FinCenFiles

Waarom ook de Nederlandse toezichthouders zich geen raad weten met spiegelhandel

Beeld Sander Soewargana

Waar was het toezicht op de Nederlandse sleutelfiguren in de gigantische illegale geldsmokkel die vandaag aan het licht kwam?

Kun je illegaal voor miljarden euro’s aan kapitaal wegsluizen uit Rusland naar het westen, zonder dat duidelijk is welke toezichthouders je daarop moeten aanspreken? Ja. Het nieuws dat twee Nederlandse effectenhandelaren betrokken zijn bij massale illegale kapitaalvlucht, roept de vraag op onder auspiciën van welke financiële waakhond dit valt. Die vraag mag simpel zijn, het antwoord is dat niet. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) moesten er enige tijd op broeden, waarna ze beide naar de ander wijzen.

Zogeheten spiegelhandel is dan ook een vrij ingewikkelde vorm van criminaliteit. De twee Nederlandse handelaren waar het om gaat, Schildershoven en Tristane Capital, waren deel van een internationaal netwerk dat obligaties opkocht in Rusland, betaald met roebels die de grens over moesten. Om die obligaties dan in het westen weer te verkopen in ruil voor euro’s, dollars of ponden. Bij de verkoop van die effecten maakten de twee Nederlandse handelaren gebruik van rekeningen bij ING Polen. Die regelde bovendien de effectentransacties voor ze.

Valt dat nou onder het bankentoezicht van DNB of onder effectenhandel-waakhond AFM? Dat wisten die twee zelf dus ook niet direct. Meer in het algemeen kunnen mensen die de herkomst van hun kapitaal willen verhullen je vaak heel goed vertellen hoe je aan toezicht ontspringt. Daar lijkt dit een uitstekend voorbeeld van.

Lees ook: 

Hoe schimmige roebels door Nieuwegein vloeien

Een crimineel netwerk dat miljarden euro’s wegsluist uit Rusland, een bank die dat faciliteert, een verdacht sterfgeval en een Kalasjnikov op tafel. Wie zou denken dat Nederland tot aan zijn knieën in die wereld zit? Dat je voor sommige hoofdstukken uit zo’n verhaal gewoon kunt aanbellen in Nieuwegein? Lees hier onze uitgebreide reconstructie en ons gesprek met onder meer Pavel Doesjin, in 2013 topman van Schildershoven. ‘Ik ben verrast. Ik word hier behoorlijk ongelukkig van. Laat ik zeggen dat ik er niets van weet.’

Weer een internationaal onderzoek: waar gaan de FinCenFiles precies over?

Voor al onze verhalen rond de FinCenFiles: ga naar trouw.nl/fincenfiles.

Een groot deel van het onderzoek dat Trouw, het Financieele Dagblad en onderzoeksplatform Investico deden naar deze partijen draaide aanvankelijk om de vraag: wat voor handelaren zijn Schildershoven en Tristane? Zijn het brokers – tussenpersonen die vraag en aanbod bij elkaar brengen – of bedrijven die voor eigen rekening handelen in aandelen of obligaties? Dat maakt uit voor het soort licenties waarover ze moeten beschikken. En zijn de handelaren verplicht om te controleren met wat voor lieden ze zakendoen? Moeten ze misschien zelfs uitzoeken met welk geld die zakenrelaties hun te verhandelen obligaties ooit hebben aangekocht?

Daar kom je niet makkelijk achter en het lijkt erop of de bedrijven in kwestie erg hun best deden om verwarring te schoppen. Neem Schildershoven. De obligatiehandelaar is gevestigd in Nederland, maar het is vooral een team dat vanuit Moskou opereert dat handel drijft. Bankieren deed Schildershoven bij een bank in Polen. Voor zover bekend deed het bedrijf daar verder geen zaken, maar door die bankconnectie heeft het deels met de Poolse toezichthouders te maken. En de handelslicentie? Die regelde Schildershoven bij de FCA, de Britse beurswaakhond.

Om het nog een stapje ingewikkelder te maken: die Britse handelslicentie is niet van Schildershoven zelf, maar van de firma RGL Capital. Die licentiehouder heeft Schildershoven in Nederland aangewezen als appointed representative, met andere woorden: als de partij die mag handelen uit naam van RGL Capital. Schildershoven heeft feitelijk dus geen licentie. Voor sommige van deze constructies is nog wel een legitieme reden te verzinnen, als het moet. Maar overzichtelijker wordt het er niet op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden