Nieuws Graan

Turbulentie op de granenmarkt, de barometer van de handelsoorlog schommelt

De tarwe-oogst in het noorden van Frankrijk, in de tweede helft van juli. Beeld REUTERS

Boeren en handelaren hebben te maken met flinke prijsschommelingen op de granenmarkt. De handelsoorlog zorgt voor speculatie en nieuwe handelsstromen.

De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China heeft voor een roerig half jaar gezorgd op de graanmarkten. Zo bedraagt het verschil tussen de hoogste en laagste prijs in de maismarkt 24 procent en hebben ook de tarwe (22 procent) en sojabonen (15 procent) flinke schommelingen achter de rug.

“Wat opvalt is dat de pieken en de dalen in de prijzen van de drie graanmarkten vrijwel op hetzelfde moment vallen”, zegt Casper Burgering, senior econoom agrarische grondstoffen van ABN Amro. “De gemene deler is hier het handelsconflict tussen de VS en China.”

Hij analyseerde gegevens van onder meer VN-voedselorganisatie FAO, het Amerikaanse ministerie van landbouw en de Oeso en concludeert dat het een ‘turbulent’ half jaar was. Graanmarkten zijn een barometer van de handelsoorlog.

Hoopvolle berichten

Landbouw ligt gevoelig. Toen de Amerikaanse president Donald Trump vorige week nieuwe strafmaatregelen tegen China aankondigde, verwees hij naar de Chinese toezegging ‘om grote hoeveelheden agrarische producten van de VS te kopen’. Een belofte die China volgens Trump niet is nagekomen. Al ruim een jaar hebben boeren en handelaren te maken met dit soort hoopvolle berichten en abrupte wendingen.

Het sentiment over de voortgang van de handelsbesprekingen heeft grote uitwerking gehad op de prijs, zegt Burgering. “Op basis van hun optimistische of pessimistische stemming nemen investeerders posities in op de granenmarkten en dat zorgt voor beweeglijkheid van de prijzen op korte termijn.” Een negatief sentiment leidt doorgaans tot dalende prijzen vanwege de afnemende vraag. En omgekeerd. Dat noemt Burgering het speculatieve element.

“Maar de handelsoorlog heeft ook een direct effect. Zo is de Chinese vraag naar sojabonen vanuit de VS sterk gedaald en is het totale volume van die vraag afgenomen in 2018.”

Varkenspest

China ging sojabonen in Latijns-Amerika kopen. Als direct gevolg daarvan steeg de prijs van Braziliaanse sojabonen ten opzichte van de prijs in de Verenigde Staten. “Een hogere prijs werkt vervanging in de hand. Boeren in China hebben bijvoorbeeld ook mais als diervoeder gebruikt.”

Dat China minder soja koopt, komt ook doordat het land inmiddels getroffen is door de Afrikaanse varkenspest. Miljoenen dieren zijn geruimd en boeren hebben daarom minder soja nodig.

Granen als diervoeder: de menselijke consumptie speelt nog een bescheiden rol. Zo wordt slechts 10 procent van de mais door mensen gegeten. Ruim een kwart van de totale vraag is voor industriële verwerking, zoals de productie van ethanol. En bijna 60 procent gaat naar de diervoederindustrie.

De handel verschoof niet alleen naar Zuid-Amerika. Nieuw is dat China sojabonen is gaan kopen in Rusland, dat nu nog een kleine speler is op deze markt. Begin juli vertrok het eerste bulkschip met ruim 4000 ton sojabonen van Rusland naar China.

Enorme schade

De Amerikaanse sojabonen hebben grotendeels een andere bestemming gevonden. Zo is de Amerikaanse export naar Mexico, Japan, Indonesië, Egypte en de EU met 24 procent gestegen, meldt ABN Amro. Dat compenseert weer wat. Toch klagen Amerikaanse boerenorganisaties via het platform Tariffs Hurt the Heartland over de enorme schade die ze lijden door het handelsconflict.

China heeft niet alleen last van Donald Trump en de Afrikaanse varkenspest. De maisproductie staat er onder druk door de opmars van de vraatzuchtige legerrups. Gecombineerd met droogte en hoge temperaturen kan de Chinese maisoogst 11 procent lager uitvallen dan vorig seizoen.

Ook elders heeft het weer een grote invloed op de prijzen. Door regen en overstromingen in de VS liepen de beplantingen vertragingen op en dit gaat ten koste van de kwaliteit. De boeren in Rusland, Oekraïne, de EU en Australië hadden te maken met weinig regenval en hoge temperaturen.

Vroeg oogsten

Maar de tarweoogst in Europa is beter dan verwacht, met name in Duitsland. De hitte in juni heeft minder schade toegebracht dan gedacht. En de recordhitte van juli kwam op een moment dat veel velden zo goed als volgroeid waren, zegt Burgering. Veel boeren kunnen dan al beginnen met oogsten.

Na Rusland blijft de EU de grootste exporteur van tarwe, meldt het Amerikaanse ministerie van landbouw. Op plaats drie gevolgd door de VS.

Lees ook:

China heeft soja nodig, heel veel soja

In de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China spelen sojabonen een opmerkelijke hoofdrol. Boeren worden ongewild opgevoerd als krijgers. Een reportage vanuit China.

Legerrups vreet zich een kostbare weg door Afrika

Van plant naar plant gaan de Rwandese vrijwilligers om rupsen van de mais te plukken. Op de akkers werken 500 lokale mensen samen met 32 leden van Ryaf, een jongerenorganisatie uit hoofdstad Kigali. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden