Huisvesting

Utrecht wil met eigen fonds de huizen lang betaalbaar houden

Een bouwplaats in Utrecht. De stad wil een fonds opzetten dat ervoor zorgt dat nieuwe koopwoningen betaalbaar blijven, ook als ze doorverkocht worden. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Een bouwplaats in Utrecht. De stad wil een fonds opzetten dat ervoor zorgt dat nieuwe koopwoningen betaalbaar blijven, ook als ze doorverkocht worden.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Utrecht wil een eigen fonds opzetten dat huizen gaat aan- en verkopen die voor middeninkomens betaalbaar zijn én blijven.

Echt bijzonder is Utrecht niet: net als veel andere steden kampt het met een schreeuwend tekort aan betaalbare koopwoningen. Wel bijzonder is de oplossing die Utrecht nu onderzoekt: een fonds waaruit de gemeente kan gaan meebetalen bij de aankoop van een huis, om de prijs voor de koper te drukken.

De gedachte achter dat fonds is dat het niet genoeg helpt om betaalbare nieuwe woningen bij te bouwen. Die zijn weliswaar betaalbaar voor de eerste koper, maar zodra die verhuist, kan hij zijn huis verkopen voor de dan geldende marktprijs. En die kon weleens zo veel hoger liggen dan de eerste aankoopprijs dat mensen met een middeninkomen er niet meer terecht kunnen.

Via het ‘fonds betaalbare koop’ wil Utrecht greep krijgen op de doorverkoopprijs, om woningen voor een veel langere tijd betaalbaar te houden. Met geld uit dat fonds kan de gemeente huizen aankopen om ze aan woningzoekenden te verkopen, onder de voorwaarde dat de koper bij vertrek dat huis weer terugverkoopt aan dat fonds. Het fonds bepaalt dan niet alleen opnieuw de prijs, maar ook aan wie het huis doorverkocht wordt: opnieuw aan middeninkomens.

Een korting voor kopers

Ook mogelijk met dat fonds: dure woningen met een stevige korting verkopen, zodat ze toch betaalbaar worden voor mensen met een middeninkomen. Als de kopers ooit gaan verhuizen, wordt die korting verrekend met de waardestijging (of -daling) van het huis. Een deel van die extra waarde vloeit dan terug in het fonds, een deel is voor die verhuizende koper.

Die constructie doet denken aan het Koopgarant-model, dat een tijdlang onder meer door veel woningcorporaties werd gebruikt als ze huizen verkochten aan huurders. Maar sinds tien jaar geldt de wettelijke verplichting dat corporaties veel geld in kas houden om die terugkoop te betalen. Omdat dat een te groot beslag legde op hun reserves, raakte Koopgarant uit de gratie.

Enkele gemeenten denken nu na over nieuwe manieren om koophuizen betaalbaar te houden. Eerder dit voorjaar besloot Ede, als eerste gemeente in Nederland, om via het Koopgarant-model woningen onder de marktwaarde te verkopen aan huizenzoekers. Zaanstad heeft een eigen bv die kopers naast een bedrag aan erfpacht 65 procent van de woningwaarde in rekening brengt – de rest blijft eigendom van de bv.

Niet voor het snelle geld

Utrecht is de eerste van de grote steden die een eigen fonds aankondigt. Dat wil de stad opzetten samen met woningcorporaties, bouwbedrijven, beleggers en ontwikkelaars, en liefst ook met Rijk en provincie. “Hoe meer partijen, hoe meer slagkracht”, zegt wethouder wonen Kees Diepeveen. “Er is tenslotte een fors startkapitaal nodig en ook een stevige buffer.”

Belangstelling is er genoeg, ook van private partijen. “Voor het snelle geld moet je niet bij dit fonds zijn, de rendementen zullen lager zijn dan als je huizen voor de hoogste prijs verkoopt”, zegt Diepeveen. “De woningmarkt draait steeds meer om het opbouwen van vermogen, maar bij dit fonds gaat het om wonen. Toch willen ook marktpartijen zich hier langjarig aan verbinden.”

Utrecht wil nu eerst uitzoeken hoe zo’n fonds het best gestalte kan krijgen – “laat iedereen met ideeën zich melden”, zegt Diepeveen. En daarna snel aan de slag met één of twee nieuwbouwprojecten, om ervaring op te doen. “Het gebrek aan betaalbare koopwoningen is een urgent probleem. Dit schrééuwt om een oplossing.”

Lees ook:

Een huis kost nu gemiddeld vier ton, maar er kómt een omslagpunt

Record na record wordt gebroken op de woningmarkt, met prijzen die maar blijven stijgen. Houdt dat ooit op? Gaat dat niet een keer mis? Drie insiders laten hun licht schijnen over deze en andere vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden