Uitgavenpatroon

Waarom de ECB wil weten dat Italianen meer geld verbrassen dan Duitsers, Belgen en Spanjaarden

Het hoofdkantoor van de Europese Centrale Bank. Beeld EPA

Stijgt het vermogen van de Europeaan, dan gaat hij meer uitgeven. Maar niet allemaal evenveel: Italianen verbrassen meer dan Duitsers, Belgen en Spanjaarden.

Stel, uw hele hebben en houden stijgt in één klap in waarde. Een vermogensstijging: op papier gaat u er onverwachts mooi op vooruit doordat er steeds meer vraag is naar uw huis, auto of desnoods aandelenpakket. Hoeveel van dat nieuw vergaarde vermogen zou u dan jaarlijks uitgeven? En welk deel blijft op de bank?

Dat wil de Europese Centrale Bank (ECB) graag weten, en het liefst uitgesplitst naar lidstaat. Want dan zouden de beleidsmakers van die centrale bank beter begrijpen hoe haar economie-stimulerend beleid doorwerkt in die verschillende landen. Voor Duitsland, Italië, België, Spanje en Cyprus is dit uitgavenpatroon nu bekend, met dank aan het werk van vier Franse economen in naam van de ECB.

De verschillen zijn vrij fors. Gaat de gemiddelde Italiaan er eenmalig een euro op vooruit, dan geeft hij daar jaarlijks 4,6 cent extra van uit. Een Belg 2,3 cent en een Spanjaard 1,6. Duitsland en Cyprus zijn de hekkensluiters met nog geen 1 cent aan extra consumptie per euro. Gechargeerd gezegd: Italianen gooien hun vers vergaarde vermogen dus ruim vier keer zo snel over de balk als bijvoorbeeld Duitsers.

Huishoudens met een laag inkomen geven nieuw verkregen middelen sneller uit

Dat betekent niet per se dat Italianen minder zuinig zijn. In het algemeen geven huishoudens met een laag inkomen nieuw verkregen middelen namelijk sneller uit dan de meer welvarende. Rijke mensen hebben de meeste basisvoorzieningen wel in huis, zijn daarom minder geneigd allerlei aankopen te doen. Het kan zijn dat dat meer speelt in Duitsland dan in Italië.

Voor dit onderzoek was een gigantische bulk aan gegevens nodig uit de vijf landen. Over inkomen, uitgavepatronen, veranderende huiswaardes en allerhande andere prijsstijgingen of

-dalingen. Daar heeft elk land zijn eigen definities voor. En dan moesten al die gegevens ook nog op verschillende punten in de tijd gemeten worden (in dit geval tussen 2010 en 2014).

Niet zo gek dat een vergelijking van deze omvang nog nooit eerder zo minutieus voltrokken is – tenminste niet bij weten van de economen zelf. Nederland kwam niet voor in een van de vele gebruikte datasets en moest daarom uit het onderzoek gelaten worden.

Toevallig voerde De Nederlandsche Bank onlangs nog een vergelijkbaar onderzoek uit voor Nederland, al ging dat qua vermogen alleen over een onverwachte waardestijging van het huis. Nederlanders blijken jaarlijks gemiddeld tussen de 2,1 en 4,7 cent extra uit te geven voor elke euro die hun huis in waarde stijgt. 

Vermogen is niet altijd makkelijk om te zetten naar snelle betaalmiddelen

Al met al klinkt dit centenwerk misschien vrij zuinigjes. Maar vermogen is niet altijd makkelijk om te zetten naar snelle betaalmiddelen. Er wordt weleens gezegd dat mensen hun koophuis kunnen opeten in tijden van financiële nood, maar daarvoor moeten ze dat toch eerst verkopen. Neem je een stijgend besteedbaar inkomen als uitgangspunt in plaats van vermogen, dan slaan mensen al een veel groter deel stuk in het café of in de winkel.

Vermogen verdwijnt veel geleidelijker uit de portemonnee. Maarten van Rooij, DNB-econoom en mede-auteur van het Nederlandse onderzoek, legt uit dat een ‘rationele consument’ een onverwachte vermogensmeevaller uit zal smeren over de rest van zijn leven. “Neem een meevaller van 10.000 euro. Stel dat zijn resterende levensduur veertig jaar is, dan geeft die rationele consument ieder jaar 2,5 procent van dit bedrag uit.” In dit voorbeeld is dat het eerste jaar dus 250 euro aan extra uitgaven.

Sommige economen denken overigens dat het omgekeerde effect groter is. Dat mensen hun hand steviger op de knip houden als ze erop achteruitgaan dan ze extra gaan uitgeven als het ze voor de wind gaat. Maar daarvoor vonden de ECB-onderzoekers maar beperkt bewijs. In Cyprus was het effect in beide richtingen even groot, terwijl Spanjaarden wél meer bespaarden bij een vermogensverlies dan ze extra uitgaven bij winst.

Lees ook:

Nederlanders hebben meer te besteden, en dat geld gaat vooral op aan de hypotheek

Nederlanders hebben meer geld te besteden. Dat gaat vooral naar extra aflossingen op hun hypotheek.

De ECB heeft geen duif, geen havik, maar met Lagarde een wijze uil aan het hoofd

De nieuwe ECB-president wil de strategie van de centrale bank herzien én de twee kampen van centralebankpresidenten in de eurozone weer met elkaar verzoenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden