Uber Files

Uit gelekte documenten blijkt een innige band tussen de fiscus en Uber

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Nadat Uber zijn Europese hoofdkwartier in Amsterdam had gevestigd, was de Nederlandse belastingdienst de taxigigant zeer ter wille, blijkt uit gelekte documenten. Dat ging ten koste van de belastingdiensten in andere EU-lidstaten.

Martijn Roessingh en Dirk Waterval

De Belastingdienst heeft mogelijk de wet overtreden met zijn innige contact met taxibedrijf Uber. Zo deed de fiscus lang over het opsturen van bedrijfsinformatie die andere lidstaten in Nederland hadden opgevraagd om in eigen land streng te kunnen optreden tegen het Amerikaanse miljardenbedrijf. Ook heeft een belastingambtenaar vertrouwelijke informatie doorgespeeld naar Uber, uit gesprekken die de Belastingdienst voerde met deze andere lidstaten.

Dat blijkt uit de Uber Files, een nieuw datalek van ruim 120.000 interne e-mails, memo’s en notulen van het taxibedrijf. De Britse krant The Guardian deelde dat lek met het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten (ICIJ), waar ook Trouw, Het Financieele Dagblad en onderzoeksplatform Investico bij zijn aangesloten.

Uber was vanaf 2014 onderwerp van belastingonderzoek in meerdere lidstaten van de Europese Unie. Die hadden daarvoor informatie nodig uit Nederland, waar het hoofdkantoor van Uber in Europa is gevestigd. Het ging om chauffeursgegevens zoals namen, kilometerstanden en btw-nummers. De belastingdiensten vermoedden dat de chauffeurs geen of onvoldoende belasting betaalden.

Het bedrijf had meer tijd nodig om taxiwetten in Europese landen te veranderen

De Nederlandse fiscus is verplicht dergelijke gegevens bij een bedrijf op te vragen en over te dragen als een andere EU-lidstaat daarom vraagt. Uber sprak daar zijn zorgen over uit tegen de Belastingdienst: het bedrijf zei meer tijd nodig te hebben voor zijn pogingen taxiwetten in de Europese landen te veranderen. Als zou blijken dat veel chauffeurs onvoldoende of geen belasting betaalden, zou die lobby kunnen mislukken.

“Ze (van de Belastingdienst, red.) hebben mij gezegd dat ze geen gevolg zullen geven aan binnenkomende lidstaat-verzoeken over chauffeur-data zodat wij ‘onze zaken op orde kunnen krijgen’”, schreef de Europese belastingdirecteur van Uber in een interne mail. Om daar enkele maanden later over te melden: “De [Nederlandse belastingdienst] heeft ons tot nu toe weten te beschermen tegen het uitleveren van chauffeur-gegevens”. Begin 2016 werden pas de eerste gegevens overgedragen.

De Leidse hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek zegt dat hiermee de uitwisselingstermijn is geschonden die Europeesrechtelijk vastligt. De Belastingdienst zegt hierop niet te kunnen reageren, maar stelt zich in het algemeen te houden aan de richtlijnen, waarbij soms enige vertraging kan optreden bij ingewikkelde informatieverzoeken.

De Belastingdienst leek wel een bondgenoot van Uber

Lees ook deze reconstructie van de innige contacten tussen medewerkers van het Amerikaanse bedrijf Uber en ambtenaren van de Nederlandse Belastingdienst.

Ook in een andere belastingkwestie blijkt de fiscus Uber ter wille te zijn. Frankrijk vond namelijk dat Uber ook winstbelasting moest afdragen over taxiritjes in dat land, en niet alleen in Nederland waar het Europese hoofdkantoor staat. Uit de mails blijkt dat Ubers Europese belastingdirecteur door een ambtenaar van de fiscus informeel op de hoogte werd gehouden van de gesprekken tussen de EU-landen. Deze ambtenaar vertelde hem zelfs dat hij met zijn collega’s in Frankrijk zou praten om te voorkomen dat daar winstbelasting moest worden afgedragen, meldde de Uber-fiscalist destijds in een mail aan zijn collega’s. “Dit wordt een belangrijk gevecht dat we de Nederlandse belastingdienst voor ons moeten laten voeren”, schreef hij.

In strijd met de nationale plicht tot geheimhouding

Dit lekken van inhoudelijke belastingstandpunten van andere landen is in strijd met de nationale geheimhoudingsplicht waaraan de fiscus zich moet houden, zegt Van der Streek. Het gaat volgens hem om artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen. De Belastingdienst laat weten dat ze naar aanleiding van vragen hierover uitgebreid onderzoek heeft gedaan naar de omgang met Uber destijds, maar geen overtredingen is tegengekomen. De processen zijn correct verlopen, schrijft een woordvoerder in een reactie. Meer details en uitleg mag hij, vanwege diezelfde geheimhoudingsplicht uit artikel 67, niet geven.

Daardoor blijft onduidelijk waarom Uber een bondgenoot leek te hebben gevonden in de Nederlandse fiscus. Het interne mailverkeer bij Uber doet vermoeden dat de Nederlandse belastingdienst blij was dat het bedrijf zijn Europese hoofdkantoor in Amsterdam had gevestigd, en graag wilde dat dat zo bleef. Ambtenaren zouden het bedrijf ‘overduidelijk zien als een goede belastingbetaler’, zo schrijven Uber-medewerkers elkaar nadat de fiscus bij hen op bezoek is geweest. Ook zou de Belastingdienst de investeringen van het bedrijf in Nederland waarderen.

Uber zelf gaat niet in op specifieke vragen over het contact met de Belastingdienst, en zegt zich in het algemeen aan alle verplichtingen te houden in het overleveren van bedrijfsinformatie als een overheid daar om vraagt.

Lees ook:

VVD-coryfee Neelie Kroes lobbyde heimelijk voor Uber

In de periode dat Uber met een illegale app probeerde de taximarkt open te breken, heeft Neelie Kroes intensief voor het bedrijf gelobbyd, zo blijkt uit gelekte documenten. Terwijl haar expliciet was gezegd niet bij Uber in dienst te gaan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden