Uitkeringen

UWV maakt excuses. ‘Wij zijn het aan deze mensen verschuldigd dit goed te maken’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Het UWV gaat diep door het stof voor verkeerd handelen bij een groep arbeidsongeschikten in 2019. Er komt een hulpteam. “We zijn geschrokken van de verhalen van de gedupeerden”, zegt UWV-bestuurder Guus van Weelden.

Het UWV zet een speciaal team in om hulp te bieden aan een specifieke groep mensen die in de problemen is geraakt door onzorgvuldig handelen van het UWV. Het gaat in ieder geval om 175 gedupeerden die zich tot nu toe hebben gemeld bij het zogeheten Meldpunt Herstelactie, maar mogelijk worden dat er meer.

“We voelen ons verantwoordelijk voor deze mensen”, zegt Guus van Weelden, lid van de Raad van Bestuur van het UWV. “Ze zijn in deze situatie beland door besluiten waarvan we nu concluderen dat we het anders hadden moeten doen. We zetten daarom alles op alles om voor deze mensen een adequate oplossing te vinden en bieden daarbij maatwerk.” Amma Asante, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad: “Ik ben blij dat te horen, maar weer is mensen veel schade berokkend door een instantie die hen had moeten beschermen.”

Het gaat om een groep mensen die in de periode van 2006 tot en met 2010 een WIA-uitkering kreeg en daarna abusievelijk buiten beeld is geraakt. Deze mensen hebben jarenlang niet de ondersteuning gehad van UWV waar ze recht op hadden en hebben daardoor een grote afstand tot de arbeidsmarkt opgelopen.

In 2018 besloot UWV tot een herbeoordeling van deze groep door het zogeheten Ondersteuningsteam Noord (OTN), waarbij zo’n 2100 mensen duurzaam en volledig arbeidsongeschiktheid werden verklaard en een IVA-uitkering kregen. In 2019 bleek dat het OTN een onjuiste werkwijze had toegepast.

Het UWV besloot vervolgens tot een nieuwe herbeoordeling van al deze 2100 mensen. Dat leidde bij 30 procent van hen tot een verlaging of beëindiging van de uitkering. Deze opeenvolging van eerst jarenlang onterecht niet gezien zijn en geen ondersteuning krijgen en vervolgens twee herbeoordelingen met een soms tegengestelde uitkomst is volgens het UWV onzorgvuldig geweest. Het uitkeringsinstituut betreurt dit.

Grote gevolgen

Van Weelden: “Wij zijn het aan deze mensen verschuldigd dit goed te maken. De impact op de levens van deze mensen is groot. Ze zijn vaak in moeilijke situaties beland, emotioneel, sociaal en financieel. Dat heeft ons diep geraakt. De aard en omvang van de meldingen maakt dat we zo snel mogelijk aan de slag zijn gegaan om hulp te bieden.”

Verlaging of verlies van de uitkering had vaak grote financiële gevolgen voor deze mensen, terwijl het zoeken en vinden van werk een moeilijke opgave was. Na de herbeoordeling in 2019 heeft UWV daarom wel extra hulp aangeboden en een paar maanden financiële compensatie, maar de centrale cliëntenraad van het UWV gaf vorig jaar aan dat dat echt niet genoeg was.

Deze mensen zijn in grote problemen geraakt, aldus de cliëntenraad. Het UWV heeft dit signaal serieus genomen en in december 2020 een Meldpunt Herstelactie geopend, waar deze mensen zich konden melden. Bij het meldpunt zijn tot nu toe 175 meldingen binnengekomen. “We zijn echt geschrokken van de verhalen die we te horen krijgen”, aldus Van Weelden.

Uit een evaluatie door het externe bureau Governance & Integrity volgden stevige conclusies. Het rapport is nog niet openbaar, maar het UWV zegt dat het bureau meldt dat de uitkeringsorganisatie de mensen niet zag als gedupeerden van overheidshandelen. Ook dat er onvoldoende is overwogen welke schade dit aan deze mensen zou kunnen toebrengen, en tot welke materiële en geestelijke nood dit zou kunnen leiden.

In de spiegel kijken

Van Weelden: “Als we in de spiegel kijken, dan zien we dat we het anders hadden kunnen en moeten doen. We hebben ons vooral gericht op de rechtmatigheid van besluiten en te weinig gekeken naar de menselijke maat en of de besluiten ook moreel juist waren. Daardoor zijn deze mensen onnodig in de problemen geraakt. Dat is pijnlijk en betekent dat we echt iets verschuldigd zijn aan deze specifieke groep.”

Het team dat nu aan de slag is, bekijkt samen met een daartoe opgerichte adviescommissie per situatie welke passende oplossing geboden kan worden. Uitgangspunt is daarbij herstel van het persoonlijk en sociaal evenwicht en compensatie. “Elke situatie is uniek”, aldus Van Weelden. “We kiezen daarom voor maatwerk. Dan kan het gaan om financiële ondersteuning en herstel van de uitkering, maar ook om andere vormen van hulp. We kijken samen met de mensen wat er nodig is. Dat gaan we uiterst zorgvuldig doen.”

Gezien het aantal en de complexiteit van de meldingen zal dit proces soms enige tijd in beslag nemen. Tegelijkertijd is in een twintigtal urgente situaties direct actie ondernomen. Deze mensen zijn vandaag al geïnformeerd over de voorziening die voor hen getroffen wordt.

Het Meldpunt Herstelactie blijft open tot oktober, maar mensen die zich niet hebben gemeld worden ook nog een keer actief benaderd. Met mensen die nog een bezwaar- en beroepsprocedure hebben lopen, gaat UWV in overleg om per situatie een oplossing te zoeken. Met de aanbevelingen uit de evaluatie gaat UWV ook aan de slag om de dienstverlening te verbeteren en cliënten nog meer een stevige en hoorbare rol te geven in de uitvoering van de sociale zekerheid.

Lees ook:

Al 150 gedupeerden kloppen aan voor schadevergoeding bij nieuw meldpunt UWV

Het UWV heeft een meldpunt ‘herstelactie’ opgericht voor gedupeerden van een mislukt experiment uit 2018. Dat is gebeurd op aandringen van de Centrale Cliëntenraad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden