ReportageIstanbul

Turkse ondernemers hangen uit protest hun torenhoge energierekening aan de deur

Vrouwen protesteren in Istanbul tegen de hoge energieprijzen. Beeld REUTERS
Vrouwen protesteren in Istanbul tegen de hoge energieprijzen.Beeld REUTERS

Stijgende energieprijzen teisteren Turkse ondernemers. ‘De hele winter hebben we de kachel niet aangehad.’

Ingrid Woudwijk

In de boekenwinkel ter grootte van een postzegel zit verkoper Ahmet Demirtas met zijn zwarte winterjas aan achter de computer. De zon schijnt, maar de Istanbulse winter is behoorlijk fris dit jaar. Demirtas wijst naar de elektrische kachel bij zijn voeten. “De hele winter hebben we de kachel niet aan gehad om kosten te besparen.” De zaken gingen al niet goed en nu is ook de elektriciteitsrekening meer dan verdubbeld.

Net als Demirtas zijn veel Turkse ondernemers in de ban van de hoge stroomrekeningen. Sinds begin dit jaar is de elektriciteitsprijs voor huishoudens met 50 procent verhoogd en voor ondernemers zelfs met 125 procent. Dat leidt tot veel weerstand: in delen van het land vinden kleinschalige protesten plaats en de leider van de grootste oppositiepartij CHP kondigde aan zijn rekening niet te gaan betalen.

Ondernemers kiezen voor ludieke vormen van protest. Sommige cafés dimmen het licht ’s avonds een kwartier, andere hebben een briefje op de deur geplakt waarop te zien is hoe hoog hun energierekening is.

Eén lamp, een computer en een pinapparaat

Tussen oude kaarten en tijdschriften heeft ook Ahmet Demirtas een A4’tje opgehangen: ‘Onze elektriciteitsrekening was 350 lira’ (22,50 euro) staat er. De boekenliefhebber vertelt dat hij zich rot schrok. De winkel is maar 8 vierkante meter, er brandt één lamp en hij gebruikt alleen stroom voor de computer en het pinapparaat. De rekening van december was 120 lira (7,70 euro).

Ahmet Demirtas in zijn boekwinkel in Istanbul, Turkije. Hij kampt met een hoge elektriciteitsrekening.  Beeld Ingrid Woudwijk
Ahmet Demirtas in zijn boekwinkel in Istanbul, Turkije. Hij kampt met een hoge elektriciteitsrekening.Beeld Ingrid Woudwijk

“De situatie is echt heel slecht”, zegt hij met een treurige blik. “Vorige maand hebben we een lening moeten afsluiten. De huur die we vijftien dagen geleden hadden moeten betalen, kunnen we nog steeds niet betalen.” Hij heeft de prijzen wel verhoogd, maar tegelijkertijd zijn de kosten van boeken ook gestegen. Turkije koopt papier uit het buitenland in dollars, maar sinds de lira vorig jaar bijna de helft van zijn waarde verloor, zijn geïmporteerde goederen veel duurder geworden.

Verhalen zoals die van Demirtas zijn geen uitzondering. Ondernemers staan op het punt om gek te worden, zegt Bendevi Palandöken, voorzitter van de confederatie voor kleine ondernemers. “Ze hebben echt grote problemen”, zegt hij telefonisch vanuit Ankara. “Door de pandemie hadden ze het al moeilijk, daarna kwam de liracrisis en nu deze astronomische rekeningen.” Hij ziet een prijsverlaging door de staat als enige oplossing.

Tijdelijk, zegt Erdogan

Turkije is voor een groot gedeelte afhankelijk van energie-import en subsidieert al een deel van de energiekosten voor gebruikers. Tijdens een persconferentie woensdagavond kondigde president Recep Tayyip Erdogan aan opnieuw naar de tarieven te gaan kijken, maar vertelde niet wat dat inhoudt. Verder stelde hij dat deze hoge prijzen tijdelijk zijn en vergeleken met Europa zelfs schappelijk.

Eigenaar Hasan Gündüz in zijn bakkerij Çagdas Börek Salon. Via de etalage protesteert hij tegen de hoge elektriciteitsrekeningen.  Beeld Ingrid Woudwijk
Eigenaar Hasan Gündüz in zijn bakkerij Çagdas Börek Salon. Via de etalage protesteert hij tegen de hoge elektriciteitsrekeningen.Beeld Ingrid Woudwijk

Hasan Gündüz, eigenaar van de Çagdas Börek Salon, zit dus voorlopig nog opgescheept met een elektriciteitsrekening van 11.000 lira (710 euro), zoals het papiertje op het raam laat zien. Een stijging van meer dan 150 procent, want vorige maand betaalde hij 4500 lira (290 euro). “Morgen ga ik de rekening betalen”, zegt Gündüz, niet helemaal overtuigend. “Ik zal wel moeten, we kunnen niet zonder elektriciteit.”

In zijn bakkerij verkoopt hij typische Turkse deegwaren zoals pide, börek en simit (een rond sesambroodje). Bij de theedrinkende bezoekers is de economische situatie ook het onderwerp van gesprek. Zuchtend slaat een klant met zijn hand op tafel terwijl hij foetert over de zoveelste prijsstijging.

Prijzen aanpassen

Eigenaar Gündüz, vader van drie kinderen, weet hoe het voelt. Hij wijst naar de prijslijst achter de toonbank. De handgeschreven prijzen op kleine stickertjes verraden dat de prijzen recentelijk zijn veranderd. Hij kan niet anders, omdat hij zijn producten ook voor hogere prijzen moet inkopen. “Normaal verhoog ik één keer per jaar de prijzen, sinds begin dit jaar heb ik al twee keer de prijzen moeten aanpassen.”

Gündüz is pessimistisch en heeft weinig vertrouwen dat de huidige regering de situatie voor hem gaat veranderen. Als vorm van protest hing hij het A4’tje op de deur. “Zo kunnen we laten zien wat onze situatie is.”

Lees ook:

Turkse koeriers staken voor hoger loon

Door de torenhoge inflatie in Turkije stellen de inkomens van veel werkenden weinig meer voor. Zelfs niet als die hard stijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden