Technologie

Vrees voor digitaal kolonialisme, Afrika moet baas zijn over eigen internet

Op de werkvloer van het databedrijf Samasource in Nairobi, Kenia. Het bedrijf zorgt voor de broodnodige werkgelegenheid en werkt samen met techreuzen als als Google, Microsoft en Yahoo, door onder meer foto's te omschrijven en verkopen.Beeld Samasource

Nederland moet Afrikaanse landen helpen met goede internetwetgeving, schrijft de Adviesraad Internationale Vraagstukken. Anders vermorzelen de VS en China het continent.

Als een lasso komt een onderzeekabel om Afrika heen te liggen, het continent dat even groot is als China, India, de VS en Europa tezamen. Die internetkabel zal allerlei Afrikaanse landen onderling verbinden en ook in Europa en het Midden-Oosten aan land komen. In 2023 moet dit project genaamd ‘2Africa’ zijn afgerond. Het internetverkeer in Afrika krijgt dan een flinke versnelling.

Goed nieuws, maar er zijn ook risico’s aan verbonden, schrijft de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) vrijdag in het rapport ‘Digitalisering en jeugdwerkgelegenheid in Afrika’. Dit adviescollege voor regering en parlement beantwoordt daarin de vraag van minister Sigrid Kaag van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking hoe digitalisering zal uitpakken voor de arbeidskansen voor jongeren in Afrika. En hoe het Nederlandse ontwikkelingsbeleid hierop kan inspelen.

Kijk voor die risico’s maar naar de initiatiefnemer van die internetlus. Dat is Facebook, het Amerikaanse technologieconcern dat niet alleen grote communicatieplatforms bezit, maar dus ook in de bedrading van het internet investeert. Facebook werkt voor 2Africa onder meer samen met het Chinese staatsbedrijf China Mobile. China investeert al veel in ICT in Afrikaanse landen, bijvoorbeeld via het concern Huawei. “Afrikaanse landen dreigen vermalen te worden tussen Aziatische publiek-private spelers en westerse techgiganten”, waarschuwt de AIV.

Het is de angst voor digitaal kolonialisme: buitenstaanders die in Afrika data verzamelen voor eigen gewin, net zoals ze er fysieke grondstoffen weghalen. Afrikaanse landen hebben onvoldoende datacenters om alle eigen gegevens te gaan beheren. Ook ontbreekt het aan goede wetgeving. Het gevaar is dat bedrijfsgegevens en medische dossiers wegstromen naar de VS of China. Bedrijven kunnen de situatie uitbuiten, stelt de adviesraad.

Voorsprong op het gebied van digitale betalingen

“Nederland en Europa hebben Afrika veel te bieden om digitaal ondernemen veiliger te maken. Zowel op het gebied van wetgeving als databescherming en online veiligheid”, zegt Mirjam van Reisen, voorzitter van de commissie ontwikkelingssamenwerking van de AIV. 

Europa heeft geen gigantische techbedrijven zoals de VS en China. Wat dat betreft staan Europa en Afrika zelfs op gelijke voet, constateerde het tijdschrift ‘The Economist’ dit jaar, kijkend naar de beurswaarde van de grootste platformbedrijven. Het aandeel van Europa en Afrika in de platformeconomie is respectievelijk 3 en 2 procent. De rest van de wereldmarkt wordt verdeeld door de VS (68 procent) en Azië (27 procent).

Wat heeft Nederland de 54 Afrikaanse landen te bieden? Nederland doet al wat: zo het helpt mee met fintech-initiatieven die zwakkere groepen – vrouwen in het bijzonder – toegang bieden tot financiering. Deze projecten sluiten aan bij de voorsprong die sommige Afrikaanse landen al hebben op het gebied van mobiele betalingen.

Digitalisering geen wondermiddel

Verder kan Nederland de Europese privacyregels promoten, adviseert de raad, en dus de opvatting dat bij digitalisering de bescherming van burgers centraal staat. “Dit in tegenstelling tot de VS, waar data worden beschouwd als een commercieel eigendom van bedrijven, of China, waar data gezien worden als het natuurlijke domein van de staat, die er invloed mee aanwendt.” Niet-gouvernementele organisaties kunnen daarbij een rol spelen in het Afrikaanse onderwijs.

Afrika kent een grote informele sector. Online platforms versterken de gig economy, het model waarbij een taxichauffeur of bezorger opdrachten krijgt via de app. “Dat die kansen op dit moment volop gegrepen worden is zichtbaar op het hele Afrikaanse continent: uit schattingen van 2019 blijkt dat er in 42 Afrikaanse landen ruim 300 technologiehubs zijn gevestigd”, schrijft de AIV. 

Er zijn dus positieve ontwikkelingen. Toch moet digitalisering zeker niet gezien worden als wondermiddel voor economische en sociale ontwikkeling, vindt de AIV. Eerder als een nieuwe context, die een grote invloed kan hebben op werk. 

Internetkabels alleen lossen dus niets op, ook het onderwijs of de energievoorziening moeten bijvoorbeeld verbeteren wil de digitale sector de werkgelegenheid grootschalig stimuleren. Een bezorger van e-winkels kan namelijk niet zonder wegennet.

Lees ook:

Met mobiel in de hand eindelijk winst voor Keniaanse boer

Veel Kenianen werken in de landbouw en veeteelt. Nieuwe telefoonapplicaties helpen hen om de sector commerciëler en moderner te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden