Gasrekening

Waarom is gas zoveel duurder in Nederland?

null Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Veel Europese landen beschermen consumenten tegen de hoge gasprijs. Nederland doet dat minder, en dat heeft gevolgen.

Dirk Waterval

Is het hier zo duur, of dáár zo goedkoop? Een gemiddeld Nederlands huishouden betaalt in Europa de hoofdprijs als het nu een gascontract afsluit. Inmiddels kost gas al 2,76 euro per kuub. Omgerekend naar de energieopbrengst van gas betaalt de consument in Nederland 28,3 cent per kilowattuur en dat is het dubbele van het Europese gemiddelde, bleek eerder deze week uit de Household Energy Price Index (Hepi). Hierin worden consumentenprijzen voor een nieuw gascontract vergeleken in 33 Europese hoofdsteden in de maand juli.

In Nederland bestaat de gasrekening uit wat je aan de energieleverancier betaalt voor het gas zelf (dus de kale leveringsprijs), een vaste energiebelasting en een extra opslag voor duurzame energie (ODE). En over dit alles nog btw. Een deel van de belasting krijgen mensen weer terug via een teruggave energiebelasting.

Die optelsom is hier zo hoog omdat de overheid traditioneel veel energiebelasting rekent, zeggen zowel energie-analist Hans van Cleef (ABN Amro) en Koen Kuijper (Energievergelijk.nl).

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Het aandeel belastingen in de totaalprijs van gas was in Nederland, tot een maand geleden, het hoogst in Europa. Inmiddels is het aandeel belastingen in sommige landen groter, waaronder in Zweden. Dat komt door recente lastenverlichtingen (lagere btw, hogere heffingskorting) in Nederland.

Steunmaatregelen van overheden

Dat Nederland alsnog de koppositie inneemt als het gaat om de totaalprijs van gas, komt doordat de ‘kale prijs’ óók veel hoger ligt dan in andere landen. Wat op zich vreemd lijkt, want iedereen betaalt natuurlijk evenveel voor een kuub gas op de wereldmarkt, zegt Van Cleef. De verschillen in de kale prijs die consumenten betalen, komen door steunmaatregelen van overheden. Die duwen de consumentenprijs omlaag om hun inwoners wat te beschermen.

Kuijper van Energievergelijk.nl somt zo een heel rijtje landen op: België, Spanje, Portugal, Frankrijk; allemaal werken ze wel met iets pijnverlichtends als prijsplafonds, subsidies aan energieleveranciers of een speciale prijs voor lage inkomens. Nederland doet dat vooralsnog niet.

Nederland van oudsher meer ingericht op gas

Ondertussen stijgt de stroomrekening in Nederland ook flink mee met de gasprijzen, méér dan in andere landen. Nederland is van oudsher meer ingericht op gas en wekt er meer elektriciteit mee op dan andere lidstaten. “Je ziet nu in het algemeen lagere energieprijzen in landen met relatief veel waterkracht, kolen- of kernenergie in hun energiemix”, zegt Kuijper. “Dat is anders in landen met relatief meer gasgestookte elektriciteitscentrales, zoals Nederland.”

Consumenten zien dat nu terug in de elektriciteitsrekening. Wel krijgen Nederlanders een teruggave, waardoor Nederland qua stroomrekening op de vierde plek uitkomt in Europa. Die teruggave is overigens bedoeld voor de hele energiebelasting, maar door de onderzoekers van Hepi alleen van de stroomrekening afgetrokken. Als zij die teruggave wat meer verspreid hadden over stroom- en gaskosten, was stroom iets duurder uitgevallen en gas wat goedkoper. Al zal dat per saldo weinig uitmaken.

Lees ook:

Er dreigt ‘een ramp’ door de torenhoge energieprijzen

De energieprijzen zijn deze zomer sterk gestegen. Dat belooft weinig goeds voor de komende maanden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden