Bereikbaar

Vakbonden hopen op meer cao's met ‘recht op onbereikbaarheid’

Werknemers in de gehandicaptenzorg vragen aandacht voor de werkdruk in hun sector. Beeld HH

Werknemers in de gehandicaptenzorg mogen voortaan na werktijd hun telefoon uitzetten. Volgens de vakbond krijgt dit navolging.

Voor werknemers in de gehandicaptenzorg is er buiten werktijd een zeurend stemmetje weggevallen. Zou de baas nog een mailtje hebben gestuurd, of die ene collega? Er zal zo toch geen appje van werk binnenkomen? Nee, als eerste sector heeft de gehandicaptenzorg ‘het recht op onbereikbaarheid’ opgenomen in haar nieuwe cao. De 177.000 medewerkers daarin kunnen hun telefoon buiten werktijd ongestraft uitzetten.

En dat kon weleens navolging krijgen bij andere beroepsgroepen, zegt FNV-bestuurder en cao-onderhandelaar Karim Skalli. “Al was het niet makkelijk om dit in de arbeidsovereenkomst te krijgen, moet ik zeggen. Werkgevers waren niet ­enthousiast, we hebben moeten knokken.”

De onbereikbaarheidsclausule was tot deze week ongekend in ­Nederland. De roep daar om kwam van de zorgmedewerkers zelf, zegt Skalli. Die kampen met werkdruk. “Ze willen thuis kunnen uitrusten, met de kinderen naar de sportvereniging zonder steeds met werk bezig te zijn.”

Klanten die on de avond nog een beroep op je doen

Bezettingsproblemen staan die rust in de weg. “Door de lage bezetting ­lopen er veel onervaren flexkrachten rond op de werkvloer”, zegt Skalli. “Die kennen de patiënten minder goed, hebben veel vragen. En appen dan naar de vaste krachten: hoe ga jij altijd met Piet of Klaas om?” Die vaste krachten voelen zich verantwoordelijkheid en gaan daar steeds op reageren. Al was het maar voor de veiligheid van de collega of de patiënt. “Maar ze worden wel gek van al die berichten.”

Vandaar dat Skalli navolging verwacht in andere zorgsectoren, waar ook personeelstekorten heersen.

In de zorg is onbereikbaarheid relatief ook goed te regelen, zegt ­arbeidsrechtadvocate Janneke Jacobs (MannaertsAppels advocaten). “In andere branches is het een stuk moeilijker. Welke? De advocatuur bijvoorbeeld. Eigenlijk overal waar je te maken hebt klanten die in de avond nog een beroep op je kunnen doen.” Er is dan altijd de druk om die klant goed te helpen en hem niet te verliezen aan de concurrent.

In de nieuwe cao staan geen sancties voor werkgevers en werknemers die collega’s toch lastigvallen in hun vrije tijd. Vakbondsbestuurder Skalli zegt dat mensen het beste naar FNV kunnen stappen als hun telefoon alsnog blijft gaan. De bond kan dan druk zetten met collectieve acties of zelfs naar de rechter stappen. “De cao biedt enige juridische houvast daarvoor.”

Na het werk tot rust komen

Jacobs vindt de cao een goede ­manier om het recht op onbereikbaarheid vast te leggen. Eerder pleitte de PvdA ervoor dit recht in de wet te verankeren. “Maar daarvoor verschillen beroepsgroepen toch wel te veel onderling, denk ik. Eigenlijk kunnen bedrijven er het beste zelf beleid over opstellen.” Dat zou het meeste maatwerk bieden.

Verschillende bedrijven in Europa doen zoiets al. Volkswagen laat ­onderlinge mailtjes ’s nachts niet doorkomen om medewerkers even rust te gunnen. Bij autoconcurrent Daimler kunnen mailtjes desgewenst worden vernietigd als werknemers op vakantie zijn. De verzender krijgt dan het mailadres van een ­collega aangeboden en de datum waarop zijn beoogde ontvanger weer terug is.

Een cao is natuurlijk niet zo specifiek als een individueel bedrijf. Toch heeft het volgens Jacobs wel ­degelijk zin om er iets in op te ­nemen over onbereikbaar zijn. “Al was het maar om als werkgever de ­intentie uit te spreken dat mensen na het werk goed tot rust moeten kunnen komen.”

Lees ook:

PvdA: Geef elke werknemer het recht om onbereikbaar te zijn

Stress is beroepsziekte nummer één, blijkt uit onderzoek van TNO. De PvdA wil daarom in de wet vastleggen dat werknemers het recht hebben om onbereikbaar te zijn.

Recht op onbereikbaarheid, is dat geen onzin op stelten?

Hebben we nog zin in ons werk? Dat onderzoekt Peter Henk Steenhuis in een serie columns. Daarbij maakt hij gebruik van de inzichten van de in 2015 overleden ‘Denker des Vaderlands’ René Gude (1957-2015). 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden