UpdateAdvies Sociaal Economische Raad

Vakbonden en werkgevers eens over hervorming arbeidsmarkt

Een Poolse orderpicker werkt als uitzendkracht in het distributiecentrum van Bol.com.  Beeld Ton Toemen
Een Poolse orderpicker werkt als uitzendkracht in het distributiecentrum van Bol.com.Beeld Ton Toemen

De vakbeweging en werkgevers hebben op hoofdlijnen een akkoord gesloten over de hervorming van de arbeidsmarkt.

Het flexwerk wordt sterk beperkt, als het aan de vakbonden en aan werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland ligt. Zo verdwijnen de nulurencontracten en mag uitzendwerk maximaal drie jaar duren. Ook in cao's mogen daar dan geen uitzonderingen meer op worden gemaakt, zoals nu gebeurt in de uitzendcao. Verder krijgen uitzendkrachten beter betaald en moeten zelfstandigen minimaal 35 euro per uur verdienen. Zieke werknemers krijgen minder lang doorbetaald. Dat is nu twee jaar, dat moet één jaar worden.

Dit akkoord is onderdeel van een advies dat is opgesteld in de Sociaal Economische Raad (SER), en volgt op een advies van de commissie-Borstlap over de hervorming van alle regels rond werk. Dat verscheen vorig jaar. Het is een poging van werkgevers en werknemers om invloed uit te oefenen op de formatie. De top van de vakbeweging en werkgevers zijn akkoord, hun achterbannen moeten nog instemmen.

Uitzendwerk mag in de toekomst alleen nog bestaan voor vervanging van zieke werknemers en tijdelijke piekdrukten, zoals in de horeca in de zomer. Het uitzendbeding, waardoor uitzendkrachten van de ene op de andere dag hun baan kunnen verliezen, wordt verkort van anderhalf jaar naar twaalf maanden. Daarna geldt een opzegtermijn.

Werk op oproepbasis wordt sterk beperkt. Zogeheten nulurencontracten, waarbij werkers alleen het aantal gewerkte uren betaald krijgen, verdwijnen. Werkgevers moeten de zekerheid van een aantal uren geven, maar mogen die wel flexibel invullen. Tot zeer grote vreugde van de vakbonden. CNV-voorzitter Piet Fortuin: “‘Werknemers krijgen weer de regie in handen: over hun bestaanszekerheid, hun loopbaan en hun leven. Ze zijn geen speelbal meer maar regisseur.”

Minimumloon zzp'ers

Zelfstandigen die voor bedrijven werken, moeten minimaal 35 euro bruto per uur verdienen om voor de gunstige belastingtarieven in aanmerking te komen. Wie minder dan 35 euro bruto per uur krijgt, moet door het bedrijf in loondienst genomen worden. Als de werkgever of opdrachtgever dat niet wil, dan moet die beargumenteren bij de Belastingdienst waarom er geen sprake is van loondienst.

Of dit ook echt werkbaar is, is een lastige vraag. Eerder wilde demissionair minister Wouter Koolmees van sociale Zaken al een minimumuurloon voor zelfstandigen invoeren. Maar wat doe je met zzp’ers die per geleverde dienst betaald krijgen, zoals journalisten (per woord) of maaltijdbezorgers (per bezorgde maaltijd).

Het wettelijk minimumloon van werknemers moet ook worden verhoogd, vinden de vakbonden en werkgevers, waarbij de koppeling aan uitkeringen in stand blijft. De ingrepen zijn volgens de sociale partners nodig omdat er in Nederland sprake is van toenemende ongelijkheid en maatschappelijk ongenoegen. In het SER-advies dringen ze er daarom op aan dat een nieuw kabinet fors gaat investeren in wat ze noemen brede welvaart. Dat betekent zekerheid van werk en inkomen, toekomstig verdienvermogen, sterke publieke dienstverlening en een duurzaam leefklimaat.

De werkgevers willen ook iets ‘terug’ voor het beperken van flexwerk. Als er tijdelijk minder werk is, moet het makkelijker worden om werknemers minder uren te laten draaien. Zij mogen volgens het akkoord een werknemer maximaal 20 procent van de tijd naar huis sturen. Hoe dit gaat met de financiering is nog niet precies uitgewerkt.

Ondernemersorganisatie FME gaat ervan uit dat het voorstel om de arbeidsduur tijdelijk af te kunnen schalen als het slecht gaat met een bedrijf het nieuwe regeerakkoord gaat halen. FME dringt al lang aan op een deeltijd WW, die ingezet moet kunnen worden als er tijdelijk minder werk is. “In het SER advies staat een variant hierop, waardoor bedrijven hun mensen tijdelijk minder kunnen laten werken, met behoud van het volledige salaris. Zo houden mensen hun baan en gaat vakkennis voor het bedrijf niet verloren,” zegt FME voorzitter Ineke Dezentjé.

Historisch

De vakbonden zijn zeer content met dit advies. “Historisch", noemt CNV-voorzitter Fortuin het. “Het biedt stevige bouwstenen voor een gezonde arbeidsmarkt. Het gaat verder dan pleisters plakken: dit is een grondige, integrale visie op de arbeidsmarkt van de toekomst. Dit advies is een overwinning voor werknemers. Werkend Nederland kan z’n vingers aflikken bij dit advies.”

Nic van Holstein, de voorzitter van vakbond VCP zegt: “Eindelijk ligt er een antwoord op de grote maatschappelijke vraagstukken van nu. Het SER-advies omvat ook een reeks aanbevelingen over investeringen in brede welvaart, publieke sector en toekomstig verdienvermogen. Tot grote tevredenheid van VCP. “De professionals in onderwijs, zorg, veiligheid en uitvoering zijn het fundament van de samenleving. Investeringen zijn belangrijk met het oog op werkdruk, innovatie en de grote transities van dit moment”, aldus de VCP-voorzitter.

Fortuin: “Jarenlange afbraak van werknemersrechten roepen we hiermee een halt toe. Het komt ook geen dag te vroeg. Het aantal flexwerkers is met twee miljoen ongekend hoog, met diverse uitwassen, misstanden en uitbuiting tot gevolg. Dit nijpende probleem pakken we nu bij de wortel aan.” Het CNV roept de onderhandelende partijen op om het advies integraal over te nemen. “Dat zou de beste start zijn voor een nieuw kabinet.”

Lees ook:

De prijs voor te veel flexibiliteit op de arbeidsmarkt

De coronacrisis leert dat veel flexkrachten kwetsbaar zijn. De overheid trekt de portemonnee om hen te helpen. Dat kan nu niet anders, maar het is eigenlijk niet zoals het hoort’, zegt hoogleraar Evert Verhulp.

Deliveroo verliest hoger beroep tegen FNV

Rechters geven vakbond FNV ook in hoger beroep gelijk. Maaltijdbezorgers van Deliveroo zijn geen zelfstandigen maar werknemers die recht hebben op een arbeidsovereenkomst. Deliveroo moet maaltijdbezorgers een contract aanbieden.

Flexwerkers incasseren de fysieke klappen op de werkvloer

De risico’s zijn niet gelijk verdeeld over alle verschillende arbeidscontracten in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden