Biologische producten

Verwen-consument heeft veel alternatieven voor biologisch

Een klant doet boodschappen in een plasticvrije winkel van Ekoplaza. Beeld ANP
Een klant doet boodschappen in een plasticvrije winkel van Ekoplaza.Beeld ANP

Het aandeel biologische producten in de supermarkt blijft al jaren steken op ruim 3 procent. Daar zijn meerdere verklaringen voor.

Ieder jaar is er meer vraag naar biologische producten, jaar na jaar stijgt de omzet en het aanbod, maar het marktaandeel biologisch in de supermarkt blijft steken op zo’n 3 procent. In het uitzonderlijke coronajaar 2020 was het niet anders. De omzet van biologische producten steeg met 12,9 procent, terwijl het marktaandeel van die artikelen vrijwel gelijk bleef: van 3,21 procent in 2019 naar 3,26 procent in 2020. Dat blijkt uit cijfers van brancheplatform Bionext en IRI Nederland, dat de resultaten van supermarkten periodiek in kaart brengt.

Dat het maar niet wil vlotten met het bio-marktaandeel heeft onder meer te maken met de prijs, zegt Michaël Wilde, directeur van Bionext. “Supermarkten communiceren voornamelijk met hun klanten over de prijs. Dat is niet zo gek, Nederland is een handelsland, wij zijn ook groot geworden met onze focus op zuinigheid en goedkoop.”

‘Leg uit waarom biologisch beter is’

Maar lage prijzen zijn nu eenmaal niet het sterkste punt van biologische producten. Vrijwel alle onderzoeken tonen herhaaldelijk aan dat consumenten de artikelen te duur vinden. De klant zou volgens Wilde daarom veel meer door supermarkten moeten worden geattendeerd op andere waarden: “Communiceer dat biologische producten bijdragen aan een beter klimaat, een goede bodem, aan biodiversiteit.”

Als voorbeeld geeft de Bionext-directeur een Zweedse winkelier, die zowel gangbare als biologische bananen verkocht. Bij de gangbare bananen had hij een bordje ‘bespoten’ opgehangen, waardoor al zijn klanten van schrik de biologische bananen in hun mandje deden. “Ik zeg niet dat wij het hier ook zo moeten doen, maar uitleggen waarom je kunt kiezen voor biologisch gebeurt te weinig.”

Een andere oorzaak van het stagnerende marktaandeel voor biologische levensmiddelen moet worden gezocht in het feit dat ook andere producten meer worden verkocht. Als de totale markt meestijgt, blijven de verhoudingen ongeveer gelijk. Daarnaast bieden supermarkten tegenwoordig veel meer alternatieven voor bewuste consumenten. Zij kunnen ook kiezen voor streekproducten of bijvoorbeeld vleesvervangers, die wel ‘verantwoord’ zijn maar niet per se biologisch. Supermarktketens spelen volgens Bionext in op duurzaam consumeren in het algemeen en niet op biologisch in het bijzonder.

Er valt nog veel te leren voor de Nederlandse consument

Terwijl de coronaperiode – waarin consumenten meer uitgaven aan luxeproducten – toch dé kans was geweest voor een biologische doorbraak, vindt retaildeskundige Paul Moers. “Het is eigenlijk heel bizar. Je zou zeggen dat we in een tijd van een pandemie en van VN-klimaatrapporten massaal over zouden stappen. In Duitsland is dat heel anders. Daar is 15 procent van de spullen in de supermarkten biologisch en vraagt vooral de jeugd daar ook om.”

Moers, die ook milieukunde studeerde aan de Universiteit van Amsterdam, vindt dat Nederlandse supermarkten het laten afweten als het gaat om de promotie van biologisch: “Supermarkten moeten zelf hun verantwoordelijkheid nemen in plaats van elkaar kapot maken met de laagste prijzen.” De auteur van het boek F*ck de prijs, leve de service! stelt dat voor consumenten hetzelfde geldt. “We geven klauwen met geld uit aan een iPhone, maar in bewust consumeren moeten we beter worden opgevoed.”

Aan de bekendheid van biologisch ligt het niet. In 2020 kocht bijna 96 procent van de Nederlandse huishoudens wel eens een biologisch artikel. In de IRI-verkoopcijfers valt verder op dat biologische klanten zich vaak beperken tot een aantal favoriete producten. Het zijn vooral zuivel en groente die de biologische klok slaan. Tomaten, melk, karnemelk, yoghurt.

De absolute bio-topper is al jaren een doos eieren. Van alle verkochte eieren in Nederland, dus ook buiten de supermarkt, is bijna 17 procent biologisch. Wilde: “Wij maken bij biologisch nog altijd de eerste associatie met ‘vers’.” In de IRI supermarktcijfers zijn de Duitse discounters Aldi en Lidl niet meegenomen.

Duurzaam is niet hetzelfde als biologisch

De aandacht van supermarktketens mag volgens de branche dan te weinig zijn gericht op biologisch, de biologische producten liften wel mee in de supermarktstrategie om meer in te zetten op duurzaam.

Consumenten kochten in 2020 voor 21 procent meer aan duurzaam voedsel in supermarkten dan in 2019, blijkt uit de Monitor Duurzaam Voedsel 2020 van Wageningen University & Research en het CBS. Daar zijn biologische producten in meegenomen. Toch wil Bionext-directeur Michaël Wilde ‘niet in de discussie verzanden’ hoe duurzaam biologisch nu precies is: “Bij biologisch gaat het erom dat wij de bodem en het ecologische systeem centraal stellen. Als je het met sport vergelijkt zijn wij de tienkamper omdat wij op meerdere fronten duurzaam zijn.”

Lees ook:

Biologische producten slaan nauwelijks aan

Na jaren van hoge verwachtingen staan biologische producten nog altijd niet hoog op het boodschappenlijstje als we naar de supermarkt gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden