FinCenFilesWitwassen

Twee Nederlandse bedrijven spil in het wegsluizen van miljarden uit Rusland

Beeld Sander Soewargana

Twee Nederlandse effectenhandelaren spelen een hoofdrol in Amerikaans onderzoek naar het illegaal wegsluizen van miljarden dollars uit Rusland. Met hun hulp en die van de Poolse tak van de ING konden rijke Russen hun geld door middel van spiegelhandel heimelijk naar het Westen verplaatsen.

Twee Nederlandse bedrijven, Schildershoven Finance BV en Tristane Capital, zijn sleutelfiguren in een netwerk dat miljarden dollars uit Rusland heeft weggesmokkeld. Dat staat in een vertrouwelijk rapport over Russische kapitaalvlucht van FinCen, de financiële opsporingsdienst van het Amerikaanse ministerie van financiën. Trouw, Het Financieele Dagblad en onderzoeksplatform Investico beschikken over dit geheime document uit 2017 en over duizenden andere FinCen-bestanden, die nieuwsmedium Buzzfeed in handen kreeg en deelde met het Internationaal Consortium voor Onderzoeksjournalisten (ICIJ).

Uit nader onderzoek door Trouw, FD en Investico blijkt dat een dochter van ING in Polen een belangrijke rol speelde bij die kapitaalvlucht.

Illegaal geld wegsluizen uit Rusland gebeurde met zogeheten spiegelhandel, een wisseltruc met aandelen of obligaties (zie kader hieronder). Het is een vrij nieuw fenomeen dat toezichthouders zeer hoog opnemen. In 2017 moest Deutsche Bank van Amerikaanse en Britse toezichthouders 630 miljoen dollar betalen omdat ze er, al dan niet bewust, aan had meegewerkt.

Een sleutelrol voor Nederlandse bedrijven

In haar rapport stelt FinCen dat Schildershoven en Tristane een sleutelrol speelden in een vergelijkbaar soort kapitaalvlucht. Het gaat grotendeels om hetzelfde bedrijvennetwerk als waaraan Deutsche Bank haar diensten verleende, blijkt uit het FinCen-rapport en uit transacties die Trouw, FD en Investico hebben ingezien.

Opvallend is dat de Nederlandse handelaren een rekening gebruikten van ING Slaski, de Poolse dochter van ING. Dat niet alleen: die bank voerde de effectentransacties zelf uit voor Schildershoven en Tristane, blijkt uit gesprekken met oud-medewerkers en inzage in bankdocumenten. Opgeteld faciliteerde ING Slaski voor zo’n 675 miljoen dollar aan betalingen aan bedrijven die FinCen tot het witwasnetwerk rekent.

Banken zijn verplicht hun klanten te onderzoeken en direct te bevragen als er aanwijzingen zijn dat ze betrokken zijn bij witwaspraktijken. Die aanwijzingen waren er. Zo werd het Deutsche-schandaal al in 2015 beschreven in de internationale media, inclusief een deel van de bedrijven die daarbij betrokken waren. Schildershoven handelde met een van die bedrijven. ING Slaski kon dus al vanaf 2015 in de transacties zien dat zijn klant zaken deed met een kapitaalvlucht-netwerk.

Lees ook: 

Hoe schimmige roebels door Nieuwegein vloeien

Een crimineel netwerk dat miljarden euro’s wegsluist uit Rusland, een bank die dat faciliteert, een verdacht sterfgeval en een Kalasjnikov op tafel. Wie zou denken dat Nederland tot aan zijn knieën in die wereld zit? Dat je voor sommige hoofdstukken uit zo’n verhaal gewoon kunt aanbellen in Nieuwegein? Lees hier onze uitgebreide reconstructie en ons gesprek met onder meer Pavel Doesjin, in 2013 topman van Schildershoven. ‘Ik ben verrast. Ik word hier behoorlijk ongelukkig van. Laat ik zeggen dat ik er niets van weet.’

Weer een internationaal onderzoek: waar gaan de FinCenFiles precies over?

Voor al onze verhalen rond de FinCenFiles: ga naar trouw.nl/fincenfiles.

Geen reactie

Zowel ING Slaski als ING Groep zeggen niet op individuele gevallen te kunnen reageren, dus ook niet op de vraag of de bank beide effectenhandelaren niet had moeten lozen als klant. Wel zegt het hoofdkantoor altijd onderzoek te doen naar implicaties voor ING, wanneer er in de media berichten verschijnen als die uit 2015 over spiegelhandel.

Maar huidig Schildershoven-bestuurder Vladislavs Zaharovs laat weten dat zijn bedrijf tot 2018 klant was bij de Poolse ING-dochter. En het ING-rekeningnummer van Tristane was tot zeker vorige maand nog actief. Op laks omgaan met de verdenking van witwassen onder klanten staan hoge boetes, zoals ING weet uit 2018, toen ze in Nederland voor 775 miljoen euro schikte in een vergelijkbare zaak. Die schikking betrof alleen overtredingen van ING in Nederland, niet in Polen.

Zowel huidige als voormalig bestuurders en aandeelhouders van Schildershoven en Tristane geven geen inhoudelijk antwoord op vragen over hun rol in het spiegelhandelnetwerk.

Hoe werkt spiegelhandel?

Stel, een Rus wil zijn roebels ongezien omzetten in westerse valuta, omdat ze illegaal verkregen zijn, omdat hij op een sanctielijst staat of omdat hij vreest voor zijn vermogen als er in Rusland een nieuwe wind gaat waaien. Hij klopt aan bij een spiegelnetwerk: een keur aan anonieme bedrijfjes uit Rusland, Europa en schimmige jurisdicties als de Britse Maagdeneilanden. Dat netwerk koopt voor zijn roebels grote hoeveelheden aandelen of obligaties in Rusland. Die effecten gaan naar een brievenbusfirma, in handen van datzelfde spiegelnetwerk. Die firma bevindt zich in een belastingparadijs, waar bedrijven niet hoeven te melden wie er achter geldstromen zit. Deze firma verkoopt de aandelen in Europa, via een effectenhandelaar als Schildershoven of Tristane en krijgt betaald in euro’s, ponden of dollars. Dat witgewassen geld gaat naar een westerse bankrekening van de Rus. Waar het ooit vandaan kwam, is niet meer te achterhalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden