Vier vragenStikstoffabriek

Vertraging van stikstoffabriek maakt de gaspuzzel voor Nederland nóg complexer

Stikstofinstallatie Zuidbroek. Beeld ANP
Stikstofinstallatie Zuidbroek.Beeld ANP

De stikstoffabriek in Zuidbroek is later klaar dan gedacht. Moet er nu extra gas uit het Groningenveld worden gehaald? Vier vragen, vier antwoorden.

Koos Schwartz

Het gebeurt niet vaak dat er irritatie over derden doorklinkt in een schrijven van een staatssecretaris. Maar in de brief over de stikstoffabriek in Zuidbroek die staatssecretaris van mijnbouw Hans Vijlbrief donderdag naar de Tweede Kamer stuurde, spreekt onverholen ergernis. ‘Ik heb dinsdagavond bericht gekregen van Gasunie Transport Services dat de ingebruikname van de stikstofinstallatie in Zuidbroek opnieuw vertraagd is. Ik vind dit, zeker na de eerdere vertraging, moeilijk te accepteren’, schrijft hij.

‘Teleurstellend’ noemt de bewindsman het dat extra investeringen en extra inzet van mensen ‘niet tot de benodigde versnelling hebben geleid’. En hij kondigt in de brief aan dat hij in een gesprek Gasunie ‘zijn ongenoegen’ over de vertraging zal uitspreken. De verwachting is nu dat de stikstoffabriek in september klaar zal zijn. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de installatie in april af zou zijn. Door alle perikelen rond corona werd die datum niet gehaald. Nu blijkt ook de datum van 1 juli onhaalbaar.

Waarom is de bouw verder vertraagd?

Tijdens de pandemie kwamen onderdelen en spullen vaak niet op tijd en waren er vaak te weinig mensen op de werkvloer. Er is ook vertraging ontstaan ‘omdat de aannemers elkaar niet zo leuk meer vinden’, zegt een woordvoerder van Gasunie Transport Services. “Maar”, vervolgt ze, “er zijn goede gesprekken geweest en er zijn nu afspraken gemaakt”. Met als doel dat de installatie, kosten onbekend, in september gereed zal zijn.

Een paar maanden vertraging, is dat zo erg?

Ja, en niet alleen omdat het twijfelachtig is of de fabriek in september wel af is. Gasunie heeft Vijlbrief zelf gemeld dat het ‘forse inspanningen’ vergt om dat tijdstip te halen. Belangrijker is wat de consequenties van die latere opening zullen zijn. Het zou kunnen dat het kabinet dan moet besluiten om toch meer gas uit het Groningenveld te halen. Gasunie Transport Services heeft Vijlbrief ook geadviseerd om dat dit jaar te doen.

Extra gas winnen in Groningen? Dat zullen veel Groningers niet prettig vinden, om het netjes te zeggen. Waarom zou dat nodig zijn?

Nederland stookt en kookt vooral op het gas uit Groningen. Dat is laagcalorisch gas. Nu het kabinet de productie uit het Groningenveld sterk heeft verminderd, moet er meer gas worden geïmporteerd. Maar dat is hoogcalorisch gas. Om dat gas geschikt te maken voor dagelijks gebruik moet er stikstof aan worden toegevoegd. De installatie in Zuidbroek moet die stikstof leveren. Hoe eerder die af is, hoe minder er een beroep hoeft te worden gedaan op gas uit Groningen en hoe eerder er met de gaswinning in Groningen kan worden gestopt.

En? Moet er nu toch meer gas worden gehaald uit het Groningenveld?

Vooralsnog is Vijlbrief dat niet van plan. ‘Ik besluit dan ook niet de gaswinning in Groningen te verhogen’, schrijft hij de Tweede Kamer. En: ‘Mijn uitgangspunt blijft het Groningenveld zo snel mogelijk te sluiten’. En: ‘Ik ben bereid om het uiterste te doen om de gaswinning zo laag mogelijk te houden’. Al sluit hij anderzijds ook niet uit dat het huidige, lage winningsniveau in de gegeven omstandigheden ‘beperkt hoger kan uitvallen’.

Vijlbrief wil nu eerst nagaan hoe groot de gasbehoefte is en wat de alternatieven zijn voor het gas uit Groningen. Dat is geen sinecure. Zowel het aanbod van als de vraag naar gas is lastig in te schatten. Toen tot de bouw van de installatie in Zuidbroek werd besloten, was het idee nog om extra gas uit Rusland te halen. De Russische inval in Oekraïne heeft daar een streep door gehaald. Gas uit Noorwegen is een alternatief en vloeibaar gas (lng) is dat ook. Maar dat moet er dan wel zijn. Bovendien is voor de verwerking van lng tot laagcalorisch gas óók extra stikstof nodig.

En wat de vraagkant betreft: vanwege de torenhoge gasprijzen is de vraag naar gas gedaald. Maar of dat blijvend is? Nederland moet zijn gasvoorraden nog aanvullen én zich voorbereiden op de komende winter: er moet voldoende gas zijn om huizen te verwarmen en fabrieken te laten draaien. Al met al een puzzel die Vijlbrief nog niet af heeft en die, zolang dat zo is, Groningen nog een tijdje in onzekerheid laat.

Lees ook:

SodM ontraadt extra gaswinning Groningen omwille van veiligheid

Het is vanuit het oogpunt van de veiligheid ‘af te raden’ om de gaswinning in Groningen te verhogen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden