InterviewFNV-bestuurder Asmae Hajjari

Vakbond regelt wat minister niet lukt: Russische olie uit haven weren

Luchtfoto van het schip Sunny Liger dat in de Noordzee ligt voor de kust van IJmuiden.  Beeld ANP
Luchtfoto van het schip Sunny Liger dat in de Noordzee ligt voor de kust van IJmuiden.Beeld ANP

Het klinkt nogal onbegrijpelijk: minister Hoekstra zegt een schip vol Russische olie niet uit de Nederlandse havens te kunnen weren. Terwijl havenmedewerkers daar via vakbond FNV wél in lijken te slagen. Hoe kan dat?

Lukas van der Storm

Het is een soort hete aardappel waar niemand zijn havenmond nog aan wil branden. De Sunny Liger, een grote tanker vol gasolie, ligt sinds zaterdagochtend voor anker op enkele tientallen kilometers van IJmuiden. De lading is overduidelijk besmet, want Russisch. Maar het schip vaart onder de sanctievrije vlag van de Marshalleilanden: een kleine, onafhankelijke archipel, ergens halverwege tussen Nieuw-Guinea en Hawaii.

De Nederlandse regering kan het schip daarom niet zomaar de toegang tot onze havens te ontzeggen. “Er is geen juridische grondslag”, zei minister Wopke Hoekstra (buitenlandse zaken) daarover. Maar waar de politieke macht ophoudt, reikt die van de collectieve havenmedewerkers in dit geval blijkbaar verder.

Want het is alsnog zeer de vraag of het schip de haven van Amsterdam gaat bereiken. Omdat de mensen op de werkvloer – op aangeven van vakbond FNV – weigeren om de Sunny Liger binnen te halen en te lossen. “We hebben een beroep gedaan op de bedrijven om er niet aan te beginnen”, legt FNV-bestuurder Asmae Hajjari uit. “En het lijkt er steeds meer op dat het schip niet binnen gaat komen. Omdat de bedrijven het niet meer willen, of omdat het voor het schip zelf te lang duurt.”

Asmae Hajjari Beeld
Asmae Hajjari

Waarom is dit überhaupt een zaak voor de vakbond?

Hajjari: “Dit schip zou aanvankelijk naar Zweden varen. Daar deed zich ongeveer dezelfde situatie voor. De regering kon het schip niet zomaar weigeren, maar havenmedewerkers weigerden het te lossen. Dan staan wij als vakbond voor internationale solidariteit. Dit is werk dat onze Zweedse collega's vanwege de internationale sancties niet wilden doen. Dan gaan wij dat hier niet alsnog op ons nemen.”

Wie beslist eigenlijk of dit schip wel of niet binnen vaart?

“Daar zijn verschillende partijen bij betrokken. Het havenbedrijf, de sluizen. En Evos, het bedrijf dat het schip zou lossen. Wij zitten daar niet mee om tafel, maar we worden wel op de hoogte gehouden. Gisteren leek het schip op weg naar Rotterdam. We hebben daar druk gezet om te voorkomen dat het binnen zou varen. De koers is vervolgens naar Amsterdam verlegd. Toen dat vrijdagavond duidelijk werd, hebben we contact opgenomen met Evos: ‘weten jullie überhaupt dat dit eraan zit te komen?’”

Hoe lopen die gesprekken dan? Zijn ze blij met de tip omdat ze zo'n besmet schip ook niet willen? Of vinden ze jullie lastig?

“Ik moet zeggen dat de gesprekken heel gemoedelijk en respectvol zijn verlopen. En met alle publiciteit die er nu bij komt, komt het ook steeds gevoeliger te liggen. Minister Hoekstra heeft ook al gezegd dat hij onze actie toejuicht. Bedrijven willen bovendien geen gedoe. Tegelijkertijd zitten ze ook in een lastige situatie, want wat als ze aansprakelijk worden gesteld? Daarom is het geen besluit dat ze even in een uur nemen.”

Er varen wel meer schepen onder de vlag van onbeduidende eilandstaten. Is dit niet al veel vaker gebeurd?

“De reden dat we hier als vakbond werk van maken, komt door wat er in Zweden gebeurd is. Wij staan voor solidariteit met de collega’s daar. En zo zullen we de informatie ook weer doorgeven aan de vakbond in een volgend land als de Sunny Liger het daar probeert.”

En hoe zit het met schepen die éérst naar Nederland komen? Geven jullie dan hetzelfde signaal af als nu in Zweden is gebeurd?

“Het ligt juridisch ingewikkeld om schepen te weigeren die niet onder Russische vlag varen. Maar havenmedewerkers kunnen wel aangeven dat ze principiële bezwaren hebben. We hebben daar ook al gesprekken met werkgevers over gevoerd, maar tot op dit moment is dat nog niet gebeurd. Of deze actie navolging krijgt? Goed voorbeeld doet goed volgen, zou ik zeggen.”

Maar dan is de vakbond dus uiteindelijk machtiger dan de minister, die zegt een schip niet tegen te kunnen houden...

“Dat lukt ons omdat we in de havens sterk georganiseerd zijn. Dan zijn we in staat om een vuist te maken voor betere arbeidsvoorwaarden, maar óók als er zoiets aan de hand is. Uiteindelijk vraagt dit ook om politieke actie, waarbij er een antwoord komt op wat er met dit soort schepen moet gebeuren.”

Lees ook:

Tanker met Russische olie kan niet geweigerd worden, volgens kabinet

Een tanker met Russische gasolie werd geweigerd in Zweden, maar meert wel aan in Rotterdam. Een deel van de Tweede Kamer en FNV willen een boycot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden