Werkzaamheden op een sociale werkplaats.

Weerstand

Waarom een sociaal werkbedrijf opheffen als het goed loopt?

Werkzaamheden op een sociale werkplaats.Beeld anp

Het bestuur van Soweco krijgt veel weerstand bij haar plan om het sociaal werkbedrijf op te doeken. Tot aan een rechtszaak toe. 

Het bestuur van het Twentse Soweco heeft weinig medestanders meer over, nu het zijn plannen doorzet om het sociaal-werkbedrijf per 2021 op te heffen. Vakbond FNV, werkgevers­club VNO-NCW, de eigen ondernemingsraad (OR) en zelfs spelers uit de landelijke politiek: allemaal vrezen ze voor de toekomst van de ruim 2100 arbeidsbeperkte medewerkers.

Gisteren stond het bestuur tegenover de OR bij de Almelose kantonrechter. De OR vindt namelijk dat het niet genoeg bij alle plannen betrokken is.

Soweco loopt goed

Verontwaardiging is er vooral omdat Soweco als bedrijf goed loopt. Iets wat voor veel andere sociale werkplaatsbedrijven bepaald niet opgaat. De Soweco-medewerkers hebben ‘een afstand tot de arbeidsmarkt’, zoals dat heet. Psychische klachten, of een verstandelijke of lichamelijke beperking. Vanuit het hoofdkantoor aan de Plesmanweg in Almelo worden ze gedetacheerd in de groenvoorziening, catering en andere sectoren.

Zes Twentse gemeenten houden het bedrijf samen in de lucht, en het bestuur bestaat uit wethouders van die gemeenten: Almelo, Rijssen-Holten, Hellendoorn, Twenterand, Wierden en Tubbergen. Zij denken dat het efficiënter is om de sociale werkvoorziening bij de afzonderlijke gemeenten zelf te organiseren.

Vervallen Wet sociale werkvoorziening

Naast efficiëntie speelt voor het bestuur nog iets anders mee. Zo’n 1100 medewerkers vallen onder de inmiddels vervallen Wet sociale werkvoorziening (WSW), en vallen daarmee onder rijkssubsidie. Maar de toegang tot die regeling zit sinds 2015 op slot, sinds de komst van de Participatiewet.

Dat betekent dat Soweco in de toekomst steeds minder zal kunnen varen op subsidie, en meer zal moeten leunen op de markt. In die markt heeft het bestuur te weinig fiducie.

De 1100 WSW-medewerkers krijgen baan- en inkomensgarantie. Het liefst bij een regulier bedrijf, of anders bij de gemeenten zelf. Die overgang hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn. Momenteel werkt een derde van het medewerkersbestand bijvoorbeeld in de groenvoorziening. Die mensen kunnen volgend jaar direct op het loonstrookje van de gemeentelijke groenvoorziening van hun woonplaats, zonder tussenkomst van het sociaal-werkbedrijf.

Inkomensgarantie neemt niet alle zorgen weg

Toch neemt de inkomensgarantie niet alle zorgen weg. “Niemand weet op welke werkplek ze straks terechtkomen”, zegt Miriam Doeschot, woordvoerder van de ondernemingsraad. “En of ze daar begeleid gaan worden. Juist dát soort dingen is belangrijk voor deze groep.”

SP-Kamerlid Jasper van Dijk noemde het mogelijke verdwijnen van Soweco vorig jaar een ‘enorme klap’ voor medewerkers. Hij wist staatssecretaris Tamara van Ark (VVD, sociale zaken) via een motie met het bestuur om tafel te krijgen. Haar beleidsmedewerkers wezen het bestuur erop dat sociaal werkbedrijven omvang nodig hebben om rendabel te blijven. En ook dat verandering voor deze mensen vaak ‘heel veel onzekerheid’ oplevert.

OR voelt zich buitenspel gezet

Ondertussen voelt de OR zich buitenspel gezet. Het bestuur heeft bij het opstellen van een toekomstvisie twee keer advies gevraagd aan adviesbureau Iroko. Maar daar is de OR niet bij betrokken geweest, wat volgens hen in strijd is met de Wet op de ondernemingsraad. Mocht de rechter daarin meegaan, dan worden die rapporten nietig verklaard, aldus de OR. En dan verliest het bestuursplan een belangrijke grondslag.

Naast de 1100 mensen die nog onder de oude wet vallen, werken bij Soweco nog 800 mensen die na 2015 zijn ingestroomd. Zij krijgen dus geen subsidie en hebben alleen met de Participatiewet te maken. Voor hen is geen baangarantie toegezegd. De FNV organiseerde vorig najaar een protest en VNO-NCW stuurde een brief aan de gemeenten om te pleiten voor behoud van Soweco.

Op 29 januari doet de rechter uitspraak. Ook de gemeenteraden kunnen nog voor de plannen gaan liggen. De OR doet een beroep ‘op hun gezond verstand’.

Lees ook:

Gemeenten trekken stekker uit sociaal werkbedrijf Soweco

De sociale werkvoorziening Soweco waar 2150 mensen werken houdt op te bestaan. Dat hebben de zes deelnemende gemeenten Almelo, Rijssen-Holten, Tubbergen, Hellendoorn, Twenterand en Wierden besloten. 

Sociale werkplaatsen sloten de deuren, maar vervangend ‘beschut werk’ is er nog te weinig

Gemeenten slagen er niet in mensen die alleen eenvoudig werk aankunnen, met intensieve begeleiding, een beschutte werkplek te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden