Onderhandelingen

Uitzendsector sluit cao met eenzame minibond; FNV en CNV willen dat minister ingrijpt

Waar vakbonden FNV en CNV - in respectievelijk rood en paars - vaak samen optrekken, is de relatie met de zogeheten 'gele bond' LBV meer dan moeizaam. LBV wordt er door de andere bonden van beticht onder een hoedje te spelen met werkgevers in de uitzendbranche om zo de werkgeverspremie op te strijken. Beeld ANP
Waar vakbonden FNV en CNV - in respectievelijk rood en paars - vaak samen optrekken, is de relatie met de zogeheten 'gele bond' LBV meer dan moeizaam. LBV wordt er door de andere bonden van beticht onder een hoedje te spelen met werkgevers in de uitzendbranche om zo de werkgeverspremie op te strijken.Beeld ANP

Consternatie in de uitzendsector. Nadat onderhandelingen over een nieuwe cao met de gevestigde vakbonden vastliepen, sloten werkgevers ABU en NBBU een akkoord met de omstreden ‘gele bond’ LBV.

Vakbonden FNV, CNV en De Unie willen dat minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) de hernieuwde cao voor de uitzendsector naar de prullenbak verwijst. De drie grootste vakbonden van Nederland zijn woedend op uitzendorganisaties ABU en NBBU. Die hebben na maanden van moeizame onderhandelingen uiteindelijk besloten om hen buitenspel te zetten. En dus ligt er nu een cao-akkoord zonder de handtekeningen van de gevestigde bonden, maar mét die van de Landelijke Belangen Vereniging (LBV).

Om volwaardige nieuwe afspraken gaat het daarbij overigens niet: LBV, ABU en NBBU spraken af de per 1 juni aflopende cao zonder wijzigingen te verlengen tot 1 oktober. “Dat geeft voorlopig rust en duidelijkheid”, zo luidt de verklaring van de twee uitzendkoepels. Zij wijzen erop dat er juist nu volop wordt gewerkt aan afspraken over hervormingen van de arbeidsmarkt, en de rol van flex- en uitzendwerk daarbij. Tot frustratie van FNV-bestuurder Karin Heynsdijk. “Wij vragen ABU en NBBU al maanden om een goed bod”, benadrukt zij. “Vervolgens krijgen we geen reactie. En als de tijd begint te dringen, kopen ze met steun van LBV ineens extra tijd. Dit ondergraaft onze onderhandelingspositie volledig.”

Gele bonden

Daarbij speelt de reputatie van LBV in vakbondskringen een belangrijke rol. Het kleine, onbekende vakbondsbroertje bivakkeert al tientallen jaren in de marge van de Nederlandse polder. De bond komt doorgaans vooral in beeld bij cao's voor relatief laagbetaalde beroepen waarin het aantal vakbondsleden traditioneel relatief laag ligt. De andere bonden betichten LBV ervan een zogenaamde ‘gele bond’ te zijn: een bond die zich weinig kritisch opstelt naar werkgevers. En daarmee in feite van de patstelling in de polder profiteert. Want door een cao af te sluiten waar de andere bonden dat weigeren, strijkt LBV de werkgeversbijdrage op.

FNV, CNV en De Unie winden er in de sommatiebrief aan minister Koolmees geen doekjes om. “LBV heeft weinig leden, wordt geleid als een familiebedrijf en is graag bereid om tegen betaling werkgevers te helpen”, schrijven ze. “Bijvoorbeeld door als enige vakbond de cao te tekenen wanneer andere vakbonden met meer leden voor die leden en andere werknemers betere arbeidsvoorwaarden willen realiseren. Een cao sluiten met LBV is door werkgeversorganisatie VNO-NCW wel ‘de Antillenroute van de arbeidsverhoudingen’ genoemd. Werkgevers weten dat LBV geen stakingen zal organiseren of rechtszaken zal voeren om gemaakte cao-afspraken te handhaven.”

Klachten over dit soort gele bonden zijn overigens niet nieuw en komen in meerdere sectoren voor. In diverse kleinere cao's voor bijvoorbeeld winkelpersoneel speelt hetzelfde. LBV is op haar beurt ook in een aantal andere sectoren actief, met cao's voor onder meer beveiligers bij evenementen en dakdekkers. En juist in de uitzendbranche heeft de bond al een langere historie. De geschiedenis herhaalt zich met deze cao zelfs min of meer. Ooit ontstond NBBU als afsplitsing van ABU. Die breuk van toen was mede ingegeven door frustratie over vakbondseisen, waarna de NBBU met LBV een eigen cao afsloot. Het duurde uiteindelijk zo'n twintig jaar voordat beide uitzend-cao's weer samensmolten.

Uitonderhandeld

Hoewel er dus een wereld achter het huidige cao-gevecht schuilgaat, houdt een woordvoerder van ABU het in een eerste reactie liever overzichtelijk. “Wij hebben aan alle vier de vakbonden gevraagd (FNV, CNV, deUnie en LBV) of zij bereid waren tot een kortstondige en ongewijzigde verlenging van de cao. FNV, CNV en De Unie gaven vorige week aan ‘uitonderhandeld te zijn’. LBV niet, en zo geschiedde”, zo is haar lezing. LBV was vooralsnog niet bereikbaar voor vragen over de kwestie.

Dat de minister al direct na het afsluiten de vraag krijgt om een cao niet te erkennen, komt volgens FNV-bestuurder Heynsdijk maar zelden voor. Het geeft eens te meer aan dat de rol van flex- en uitzendwerk binnen de Nederlandse arbeidsmarkt een delicate kwestie is. Wat de vakbonden betreft grijpen bedrijven veel te makkelijk naar tijdelijke dienstverbanden voor vast werk, met alle onzekerheid voor werknemers van dien.

Daarbij voelen ze zich gesterkt door het zwaarwegende rapport dat de commissie-Borstlap begin vorig jaar uitbracht. Daar staat onder meer in dat voor uitzendkrachten dezelfde arbeidsvoorwaarden zouden moeten gelden als voor vaste krachten. En ook dat werkgevers hun structurele gaten niet meer met flex- en uitzendkrachten zouden moeten dichten.

Wat er precies met het rapport gebeurt, zal onder meer bij de formatie van een nieuw kabinet moeten blijken. “Maar de uitzendbranche zei de aanbevelingen serieus te nemen. Wij gingen dan ook positief de gesprekken met ABU en NBBU in”, blikt Heynsdijk terug. “Maar blijkbaar dus niet als we over een nieuwe cao praten. Dan hebben we het over hier en daar een verandering in de marge. Maar geen fundamentele discussie over waar het echt om gaat. Het lijkt wel of alles en iedereen moet veranderen, behalve de uitzendbureaus.”

Lees ook:

Schijnvakbonden, stoorzenders op de arbeidsmarkt

De grote vakbonden FNV en CNV hebben het niet langer alleen voor het zeggen als het gaat om het afsluiten van cao’s. Kleine, alternatieve bonden dienen zich aan. Voegen de kleintjes wat toe aan de onderhandelingstafel, of vormen zij de ‘achilleshiel van ons cao-sytseem’?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden