Woningmarkt

Volgens de prognoses gaat het woningtekort dalen, maar daar blijkt nog niets van

Nieuwbouw in Weesp. Projectontwikkelaars en bouwers waarschuwen dat er minder gebouwd gaat worden.  Beeld Sabine Joosten
Nieuwbouw in Weesp. Projectontwikkelaars en bouwers waarschuwen dat er minder gebouwd gaat worden.Beeld Sabine Joosten

Op termijn zal het woningtekort echt afnemen, beloven nieuwe prognoses. Maar intussen dreigt de nieuwbouw stil te vallen.

Hanne Obbink

Het woningtekort in Nederland is het afgelopen jaar gegroeid en zal de komende twee jaar nog iets verder oplopen. Projectontwikkelaars en bouwbedrijven waarschuwen dat de nieuwbouw inzakt. Maar volgens nieuwe prognoses worden er tot en met 2030 toch 823.000 woningen gebouwd. Weliswaar minder dan de 900.000 die minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) wil, maar genoeg om het woningtekort terug te brengen tot normale proporties.

De prognoses worden elk jaar opgesteld door onderzoeksbureau ABF Research, in opdracht van de overheid. Dat bureau stelt nu vast dat Nederland 315.000 woningen te weinig heeft. Vorig jaar daalde dat tekort iets, omdat zich tijdens de coronacrisis weinig buitenlanders in Nederland vestigden. Maar nu groeit de bevolking weer. De komende vijftien jaar neemt het aantal huishoudens met bijna 11 procent toe, mede door een groeiend aantal alleenstaanden.

Al die huishoudens moeten ergens wonen. De onderzoekers denken dat dat grotendeels zal lukken. Bij een ‘normale’ spanning op de woningmarkt is er een tekort van 2 procent. Nu ligt dat percentage op bijna 4, maar over vijftien jaar komt het uit op 1,7. Die prognose is gebaseerd op recente woningbouwtrends, aantallen bouwvergunningen en ook veranderend overheidsbeleid. ABF Research komt uit op gemiddeld 91.000 nieuwe woningen per jaar – niet alleen nieuwbouw, maar bijvoorbeeld ook woningen in omgebouwde kantoren.

‘Het gaat niet goed’

“Logisch”, relativeert Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft, die prognose. “Als je ervan uitgaat dat het overheidsbeleid zal werken, kom je hierop uit. Kan zijn, op de langere termijn. Maar zeker de komende twee jaar blijven we er ver onder. Het gaat niet goed.”

Dat pessimistische geluid zwelt aan. Branchevereniging WoningbouwersNL ziet al dat bouwers bezig zijn plannen voor 25.000 nieuwbouwhuizen te herzien, uit te stellen of zelfs te schrappen. En Neprom, de vereniging van projectontwikkelaars, waarschuwde dat het aantal nieuwbouwwoningen dit jaar weleens 10.000 lager kan uitvallen dan in 2021, terwijl het juist omhoog moet.

Beide verenigingen koppelen daar kritiek aan op plannen van minister De Jonge. Die wil dat twee derde van alle nieuwbouw ‘betaalbaar’ is (dat wil zeggen: met een koopprijs tot 355.000 euro of een huur tot 1000 euro). Daar valt voor bouwers niets aan te verdienen nu de bouwkosten zo sterk zijn gestegen, zegt voorzitter Piet Adema van WoningbouwersNL.

“Dat aandeel van twee derde moet naar beneden, bijvoorbeeld naar 30 procent”, zei Adema begin deze week. Anders werkt De Jonges beleid ‘contraproductief’, omdat er dan gewoon niets gebouwd wordt. “En twee derde van niets is altijd nog minder dan 30 procent van iets.”

Beleggers afgeschrikt

Neprom richtte haar pijlen op het plan van De Jonge om de torenhoge huren in de vrije sector aan banden te leggen. Die huur kan daardoor honderden euro’s per maand lager uitvallen dan waar ontwikkelaars op rekenden, waarschuwde voorzitter Desirée Uitzetter. Dat schrikt beleggers af. “Daardoor gaan duizenden huurwoningen niet gebouwd worden.”

De vereniging van woningcorporaties Aedes voegde daar vorige week nog een klacht over bouwgrond aan toe. Gemeenten stellen die te weinig beschikbaar en marktpartijen vragen er een te hoge prijs voor. Daardoor dreigt er van nieuwbouw door corporaties weinig terecht te komen.

Boelhouwer spreekt van een perfect storm: een aantal trends samen, elk met een negatieve invloed. Bouwgrond is er genoeg, zegt hij, maar veel daarvan is ooit gekocht door mensen die speculeerden op een hogere opbrengst door dure bebouwing – want hoe duurder de huizen die erop komen, hoe hoger de grondprijs. “Grondeigenaren zouden de waarde moeten afboeken om goedkopere huizen mogelijk te maken. Maar dat doen ze niet, ze wachten liever op betere tijden.”

Al die klachten weerspiegelen de belangen van de verschillende betrokken partijen, ziet woningmarktanalist Jasper du Pont. Ontwikkelaars en bouwers zetten er met hun kritiek bijvoorbeeld op in dat ze – eindelijk, vinden ze zelf – toestemming krijgen om te bouwen op grote locaties waar ze veel grond bezitten.

“Maar de stagnatie van de nieuwbouw heeft ook gewoon te maken met het inzakken van de vraag", zegt Du Pont. Wie nu een nieuwbouwhuis koopt, kan er pas over een paar jaar in. “Met de stijgende hypotheekrente en de inflatie durven veel mensen het nu niet aan.”

Lees ook:
Meer huizen dankzij een zak geld van het Rijk? Dat is hoogst onzeker

Het is zeer de vraag of het geld dat het vorige kabinet uittrok voor woningbouw goed besteed is. Toch wil het huidige kabinet doorgaan met die subsidie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden