Registratie gemeenten

Waar arbeidsmigranten wonen, weten uitzendbureaus tot in detail

Luchtopname van een arbeidsmigrantendorp tussen Swifterbant en Lelystad. Beeld ANP
Luchtopname van een arbeidsmigrantendorp tussen Swifterbant en Lelystad.Beeld ANP

Analyse van een gelekte database van uitzendbureau Otto laat zien dat veel van hun arbeidsmigranten zich niet bij een gemeente inschrijven. Terwijl dat na vier maanden werken in Nederland wettelijk verplicht is.

Bij Otto Workforce, het grootste uitzendbureau voor arbeidsmigranten, werkten tussen medio 2019 en eind 2020 bijna 15.000 werknemers langer dan vier maanden. Die 15.000 Otto-werknemers moeten wettelijk gezien ingeschreven zijn bij de gemeente, maar een groot deel van hen is dat vrijwel zeker niet. Dat blijkt uit huisvestingsdata van het uitzendbureau, die in handen zijn van Platform voor Onderzoeksjournalistiek Investico, Trouw, De Groene Amsterdammer en onderzoeksprogramma Pointer. Het is voor het eerst dat via zo’n database gedetailleerde gegevens kunnen worden geanalyseerd over de vestiging en verhuizingen van arbeidsmigranten in Nederland.

Navraag bij de grootste gemeenten die personeel van Otto Workforce huisvesten, leert dat zij daar inderdaad vaak niet staan geregistreerd. Op de drukst bezette woonlocatie – in het Limburgse Sevenum – schreven slechts dertig mensen zich in 2019 en 2020 in, terwijl dat er volgens de database ruim negenhonderd hadden moeten zijn. Ook op grote locaties in Waalwijk en Boskoop stonden veel minder arbeidsmigranten ingeschreven dan in de database voorkomen. De gemeenten Venray en Beuningen konden überhaupt niet achterhalen hoeveel inwoners er op de betreffende locaties wonen.

null Beeld
Beeld

De cijfers komen overeen met een eerder onderzoek van burgercollectief 1Overheid op basis van gegevens van het UWV. Daaruit bleek dat het merendeel van de niet-ingeschreven arbeidsmigranten wel langer dan vier maanden in Nederland werkte. Voor heel Nederland zou dat momenteel gaan om bijna 250.000 onterecht niet-geregistreerde arbeidsmigranten, meer dan de helft van het totaal. Rienk Hoff van burgercollectief 1Overheid: “De Rijksoverheid kan het dus wel gewoon weten, maar doet er niets mee.”

‘Kwetsbaar en afhankelijk’

Zonder inschrijving in deze Basisregistratie Personen (BRP) verliezen arbeidsmigranten, als ze hun werk kwijtraken, vaak ook hun woning en zorgverzekering. Ze hebben dan nauwelijks toegang tot de bijstand en kunnen niet terecht bij de daklozenopvang en voedselbank. Ook komen bijvoorbeeld hun kinderen niet in aanmerking voor extra taallessen op school. Verder kunnen ze geen Nederlandse auto kopen en zich niet inschrijven als woningzoekende. Momenteel ontstaat bovendien het probleem dat niet-ingeschreven arbeidsmigranten geen coronavaccinatie krijgen omdat niet bekend is waar ze verblijven, meldde Trouw maandag.

“Het niet-registreren houdt mensen kwetsbaar en afhankelijk”, zegt Imke van Gardingen, juridisch beleidsadviseur bij vakbond FNV. Betere registratie lost niet meteen alle problemen rondom de inzet van arbeidsmigranten op, zegt ze, maar het is een eerste stap die helpt tegen uitbuiting.

Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

24.000 uitzendkrachten

De gelekte data van Otto Workforce bevat informatie over werkgevers en woonlocaties van 24.000 werknemers die tussen half 2019 en eind 2020 voor het uitzendbureau werkzaam waren. Voor het onderzoek zijn de gegevens geanonimiseerd. Zeven op de tien arbeidsmigranten verbleef langer dan vier maanden in Nederland, bijna 20 procent verbleef hier alleen al tijdens deze periode langer dan een jaar.

Lees ook:

Zonder inschrijving kan de arbeidsmigrant naar zijn rechten fluiten

Inschrijving van arbeidsmigranten bij gemeenten gebeurt niet of nauwelijks, ook al is dat wettelijk verplicht. Waarom gebeurt dat niet en wat zijn daarvan de gevolgen?

Van 2,3 miljoen migranten met bsn weet Nederland niet waar ze zijn

De registratie van tijdelijke buitenlandse werkkrachten is niet waterdicht. Het is voor de inspectie zodoende moeilijk te controleren of deze mensen uitgebuit worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden