Wia-voorschotten

UWV rekent Wia-voorschotten door aan werkgevers en dat mag niet

UWV rekent WIA voorschotten onterecht door aan werkgevers Beeld Tomas Schats
UWV rekent WIA voorschotten onterecht door aan werkgeversBeeld Tomas Schats

Het UWV rekent voorschotten voor arbeidsongeschiktheidsuitkeringen door aan werkgevers. Dat mag niet, oordeelt de rechter. Ondertussen past het ministerie van sociale zaken snel de wet aan.

Barbara Vollebregt

Schoonmaakbedrijf Hago schrok zich rot toen het opeens hoge rekeningen van het UWV op de mat kreeg. De uitvoeringsorganisatie rekent vooruitbetaalde Wia-uitkeringen voor zieke werknemers door aan de ondernemers die – net als Hago – eigenrisicodrager zijn.

Eigenrisicodragers kiezen ervoor om de kosten voor een Wia-arbeidsongeschiktheidsuitkering van een zieke werknemer zelf te betalen in plaats van dat over te laten aan het UWV. Maar de voorschotten op zo’n uitkering, die hoort het UWV zelf te betalen, bepleit het schoonmaakbedrijf.

Het gaat hier om betalingen die ontstaan doordat het UWV achterstanden heeft, door een tekort aan keuringsartsen. Werknemers die wachten op een medische keuring krijgen tot die tijd alvast een uitkering, een voorschot.

De rechtbank Limburg geeft het schoonmaakbedrijf gelijk. Er is geen wettelijke grondslag voor het UWV om de kosten voor die voorschotten bij een werkgever neer te leggen. Toch blijft het UWV daarmee doorgaan, zegt Lex van den Heuvel, de juridisch adviseur die Hago bijstaat. “Het UWV maakt daarmee niet alleen misbruik van de wet, het gaat de instantie – en dus de overheid – ook nog eens klauwen met geld kosten.”

Eigen schuld

Dat er überhaupt voorschotten moeten worden uitbetaald, komt door het grote tekort aan keuringsartsen bij het UWV zelf. Daardoor moeten werknemers die al bijna twee jaar ziek zijn en daardoor niet of minder kunnen werken, lang wachten tot ze een UWV-arts kunnen zien. Pas na een medische keuring kan worden bepaald of en voor hoeveel procent iemand arbeidsongeschikt is en dus wel of geen recht heeft op een Wia-uitkering.

Omdat dat soms wel maanden duurt, deelt het UWV voorschotten uit aan de (ex-)werknemers die wachten op zo’n keuring. De hoogte van een vooruitbetaling wordt bepaald op basis van een schatting. Die bedragen hoeven sinds kort niet meer terugbetaald te worden door de (ex-)werknemer als na de medische beoordeling door een UWV-arts blijkt dat iemand na maanden wachten toch geen recht blijkt te hebben op een Wia-uitkering. Of als deze tot een te hoog bedrag is doorbetaald.

Tot voor kort moest dat geld in één klap worden terugbetaald, en daardoor kwam een groot aantal Wia-aanvragers in de schulden terecht. Zoals een 54-jarige vrouw die pas na tien maanden bij een UWV-arts terecht kon. Na de keuring bleek dat ze al die tijd te veel geld had ontvangen; ze moest 10.000 euro terugbetalen. Daartoe was ze niet in staat, want ze had geen andere inkomsten en moest gewoon haar vaste lasten betalen, aldus de Landelijke Cliëntenraad die hierover geklaagd heeft.

Flinke kostenpost

Om dat soort problemen bij (ex-)werknemers te voorkomen, neemt het UWV de voorschotten voor eigen rekening. Het UWV rekent Wia-voorschotten wel door aan werkgevers die eigenrisicodrager zijn. Hoeveel werkgevers de voorschotten moeten betalen, is niet duidelijk maar eigenrisicodragers zijn wel vaak grote bedrijven, legt Natascha Schenk uit. Zij is jurist sociaal verzekeringsrecht bij BrandMR.

Schenk: “Deze bedrijven nemen zelf de verantwoordelijkheid voor werknemers die door ziekte uitvallen, door de uitkering volledig te betalen, re-integratie-trajecten aan te bieden en ze te helpen zoeken naar een nieuwe baan. Dingen die andere bedrijven overlaten aan het UWV, in ruil voor een hogere premie.”

Dat de werkgever in de Limburgse rechtbank zijn gelijk heeft gehaald, schept mogelijkheden voor andere werkgevers. Schenk: “Dit is de eerste rechtbankuitspraak over dit onderwerp en het kan goed zijn dat er meer zaken volgen, omdat werkgevers nu zien dat ze een kans van slagen hebben.” Volgens Van den Heuvel zijn andere bedrijven al van plan om naar de rechter te stappen.

Hoger beroep

Het UWV heeft aangegeven de uitspraak aan te vechten in hoger beroep. “Wij zijn van mening dat in de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wia) wel voldoende duidelijk is dat ook voorschotten uitkeringen zijn die UWV in rekening moet brengen bij de eigenrisicodrager”, laat een woordvoerder weten.

Dat doorprocederen kost allemaal geld en tijd en extra proceskosten en nieuwe schadeclaims, verzucht Van den Heuvel, die het gevoel heeft dat het UWV dat allemaal niets kan schelen. Het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid, waar het UWV onder valt, wil via de Verzamelwet SZW 2022 ook wel veegwet genoemd – een artikel toevoegen aan de bestaande wet Wia. In het derde voorstel van die wet – ingediend op 8 oktober – is expliciet opgenomen dat Wia-voorschotten aan werkgevers kunnen worden doorbelast.

In het eerste voorstel – uit 31 augustus – stond daar nog niets over in. “Transparant is het niet”, zegt Schenk over de gang van zaken. De wet moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden aangenomen, pas daarna treedt deze in werking. Van den Heuvel: “UWV wil hiermee de wet aanpassen aan het eigen onvermogen in plaats van het eigen handelen aan te passen aan de wet zoals die hoort te zijn.”

Correctie (15 november 2021): In een eerdere versie van deze tekst stond dat het UWV ineens Wia-voorschotten doorberekend aan werkgevers, maar dat deed ze altijd al. Het woord ineens en een synoniem daarvoor zijn daarom uit deze tekst gehaald.

Lees ook:

UWV geeft 9500 bedrijven laatste kans voor afrekening loonsteun

Het UWV geeft ongeveer 9500 ondernemers nog een laatste kans voor het doorgeven van hun definitieve cijfers over de eerste periode waarin ze loonsteun ontvingen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden