Seksuele intimidatie

Van hitsige appjes en schunnige taal tot aanranding: vrouwen zijn op het werk te vaak niet veilig, zegt CNV

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP XTRA
Beeld Hollandse Hoogte / ANP XTRA

Zeker twee miljoen vrouwen krijgen op hun werk te maken met seksuele intimidatie, fysiek of verbaal. Dat blijkt uit een enquête van het CNV. De bond begint donderdag een campagne: #overdegrens.

Bijna een op de drie vrouwen heeft weleens te maken gehad met een aanranding of een andere fysieke vorm van seksuele intimidatie op de werkvloer, blijkt uit de enquête die het CNV liet uitvoeren door het bureau van Maurice de Hond onder 2700 werkende mannen en vrouwen. 60 procent werd geconfronteerd met gesis, seksueel getinte opmerkingen, schunnige woorden of andere seksueel getinte taal. Van de mannen ervaart 18 procent dergelijke problemen.

Op basis van het totaal aantal werkende vrouwen, zo’n vier miljoen, betekent dit dat, voorzichtig geschat, minimaal twee miljoen vrouwen op hun werk worden lastiggevallen. “Ongekend”, zegt CNV-voorzitter Piet Fortuin. “Dit zijn heftige cijfers. Vrouwen zijn niet veilig op de werkvloer.”

Niet op het werk besproken

Bijna net zo bezorgd is het CNV over het feit dat veel vrouwen zeggen niets met hun klachten over seksueel grensoverschrijdend gedrag te doen. Ruim een kwart van hen die ongepast gedrag hebben ervaren, heeft klachten daarover niet op het werk besproken. Net zoveel vrouwen weten niet eens waar ze terechtkunnen en 41 procent stapt niet naar de vertrouwenspersoon.

Er is sprake van een taboe, zegt Jolanda van Zwieten van het CNV. Ook machtsverhoudingen kunnen ertoe leiden dat vrouwen zulk gedrag niet aankaarten. “Het is een grijs gebied: wat is ongepast en wat niet? Wij zeggen: als iemand iets als grensoverschrijdend ervaart, dan is het grensoverschrijdend. En tegen degenen die zulk gedrag vertonen, zeggen we: het is misschien niet zo bedoeld, maar doe het gewoon niet. Blijf ervan weg.”

Het CNV wil betere regels om seksuele intimidatie aan te pakken. Elk bedrijf zou een protocol moeten hebben tegen seksuele intimidatie – nu heeft slechts één op de drie iets dergelijks. En elke werknemer zou een beroep moeten kunnen doen op een vertrouwenspersoon. Vooral bij kleinere bedrijven is die er niet.

“Iedereen moet op de hoogte zijn”, zegt Van Zwieten. “Zoals je te horen krijgt als je aan een nieuwe baan begint: daar is de koffieautomaat, zo moet je ook verteld worden: bij ongewenst gedrag kun je daar en daar terecht.” Het gaat om veiligheid, voegt ze eraan toe. “We zorgen er toch ook voor dat iedereen die in de bouw werkt een bouwhelm draagt?”

Karin Bosman kreeg op vakantie appjes van haar baas. Beeld
Karin Bosman kreeg op vakantie appjes van haar baas.

Karin Bosman kreeg op haar vakantieadres appjes van haar baas: ‘Stuur eens foto’s van jezelf.’

Het begon toen ze met vakantie ging en afscheid nam van haar baas met ‘prettige vakantie’ en twee zoenen. De tweede kwam niet op haar wang, maar op haar mond terecht. “Ik voelde me onhandig, ongemakkelijk”, vertelt Karin Bosman.

Ongemakkelijker werd het toen ze op haar vakantieadres appjes kreeg, eerst met: ‘Ben je goed aangekomen?’, maar al snel ook met: ‘Stuur eens foto’s van jezelf’. “Dat voelde als ver over de grens. Ik was zijn persoonlijk assistent, maar we hadden geen relatie waarin zoiets kon.” Ze reageerde niet en ging na de vakantie met pijn in haar buik terug naar haar werk.

Al snel begon haar baas seksueel getinte appjes te sturen. Dat ging over in stalken via WhatsApp, met intussen waarschuwingen om daarover te zwijgen. “Als dit uitkomt, zei hij, dan gaat mijn vrouw bij me weg.” Zijn schoonfamilie had geld in het bedrijf gestoken, zei hij erbij, dus dan kwamen de banen van 25 mensen op het spel te staan. “En het gekke is: dat ga je geloven. Je voelt je verplicht daar rekening mee te houden.”

Ze zei: ‘Ik geloof je’

De volgende stap waren fysieke aanrakingen. “Het werd voor collega’s zichtbaar, maar hij voelde zich onschendbaar, niemand zei iets. Ik voelde me vernederd. En alleen, maar ik stopte het weg. Ik was toch zo’n sterke vrouw? Ik had jaren in de reclame gewerkt, ik was echt wel iets gewend. Maar intussen keek ik om me heen als ik na mijn werktijd naar de parkeergarage liep, uit angst dat hij me volgde.”

Na vragen (‘Wat is er nou aan de hand?’) van een collega die ook een vriendin was geworden, besloot ze bewijs te gaan verzamelen – de appjes had ze gewist, al was het maar om te voorkomen dat haar kinderen die te zien kregen. Ze stapte met haar verhaal naar de vertrouwenspersoon van het bedrijf. “Op dat moment brak ik, maar zij zei: ‘Ik geloof je.’ Dat was heel belangrijk.”

Ten slotte kwam het tot een rechtszaak. Schikken wilde ze niet en daardoor liep ze veel geld mis, maar ze wilde geen zwijgplicht. Bij haar ontslag kreeg ze wel een vergoeding mee. Dat is nu zeven jaar geleden, nog voor de tijd van #MeToo.

Een keerpunt

“Het was een keerpunt in mijn leven”, vertelt ze nu. Ze ging arbeidsrecht studeren, las alles wat los en vast zit over seksuele intimidatie en zette het bedrijf Report App op, dat organisaties adviseert over ‘het bepalen en bewaken van professionele en persoonlijke grenzen’.

Is er iets veranderd sinds #MeToo? “Nee”, zegt ze, “maar zo’n campagne als van het CNV is goed: er móeten vertrouwenspersonen en protocollen komen. Alleen, het is niet genoeg. Het bewustzijn rond het onderwerp moet groeien. Daar is storytelling voor nodig: de verhalen moeten worden verteld. Zoals ik net gedaan heb, ja.”

Lees ook:

Hoe mannen kunnen voorkomen dat vrouwen zich onveilig voelen op straat

Na de moord op de Britse Sarah Everard delen vrouwen overal ter wereld tips om veilig thuis te komen. Maar ook mannen roeren zich. Wat kunnen zij doen om te zorgen dat vrouwen zich veilig voelen op straat?

Praten over seksueel geweld? De meeste hulpverleners vinden het maar een eng onderwerp

Psychologen en verslavingsdeskundigen vinden het moeilijk met cliënten te praten over seksueel geweld. Terwijl de ervaring van toen vaak een verklaring is voor de problemen van nu.

Seksueel geweld op universiteiten

Het hoger onderwijs moet de preventie van en opvang na seksueel geweld tegen studenten verbeteren, vindt Amnesty. Cece Dao (23) werd aangerand. ‘De universiteit stelde zich ongevoelig op tegenover mij als slachtoffer.‘

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden