Lage dekkingsgraad

Verlaging van meer pensioenen door de lage rente lijkt onvermijdelijk

Wouter Koolmees komt vrijdag aan op het Binnenhof voor de wekelijke ministerraad. Voorlopig wil hij de dreigende pensioenkortingen niet van de baan halen. Beeld ANP

Pensioenfondsen zien hun financiële situatie verslechteren en het korten van nog veel meer pensioenen lijkt onvermijdelijk. Het onbegrip bij gepensioneerden en vakbonden groeit. Zij vinden dat de overheid het de fondsen onnodig moeilijk maakt.

De woorden ‘dalende rente’ zullen de voorzitters van pensioenfondsen inmiddels de oren uitkomen, nu die daling hen vorige maand andermaal in een financieel slagveld stortte. De twee grootste Nederlandse fondsen maakten maandag bekend nog geen 90 cent in kas te hebben voor elke euro die ze nu en in de toekomst verplicht zijn aan hun deelnemers. Kortingen van de pensioenen lijken daardoor in de komende twee jaar onafwendbaar voor miljoenen Nederlanders. En met percentages die we niet eerder hebben gezien. 

Pensioenfondsen zien twee deadlines naderen voor de dekkingsgraad – simpel gezegd de verhouding tussen de zak geld die ze nu beheren en alle pensioenen die ze hebben beloofd. Voor overheidsfonds ABP en zorgfonds PFZW moet de dekkingsgraad voor Oudejaarsdag hoger dan 95 procent zijn. Dat is de kritische grens, waaronder direct dient te worden gekort. Ze zitten nu ruim 5 procent onder die kritische dekkingsgraad.

Het lijkt onmogelijk er bovenop te komen

De tweede deadline draait om het jaargemiddelde van de dekkingsgraad, dat niet langer dan vijf jaar onder de 100 procent mag liggen. Voor twee grote metaalfondsen ligt die 100 procent-deadline eind 2019. Hun jaargemiddeldes zitten daar nu een paar procent onder. Voor ABP en PFZW verloopt de vijfjaarstermijn eind 2020. Onder de huidige omstandigheden lijkt het onmogelijk er voor die tijd bovenop te komen.

Vanwege de te verwachten kortingen kreeg minister Koolmees (sociale zaken, D66) onlangs de wind van voren in de Tweede Kamer. Oppositiepartijen als PVV, SP en 50Plus willen de kortingen van tafel, omdat ze onnodig zouden zijn. Ook de vakbeweging eist dat de minister kortingen voorkomt, omdat die het vertrouwen in het nieuwe pensioenstelsel zouden ondergraven. Voorzitter van Hans de Boer van werkgeversorganisatie VNO-NCW pleitte daar afgelopen zondag eveneens voor in televisieprogramma ‘WNL op zondag’.

Maar Koolmees lijkt geenszins van plan om op te draaien voor iets waar hij ook niet veel aan kan doen: de lage rente. Op nieuwe staatsleningen aan Nederland en Duitsland vangen pensioenfondsen nu negatieve rente, ze moeten er dus geld op toeleggen. Tegelijkertijd zijn fondsen wel verplicht daar een deel van hun beleggingen in te doen, omdat ze zo goed als risicovrij zijn. Nederland en Duitsland betalen geleend geld altijd wel terug, dus fondsen kunnen met een gerust hart op de bijkomende rente rekenen.

Elders hogere rendementen

Critici hekelen het beleid dat fondsen die risicovrije rente moeten gebruiken om te berekenen hoeveel geld ze in kas moeten hebben om alle beloofde pensioen straks te kunnen uitkeren. Hun vermogen groeit immers de laatste jaren veel harder dan de rente op die risicovrije investeringen. 

Want fondsen investeren heus niet alleen in veilige staatsleningen, maar bijvoorbeeld ook in aandelen en vastgoed. Reden dat er veel stemmen opgaan bij oppositiepartijen en vakbonden om de hoge rendementen daarop zwaarder te wegen. De laatste jaren zagen de grote fondsen hun vermogen liefst met zo’n 7 procent groeien. Een veel te groot verschil met de risicovrije groei van ongeveer 1 procent, stellen de critici.

Maar van het mogen rekenen met iets meer risico en dus meer rendement willen toezichthouder De Nederlandsche Bank en minister Koolmees voorlopig niets weten. Op staatsobligaties verdienen de fondsen nu nog aardig, maar ze hebben dan ook nog veel leningen uitstaan uit een tijdperk waarin de rente niet zo laag was. Als die aflopen komt de nieuwe generatie obligaties met lage rentes om de hoek kijken. Ook de hausse op aandelen lijkt tijdelijk: de rentedaling zal niet eeuwig duren en beleggers zullen dan toch weer een beetje terugkomen bij de nu zo onaantrekkelijke obligaties.

Over één ding lijken De Nederlandsche Bank en de belangenverenigingen voor gepensioneerden het eens: de Europese Centrale Bank gaat haar boekje te buiten met de maatregelen die de inflatie moeten aanjagen – en waaruit een lagere rente voortkomt. Al weerhield die kritiek de huidige ECB-voorzitter Draghi er vorige week niet van de rente verder te verlagen.

Lees ook:
Onverwachte pensioenmisère, korting dreigt voor 8 miljoen pensioenen

Zelfs de grootste pensioen­fondsen, ABP en PFZW, moeten volgend jaar korten als hun financiële situatie niet snel verbetert.

Vooral bedrijven met jonge werknemers zijn straks duur uit met pensioen

Veel ondernemingen met jonge werknemers lijken niet door te hebben dat ze straks veel meer geld kwijt zijn aan pensioenpremies, zegt advocaat Nicolette Opdam. Ze berekent dat het om duizenden euro’s per werknemer kan gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden