Datacentrum

Veel wantrouwen rondom reusachtig datacentrum in Zeewolde. ‘Het gemeentebestuur overziet de gevolgen niet’

Sipke Veenstra staat op de Knardijk in Zeewolde, met op de achtergrond de locatie waar een groot datacentrum moet verschijnen. Beeld Herman Engbers
Sipke Veenstra staat op de Knardijk in Zeewolde, met op de achtergrond de locatie waar een groot datacentrum moet verschijnen.Beeld Herman Engbers

De gemeente Zeewolde in Flevoland heeft plannen voor de bouw van een enorm datacentrum. Een petitie tegen de komst van dit gebouw is al ruim 1700 keer ondertekend.

De bouw van een XXL datacentrum in Zeewolde, een van de grootste ter wereld, lijkt een flinke stap dichterbij gekomen. Op een nieuw stuk bedrijfsterrein zijn vijf hallen van in totaal 250.000 vierkante meter bedacht. De milieueffecten zijn in kaart gebracht. Het is nu aan de politiek om een besluit te nemen. Ondertussen groeit het verzet in het polderdorp.

Een van de 140 bezwaarmakers is Sipke Veenstra (67). Hij was uitvoerder en aannemer in de grond-, weg- en waterbouw. Zijn opslag is deels gevestigd op een boerenerf dat moet wijken vanwege de plannen. Juist deze week verhuist hij zijn spullen. Dat hij zijn opslag moet verhuizen, is niet zijn grootste bezwaar. De omvang van het complex en de invloed op de omgeving baren hem echter grote zorgen. “Het gemeentebestuur overziet die gevolgen niet”, is zijn stellige overtuiging.

Het datacentrum verbruikt extreem veel stroom, onttrekt miljoenen liters koelwater, komt vlak bij een nieuwe woonwijk te liggen en eist in een klap alle uitbreidingsruimte voor het bedrijfsleven op. In ruil daarvoor wil het datacentrum zelf 5 tot 10 procent duurzame energie opwekken, al beveelt de milieueffectrapportage (Mer) aan om dat percentage te verhogen.

Miljoenen euro's korting

De bouwaanvraag is ingediend door Polder Networks BV, namens een onbekend Amerikaans hightechbedrijf. Vanwege het maatschappelijk belang geeft de gemeente ruim 75 miljoen euro korting op de grondprijs. Ook zijn de normen versoepeld voor het aantal werknemers per hectare. Opeens zijn alle vestigingsvoorwaarden vloeibaar, heeft Veenstra gemerkt.

Dat zit hem niet lekker. “Alle ondernemers in dit dorp hebben zich de blaren op de tong gepraat om een plekje te bemachtigen en zaken te regelen. Nu komt er een grote jongen langs en die bepaalt alles. Het voelt alsof wij snotneuzen zijn.”

Volgens Veenstra mist de gemeentelijke organisatie de capaciteit en kennis om zo’n enorme ontwikkeling te begeleiden. “De ontwikkelaar heeft het gemeentebestuur in de tang, want er is door onze wethouder in een vroeg stadium medewerking toegezegd zonder het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en inwoners daarin te kennen.”

De gemeenteraad is bijgepraat in besloten vergaderingen. Zelfs de naam van het Amerikaanse bedrijf blijft onbekend, al is het gerucht dat het om Facebook gaat hardnekkig. Het ontwerp wijst in die richting, concludeerde Omroep Flevoland al eens. Op vragen ging de techgigant destijds niet in.

Kaken stijf op elkaar

“De negentien raadsleden houden naar buiten toe de kaken stijf op elkaar. Met zoveel schimmigheid krijg je geen draagvlak.” Een petitie tegen het datacentrum van stichting DataTruc Zeewolde is al ruim 1700 keer ondertekend. “Zo’n beetje alle voorbereidingskosten zijn voor rekening van de projectontwikkelaar. Er ontstaat een sfeer van: we kunnen geen nee meer zeggen.”

In een zelf samengesteld rapport, dat hij onlangs persoonlijk overhandigde aan de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen, schetst Veenstra een kritisch beeld. Als alles doorgaat, krijgt het bedrijf 166 hectare toebedeeld voor vijf datahallen van twintig meter hoog. Met daarbij een vergunning voor 200.000 vierkante meter aan kantoren en bijgebouwen.

Op drukke dagen zullen bij de aanleg 1700 voertuigen naar de locatie rijden. De totale bouwtijd is acht jaar. Veenstra: “Ik ben niet tegen de komst van een datacentrum, maar dat moet dan wel passen bij de schaal van Zeewolde.”

Het datacentrum gaat 1380 gigawattuur per jaar aan stroom verbruiken; twee keer de hoeveelheid van een stad als Amsterdam. De Commissie Mer adviseert om op eigen terrein meer duurzame energie op te wekken. De projectontwikkelaar heeft dat liever niet, vanwege brandgevaar en gebrek aan reserveruimte. Onbegrijpelijk, vindt Veenstra.

Onrust

Op de site van de gemeente Zeewolde probeert het gemeentebestuur onduidelijkheid en onrust weg te nemen. Zo staat uitgelegd dat de gemeenteraad nog altijd vrij is om te kiezen voor of tegen het datacentrum. Ook ziet Zeewolde volop voordelen, zoals de 250 tot 400 extra banen voor hoger opgeleiden, de komst van een technologiecampus bij het bedrijf en het gebruik van restwarmte uit de datahallen.

Veenstra heeft daar een iets andere kijk op. “Er is gezegd dat we met die restwarmte het dorp zelf maar ook buurgemeenten als Harderwijk en Lelystad van het gas af kunnen helpen. Maar vanwege de afstand is Lelystad al afgevallen. Harderwijk zou nog kunnen, maar dan moet je met die lange buizen onder het Veluwemeer door of langs de dijk; dat kost vele miljoenen. Zo’n optie neemt niemand serieus. Het is volksverlakkerij.”

In overleg met de ontwikkelaar is al wel een alternatieve route bedacht voor het vele bouwverkeer naar het terrein Trekkersveld; daardoor zal er nauwelijks stikstof terechtkomen in de nabijgelegen natuur op de Veluwe. De besluitvorming is al twee keer uitgesteld door Zeewolde, maar nu staat het onderwerp voor december op de agenda.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat de gemeente al toestemming heeft gegeven. Dat is onjuist.

Lees ook:

Meer dataverkeer, dus meer datacenters. Maar die hoeven niet per se in Nederland te komen.

Er zijn meer datacenters nodig, maar waar? Een rapport daarover heeft de woede van de branche gewekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden