Onderzoek

Vliegveld Maastricht gaat Limburg nooit extra welvaart opleveren

De verkeerstoren van Maastricht Aachen Airport. Beeld ANP
De verkeerstoren van Maastricht Aachen Airport.Beeld ANP

De methode is omstreden, de uitkomst is eenduidig: volgens economisch onderzoek kost vliegveld Maastricht de provincie Limburg meer dan het oplevert.

Hanne Obbink

Vliegveld Maastricht wordt nooit rendabel, ook niet op de lange termijn. In welk scenario dan ook blijft het te klein om ooit meer op te leveren dan te kosten. Sluiting van de luchthaven kost ook geld, zeker op de korte termijn, maar zorgt al met al voor meer welvaart, zeker in Limburg.

Deze conclusie trekt onderzoeksbureau SEO in een maatschappelijke kosten-batenanalyse die het opstelde voor de provincie Limburg, de enige aandeelhouder van Maastricht Aachen Airport (MAA). In zo’n analyse wordt alles wat een vliegveld kost en oplevert, tot en met de gevolgen voor het milieu, omgezet in euro’s. De provincie moet in juni beslissen over een miljoeneninvestering in renovatie van de enige start- en landingsbaan van MAA, de analyse van SEO moet feiten opleveren om die beslissing te onderbouwen.

Een vrij robuust beeld

SEO betrok meerdere scenario’s in zijn analyse, van forse groei van het vliegveld tot en met sluiting. Voor heel Nederland levert groei van het vliegverkeer op Maastricht volgens de SEO-berekeningen extra welvaart op – maar alleen als de luchtvaart als geheel stevig groeit. In alle andere scenario’s zijn de uitkomsten ‘niet eenduidig’ of negatief.

Voor de provincie Limburg vallen de uitkomsten wel eenduidig uit: het openhouden van het vliegveld gaat ten koste van de welvaart. Dat verschil tussen het landelijke en het provinciale beeld hangt samen met de opbrengsten van luchtvracht, voor vliegveld Maastricht van groot belang: de provincie profiteert nauwelijks van luchtvracht, Nederland als geheel wel. Voor Limburg is sluiting dus gunstig. SEO houdt wel slagen om de arm, maar spreekt toch van ‘een vrij robuust beeld’.

Kosten zwaar overdreven

SEO ging uit van de zogeheten Werkwijzer; door het bureau zelf opgestelde richtlijnen die door het Rijk sinds kort als standaard voor zulke analyses worden gehanteerd. Die methode is omstreden: volgens critici worden met name de kosten van extra reistijd bij krimp van de luchtvaart zo zwaar overdreven dat deze richtlijnen per definitie leiden tot de conclusie dat groei van de luchtvaart zorgt voor meer welvaart. “Ook als groei in werkelijkheid niét welvaartsverhogend uitpakt”, zoals onderzoeksbureau CE Delft eerder schreef.

Toch pakt de analyse van MAA ongunstig uit voor het vliegveld. “Eerder ondanks dan dankzij die richtlijnen”, zegt vervoerseconoom Leo Bus, een andere criticus van de SEO-methodiek. “Dat zit ’m vooral in de kosten”, licht hij toe. “Er zijn blijvend forse investeringen nodig om vliegveld Maastricht draaiend te houden. Daar wegen de baten niet tegen op, ook niet als die sterk overdreven worden.”

Nu al steekt de provincie per jaar zo’n acht miljoen euro subsidie in het vliegveld. Als het open blijft, komt daar 55 miljoen bij voor de renovatie van de start- en landingsbaan, uiterlijk in 2023, plus 17 miljoen voor groot onderhoud aan vastgoed. Daar komt nog een serie andere investeringen bovenop, plus terugkerende kosten voor beheer en onderhoud.

Zonnepanelenpark, bedrijventerrein of woningbouw

Sluiting is ook niet gratis, stelt SEO vast. Bedrijven die zich op het vliegveld gevestigd hebben, moeten worden uitgekocht, de grond moet gesaneerd worden. Van deze kosten kunnen de onderzoekers slechts schattingen maken, net als van de opbrengsten van de vrijkomende grond. Die kan gebruikt worden voor een zonnepanelenpark, een bedrijventerrein of voor woningbouw.

Werkgelegenheid speelt geen grote rol in de SEO-analyse. Zeker op landelijk niveau zullen mensen die door sluiting van het vliegveld werk verliezen snel elders aan de slag kunnen. Voor de provincie duurt dat misschien iets langer en er zal een sociaal plan moeten komen voor werknemers op en rond de luchthaven. Maar de kosten daarvan vallen al vrij snel weg.

MAA is een klein vliegveld, waarschuwen de onderzoekers, en daardoor kwetsbaar. Vier vliegmaatschappijen vervoeren ruim negentig procent van de vracht. Twee maatschappijen (Corendon en Ryanair) verzorgen negentig procent van het passagiersvervoer. Als één van die vier wegvalt, betekent dat meteen een forse krimp.

Lees ook:

Voor het ministerie staat bij voorbaat vast: luchtvaart bevordert de welvaart

Luchtvaart is goed voor de welvaart. Dat is al bij voorbaat de conclusie van elk onderzoek dat uitgevoerd wordt volgens nieuwe richtlijnen van het ministerie van infrastructuur, zeggen meerdere onderzoeksbureaus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden