

VS en EU kunnen terugverlangen naar de oude wereldorde, maar daar doet China niet aan mee

Na de toppen van G7, EU en Navo staan Amerika en Europa samen tegenover China. De opkomende wereldmacht is niet onder de indruk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden