Houtbouw

Waarom woningen van steen? Hout kan ook, zien de grote bouwconcerns

Strowijk Iewan, een uit hout, stro en leem opgetrokken wooncomplex langs de Waal, pal tegenover Nijmegen. Ook grote concerns zien nu de kansen voor bouwen in hout. Beeld Koen Verheijden
Strowijk Iewan, een uit hout, stro en leem opgetrokken wooncomplex langs de Waal, pal tegenover Nijmegen. Ook grote concerns zien nu de kansen voor bouwen in hout.Beeld Koen Verheijden

Een aantal pioniers ging hen voor, maar ook grote bouwondernemers ontdekken nu de voordelen van hout als bouwmateriaal.

Hanne Obbink

Vergelijk het met de opkomst van elektrische auto’s zegt Pablo van der Lugt. “Eerst waren er pioniers als Tesla. Toen die bewezen hadden dat het kon, volgden ook gevestigde merken als Volkswagen en Toyota.” Van der Lugt doet aan de TU Delft onderzoek op het gebied van biobased bouwen, zoals bouwen met hout, en hij ziet nu een zelfde doorbraak als eerder in de auto-industrie.

Niet voor niets. Vorige week zette bouwconcern Heijmans zijn eerste stap op weg naar woningbouw met hout als voornaamste materiaal. Het kocht IIBO op, een Friese fabriek voor houtskeletbouw van woningen, woningen waarin hout ook in de draagconstructie gebruikt wordt.

Gestandaardiseerde woningen

Heijmans wil de fabriek herinrichten en uitbreiden. Met de kennis die nu is binnengehaald, wil het volgend jaar honderd gestandaardiseerde houten woningen leveren, de jaren daarop achthonderd tot duizend per jaar - bovenop de 2500 à 3000 ‘gewone’ woningen die het elk jaar bouwt.

Heijmans zet zo ‘de volgende stap op weg naar circulair en energieneutraal bouwen’, zegt het bedrijf zelf. “De milieuwinst is direct meetbaar, omdat de fabriek 100 procent CO2-neutraal is.” Het bouwbedrijf heeft al projecten in Zeewolde, Norg en Amersfoort op het oog.

De toekomstige bewoner aarzelt nog

Heijmans is niet de eerste van de groten. Nederlands grootste bouwbedrijf, BAM, kondigde vorige maand aan een fabriek op te zetten in Oudkarspel, Noord-Holland, waar vanaf 2025 duizend houten woningen per jaar gemaakt moeten worden. En VolkerWessels, de op één na grootste, opende in Enschede al een productielijn die houten woonmodules produceert.

En niet alleen de bouwbedrijven zijn om. De Metropoolregio Amsterdam, waarin 32 gemeenten samenwerken, sloot dit najaar een convenant met daarin het streven dat in 2025 minstens 20 procent van alle nieuwbouw in deze regio in hout zal verrijzen. Onder meer beleggers, ontwikkelaars, woningcorporaties en bouwers zetten er hun handtekening onder.

“Alleen de eindconsument, de toekomstige bewoner aarzelt nog”, zegt Van der Lugt. “Die denkt: hout gaat rotten. Of: hout is niet brandveilig. Of: houtbouw gaat ten koste van onze bossen. Eigenlijk zou je een publiekscampagne moeten opzetten om dit soort scepsis te overwinnen.”

Kantoor van 86 meter hoog

Want het zijn mythes, vervolgt Van der Lugt - hij schreef er zelfs een boekje over, Houtmythes ontkracht. Hout heeft uitstekende constructieve eigenschappen, zegt hij. Houtskeletbouw kan een solide huis opleveren van drie à vier verdiepingen. En met massiefhoutsystemen (met tot platen verwerkt hout) kunnen gebouwen nog veel verder de hoogte in: aan de Amsterdamse Zuidas wordt nu een houten kantoorgebouw van 86 meter hoog gebouwd.

En nee, houtbouw leidt niet tot ontbossing, zegt Van der Lugt, want er zijn productiebossen genoeg waar hout ‘geoogst’ kan worden en nieuwe aanplant voor nieuw hout zorgt. Er groeit jaarlijks in Europese bossen 1 miljard kubieke meter hout bij, terwijl er maar 600 miljoen kubieke meter wordt geoogst. “De productie kan sowieso dus met nog 40 procent omhoog.”

Duurzame houtbouw vermijdt bovendien klimaatschade doordat CO2 wordt vastgelegd in bossen én in de gebouwde omgeving én omdat de uitstoot van de traditionele bouw wordt voorkomen. “En de milieu-impact van lijmen in massiefhout is beperkt”, stelt hij. “Vreemd trouwens dat afnemers dit soort vragen niet stellen als het om de productie van beton, baksteen en staal gaat.”

In één keer op de bouwplaats gezet

Voor bouwbedrijven komt daar nog een belangrijk voordeel bij: hout leent zich uitstekend voor prefabricage in de fabriek. Startblock BV, een van de pioniers, heeft bijvoorbeeld een woning ontwikkeld voor een een- of tweepersoonshuishouden die volledig in zijn fabriek in Emmeloord wordt gemaakt en daarna in één keer op de bouwplaats kan worden neergezet - op een betonnen funderingspaal, dat wel.

“Die fabricage kost zes dagen”, somt commercieel manager Hidde Proost de voordelen op, “de woning kost 100.000 euro, we hebben geen bouwvakkers nodig, en ook geen eindeloos vervoer van bouwmaterialen naar de bouwplaats - met alle stikstofuitstoot die daarmee gepaard gaat.”

Ja, de houtprijs ligt de laatste tijd vrij hoog, onder meer doordat de vraag naar Europees hout in de Verenigde Staten groeide, en omdat de productie tijdens de coronapandemie is teruggeschroefd. “Maar”, zegt Proost, “die prijs is alweer aan het dalen.” En nee, hij vreest de concurrentie niet, nu ook grote bouwconcerns hout ontdekt hebben. “De behoefte aan nieuwe woningen is zó groot, we zitten elkaar niet in de weg.”

Fossiele materialen worden duurder

Houtbouw is en blijft te duur? Van der Lugt noemt ook dat een mythe, en niet alleen omdat die houtprijs wel weer zal dalen. Houtbouw biedt vanwege de mogelijkheden om prefab-onderdelen te gebruiken grote voordelen tijdens het bouwproces. “Niet alleen omdat daardoor de bouwtijd sterk verkort kan worden”, zegt hij, “maar ook door het gewicht van hout. Dat is veel lichter dan andere materialen, dus kun je ook besparen op funderingen en op transportkosten.”

En wacht maar af, sluit hij af, de kosten van fossiele bouwmaterialen zullen gaan stijgen. “Al was het maar door zoiets als een CO2-tax.”

Lees ook:

Bonje in de bouw over hout, beton en staal. ‘Achterhaalde normen zitten verduurzaming in de weg’

Milieuvriendelijk bouwen met hout is in opkomst, maar achterhaalde normen zitten een verdere opmars in de weg, vindt een deel van de bouwsector.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden