Olieprijs

Waarom de Amerikaanse olie opeens min veertig dollar kostte

Tanks voor ruwe olie in Cushing, Oklahoma. Deze opslaglocatie is belangrijk voor de Amerikaanse oliemarkt en kan de overtollige olie haast niet meer kwijt.Beeld REUTERS

Wie een koopcontract voor olie heeft, maar die olie nergens kan laten, heeft een probleem. Die wil koste wat kost van zijn contract af. 

Het dorp Cushing in de Amerikaanse staat Oklahoma heeft twee snelwegen, een Walmart, een gevangenis en een bijzondere bijnaam. Cushing is namelijk “het pijplijn-kruispunt van de wereld”. Dankzij een netwerk van olieleidingen verbindt Cushing het noorden van de VS met Texas en de Golf van Mexico, waar veel raffinaderijen zitten. Rondom deze plaats met zo'n 8000 inwoners staan talloze tanks voor de olie-opslag.

De gigantische capaciteit ervan - 76 miljoen vaten - is onvoldoende gebleken nu de vraag naar olie drastisch is teruggevallen. Auto’s en vliegtuigen staan stil, dus beginnen de tanks van Cushing vol te raken. Dat vooruitzicht zorgde ervoor dat de prijs van de belangrijke West Texas Intermediate-olie (WTI) maandag negatief werd. Kopers kregen geld toe, op zeker moment zo’n 40 dollar per vat. Dat was nooit eerder gebeurd. 

Beeld Sander Soewargana

Amerika heeft een olieplas, zoals Nederland ooit een melkplas

De directe oorzaak was dat de contracten voor de maand mei afliepen. Hoe zit dat? “Een contract geldt voor 1000 vaten. Het mei-contract van WTI betekent dat er daadwerkelijk een fysieke levering plaatsvindt ergens in de maand mei. Meestal wisselt zo’n contract heel vaak van eigenaar voordat het bij de laatste eigenaar eindigt. Diegene krijgt de fysieke levering”, zegt Hans van Cleef, senior energie-econoom bij ABN Amro. “Als het contract afloopt, en de eigenaar geen levering wil, of niet in staat is om opslagcapaciteit te regelen, zal hij er koste wat kost vanaf willen komen. Dat zorgde maandag voor die prijs van min 40 dollar.”

Als de oliecontracten aflopen, is de levering van fysieke olie vaak in Cushing. Deze ‘tank farm’ is een belangrijke marktplaats voor ruwe olie. Op 10 april lagen er al 55 miljoen vaten olie opgeslagen in Cushing, blijkt uit cijfers van de Amerikaanse Energy Information Administration. Sindsdien hebben olieboeren in de VS continu meer geproduceerd dan verbruikt kan worden. Amerika heeft een olieplas, zoals Nederland ooit een melkplas.

Er zijn ook handelaren die nog wel opslag hebben geregeld en de bijzondere situatie uitbuiten. Ze kregen maandag een bonus als ze olie kochten en hopen die vaten later tegen een hogere prijs te verkopen. 

Een ja-knikker in Signal Hill in de Amerikaanse staat Californië. Beeld AFP

De vraag naar olie trekt voorlopig niet aan

Analisten houden er rekening mee dat het capaciteitsprobleem in juni nog niet is opgelost. “Waarschijnlijk is de opslag volgende maand een nog groter probleem”, schrijft ING zelfs. De vraag naar olie trekt voorlopig niet aan, verwacht de bank. Als de contracten voor juni gaan aflopen, in mei dus, kan de prijs opnieuw onder nul schieten. 

De prijscrash van maandag is slecht nieuws voor president Donald Trump, die zich hard maakte voor de olie-industrie. Trump had persoonlijk bijgedragen aan een overeenkomst tussen Rusland en de Opec-landen om de productie te verminderen. Maar het gat tussen vraag en aanbod is niet zomaar te dichten.

Ook in de VS valt de productie terug, onder druk van lage prijzen. De afgelopen weken liep het aantal actieve boorinstallaties met een derde terug naar 438, meldt ABN Amro. De Amerikaanse productie van ruwe olie zakte van 13 miljoen naar 12,3 miljoen vaten per dag. Maar het gaat niet snel genoeg. De VS produceren dagelijks 2 miljoen vaten per dag meer dan de raffinaderijen nodig hebben, merkt de Financial Times op.

Olietankers zijn nu drijvende voorraadschepen

Trump zegt in reactie op de negatieve olieprijs 75 miljoen vaten olie te willen opkopen voor de nationale strategische reserves. Dat zou de producenten wat kunnen helpen. De Verenigde Staten zijn de grootste olieproducent ter wereld geworden dankzij schalie-olie, dat uit gesteente gewonnen wordt. 

Die andere belangrijke olie, Brent, wordt gewonnen op zee en is minder gevoelig voor de opslagcapaciteit. Een tanker brengt het product makkelijker naar een markt waar nog vraag is. Maar dinsdag kwam ook de Brent-olie verder onder druk te staan. Olietankers worden nu veel gebruikt als drijvende voorraadschepen. Tijdens de crisis van 2008 dobberden ze ook langdurig op zee, wachtend op betere prijzen.

Lees ook:

Vraag is er nauwelijks, maar de productie van olie, kerosine en benzine gaat door

Wat groot is en veel geld kost, zet je niet snel stil. Dus gaat de productie van olie, kerosine, benzine, diesel en de grondstof nafta maar door, ook in coronatijden. Alleen: hoelang nog?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden