Vakbonden

Vakbonden krijgen er door de coronacrisis nieuwe leden bij, en die zijn vaak jong

FNV-Jongeren op een feestje, nog vóór de crisis.Beeld Patrick Post

Tegen de trend van jaren in krijgen vakbonden er sinds de coronacrisis nieuwe leden bij. En die zijn nog jong ook. Tot verbazing van vakbondskenners.

Al jaren slinkt en vergrijst het aantal werknemers dat is aangesloten bij een vakbond. Toch laten de grootste vakbonden van Nederland, FNV en CNV, weten er juist nu nieuwe leden bij te krijgen. Ook vakbond De Unie ziet een stijging in het aantal  nieuwe leden. 

Het verbaast vakbondshistoricus Sjaak van der Velden. “De geschiedenis laat zien dat mensen in crisistijd juist afscheid nemen van de vakbond”, zegt hij. De verklaring daarvoor is volgens hem simpel. “In crisistijd willen mensen zo veel mogelijk centen besparen. Het opzeggen van de contributie voor een vakbond hoort daar ook bij.” 

Maar nu gaat het dus anders. Volgens vakbond FNV, de grootste vakbond van Nederland, zijn het vooral jongeren die de afgelopen weken een lidmaatschap bij de vakbond hebben afgesloten. “We vermoeden dat dit samenhangt met de onzekere economische situatie waar ze in zitten, of met hun eigen werksituatie.”

Ook CNV krijgt er de laatste tijd veel jonge leden bij. De vakbond laat weten twintig procent meer inschrijvingen binnen te krijgen ten opzichte van maart en april vorig jaar. “Het gaat om honderden leden", laat de bond weten. “Daar zitten veel jongeren tussen, vermoedelijk omdat zij sneller worden getroffen door de crisis.”

Een fascinerende ontwikkeling, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt in Tilburg. “Het ligt totaal niet in de lijn der verwachting dat jongeren lid worden van een vakbond. Je ziet juist dat jongeren over het algemeen minder vaak lidmaatschappen afsluiten dan hun ouders of grootouders”, zegt hij. “Jongeren geven misschien een tientje uit aan Netflix of Spotify, maar ze zijn geen lid meer van de ANWB of een omroep, laat staan van een vakbond.”

Mooie kans om nieuwe vormen van campagnevoeren door te voeren

Toch is het niet helemaal onbegrijpelijk dat jongeren nu wel lid worden, legt Wilthagen uit. “Veel jongeren en ook studenten werken in het toerisme en hebben flexibele bijbaantjes in bijvoorbeeld de horeca. En juist die banen staan nu op de tocht. Het kan goed dat jongeren zich aansluiten bij een vakbond in de hoop dat ze daarmee een betere positie hebben om hun baan te behouden.”

Volgens de hoogleraar zou het ook nog kunnen dat de nieuwe leden de vakbond zien als een hoeder van  bepaalde sectoren. “Dat ze denken dat vakbonden kunnen helpen om bepaalde sectoren in deze crisistijd weer verder open te breken. Denk aan de horeca of de evenementenbranche. Een vakbond met meer leden staat immers ook sterker. Dat is geen overbodige luxe nu we de anderhalvemetereconomie met elkaar moeten gaan inrichten.” 

Maar zelfs als dat de verklaring is, is het een onverwachte ontwikkeling, stelt hij. “Over het algemeen geloven jongeren meer in de kracht van sociale media en wat een sociaal netwerk voor elkaar kan krijgen dan in het werk van vakbonden.”

Volgens Wilthagen zou het interessant zijn als deze ontwikkeling zich doorzet. “Het zou een mooie kans zijn voor vakbonden om te verjongen", zegt hij. “Ouderwets staken op het Malieveld zal door de anderhalvemeterregel sowieso lastig worden, dus vakbonden zullen meer digitaal moeten gaan werken. Als ze het voor elkaar krijgen om daarmee blijvend  een nog grotere groep jongeren aan te spreken, dan kan dat zeker een kans zijn om groter te worden.”

Lees ook: 

Het nieuwe pensioenstelsel waar het kabinet op inzet, lijkt juridisch onhoudbaar

Het nieuwe pensioenstelsel waar het kabinet en de sociale partners aan werken, biedt deelnemers nauwelijks zekerheid over de hoogte van hun pensioenen. Dus mag het geld dat ze al hebben opgebouwd niet ongevraagd worden overgeheveld, zeggen experts.

De coronacrisis geeft roep om basisinkomen een duw in de rug

De roep om een basisinkomen – ‘gratis’ geld, zonder verplichtingen – is terug, nu veel werkenden het moeilijk hebben. Maar tegelijkertijd wordt er gewaarschuwd voor paniekvoetbal. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden