Vrouwen in de top

Voor het eerst in 25 jaar is de machtigste commissaris een vrouw

Petri Hofsté, commissaris Kas Bank, Achmea, Fugro. invloedrijke vrouw van corporate NederlandBeeld Hollandse Hoogte / Mark van den Brink

Vrouwen zijn nog altijd vrij zeldzaam in de directies van grote bedrijven. Maar de invloed van vrouwelijke commissarissen neemt toe.  

De turvers van het blad Management Scope zullen ervan hebben opgekeken. Voor het eerst wordt de lijst van honderd machtigste commissarissen van Nederland – een lijst die het blad al 25 jaar opmaakt – aangevoerd door een vrouw: Petri Hofsté. Ook plek twee is voor een vrouw: Jacqueline Tammenoms-Bakker. Pas op de derde plaats is de eerste man te vinden: Ben Noteboom, voormalig bestuursvoorzitter van uitzendconcern Randstad.

Management Scope’s lijst over 2019 komt op een opvallend moment. Twee weken geleden besloot de Tweede Kamer een vrouwenquotum in te voeren voor Nederlandse beursgenoteerde bedrijven. Raden van commissarissen van die bedrijven moeten, waarschijnlijk vanaf 2021, voor minstens 30 procent uit vrouwen bestaan. De verplichting geldt voor 88 firma’s. Zij moeten als gevolg van die verplichting samen bijna zeventig vrouwelijke commissarissen benoemen, zo berekende hoogleraar Mijntje Lückerath. De Kamer besloot tot de verplichting in de overtuiging dat het met de vervrouwelijking in de top van het bedrijfsleven te weinig opschiet. Tot voor kort gold er alleen een streefcijfer: dat de bedrijfstop – commissarissen én bestuurders – van vijfduizend grote bedrijven voor 30 procent uit vrouwen zou moeten bestaan.

Nooit eerder een vrouw op 1

Nog altijd zijn vrouwelijke topbestuurders relatief zeldzaam. Maar uit de lijst van Management Scope blijkt dat de vrouwelijke commissaris sterk in opmars is. Nooit eerder stond er een vrouw op de eerste plaats. Nooit een op plek twee. Er staan anno 2019 vier vrouwen in de toptien en negentien bij de eerste vijftig. In 2010 en 2015 stond er één vrouw in de toptien (Annemiek Fentener van Vlissingen) en stonden er respectievelijk vijf en negen in de top vijftig.

Zegt niets over invloed

Natuurlijk zegt zo’n lijst niet alles. Mensen krijgen punten als ze tenminste twee functies bekleden bij beursgenoteerde bedrijven (binnen- en buitenland) en/of niet-beursgenoteerde bedrijven met een eigen vermogen van meer dan 500 miljoen euro. Een commissaris krijgt meer punten dan een uitvoerend bestuurder, een president-commissaris meer dan een gewone commissaris. Het voorzitterschap van een commissie levert extra punten op en functies bij universiteiten, hogescholen en ziekenhuizen tellen ook mee. Functies bij grote bedrijven leveren meer punten op dan bij kleinere.

Zo’n puntentelling heeft altijd iets willekeurigs. Daarbij is het een echte turflijst. Over de invloed die commissarissen daadwerkelijk hebben, zegt de lijst niets. De lijst geeft ook niet aan of de betrokken commissarissen actief zijn – en op welke gebieden – of dat ze braaf naar de verhalen van bestuursvoorzitter luisteren en vervolgens de presentielijst tekenen en huiswaarts gaan.

Maar over de verdeling van, in principe, belangrijke functies zegt de lijst natuurlijk wel wat, en het is onmiskenbaar dat het aantal vrouwelijke toezichthouders de laatste jaren flink is gestegen. Ze zijn ook doorgedrongen tot grote bedrijven en tot ‘mannelijke’ sectoren. Zie de commissariaten van Petri Hofsté: dat doet ze bij Rabobank, verzekeraar Achmea, bodemonderzoeker Fugro en bij het grote familiebedrijf Pon (auto-import, fietsen). Jacqueline Tammenoms-Bakker houdt toezicht op baggeraar Boskalis, vatenmaker Van Leer, vastgoedfonds Unibail, TomTom en op de Franse investeringsmaatschappij Wendel.

Meer opvallends? De machtigste mannen waren en zijn vrijwel altijd voormalige bestuursvoorzitters (en soms financieel directeuren). Die zijn zeer gewild als commissaris. De afgelopen jaren werd de lijst van Management Scope dan ook aangevoerd door mannen als Hans Wijers (ex-topman van AkzoNobel), Jeroen van der Veer (Shell), Peter Elverding (DSM), Frans Creemers (VNU) en Kees van Lede (AkzoNobel). De machtigste vrouwen hebben die achtergrond niet en zijn daarom ook veel minder bekend. 

Hofsté was jarenlang accountant bij KPMG. Tammenoms-Bakker was consultant en topambtenaar, en de nummer zes, Annet Aris werkte jarenlang voor organisatie-adviseur McKinsey. Meer machtige vrouwen begonnen als accountant of consultant. Hun achtergronden zijn vaak diverser dan die van de machtige mannen – die vaak binnen één bedrijf carrière maakten – en ze zijn ook jonger. De 38 machtige vrouwen in de top-100 zijn gemiddeld 57 jaar, de 62 mannen zijn gemiddeld 65.

Lees ook:

Na jaren debatteren is het vrouwenquotum er opeens

‘Geen vrouw, dan ook geen man erin’, is het nieuwe adagium voor de raden van toezicht. Een vrijwillig streefcijfer van 30 procent vrouwen aan de top werkte niet, daarom wordt het nu verplicht.

Hoe werkt het old girls network? (Ja, dat bestaat ook)

Mannen in goede posities omringen zich graag met het soort mens dat ze kennen: mannen zoals zij. Als het old girls network een vergelijkbaar mechaniek heeft, kán een vrouwenquotum goed uitpakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden