InterviewWoningnood

Tot in de wijde omtrek van Amsterdam zijn de betaalbare huizen op

Zaanstad zit, net als de hele regio rond Amsterdam, met een tekort aan woningen voor mensen met een laag inkomen. Beeld Hollandse Hoogte, Bert Verhoeff
Zaanstad zit, net als de hele regio rond Amsterdam, met een tekort aan woningen voor mensen met een laag inkomen.Beeld Hollandse Hoogte, Bert Verhoeff

Steeds meer mensen in de Metropoolregio Amsterdam wonen in huurhuizen die voor hen nauwelijks betaalbaar zijn. Dat wringt, zeggen twee wethouders.

Hanne Obbink

Nieuws is het niet: wie in Amsterdam een huis zoekt, kan maar beter veel geld meebrengen. In de wijde omtrek geldt inmiddels hetzelfde. Nieuwe cijfers over 31 gemeentes, van Zandvoort tot Lelystad, die samen de Metropoolregio Amsterdam vormen, laten zien hoe nijpend de situatie is.

Vooral voor mensen met weinig geld. Er wonen in de regio meer mensen met een laag inkomen dan er betaalbare woningen zijn. Een deel van hen, 8 procent, huurt inmiddels noodgedwongen een huis in de vrije sector. Daar ligt de huur gemiddeld op 1300 euro, nauwelijks betaalbaar voor mensen met een laag inkomen.

“Wat mij opvalt in gesprekken met woningzoekenden”, zegt Lex Scholten, wethouder wonen in Diemen, “is dat ze nu een heel eind verderop gaan zoeken, in Lelystad of Amersfoort. Zo breidt de wooncrisis zich verder uit, want ook daar wordt het lastiger.”

“Voor sociale huur is in Zaanstad een wachtlijst van elf jaar, een koophuis kost drie à vier ton”, voegt Songül Mutluer, wethouder in Zaanstad, eraan toe. “Gisteren sprak ik een lerares van dertig die nog bij haar ouders woont, waar ze een kamer van 9 vierkante meter heeft. Zij kan zo’n 170.000 euro lenen. Nou, kijk maar op Funda of je dan iets vindt.”

Perverse prikkels

Een eerste knelpunt in de regio is het tekort aan sociale huurwoningen. “Zaanstad is een arbeidersgemeente”, zegt Mutluer, “met van oudsher genoeg sociale huurwoningen. Maar we zijn in de knel gekomen, omdat er elders in de regio te weinig betaalbare woningen zijn gebouwd.”

“Niet elke gemeente zit te wachten op sociale huur. Want daar komen deels kwetsbare mensen op af en die brengen vaker extra kosten met zich mee in het sociale domein, bijvoorbeeld voor maatschappelijke ondersteuning of jeugdzorg. Dus richten sommige gemeenten zich liever op de bouw van duurdere woningen.”

“Dat zijn perverse prikkels”, zegt Scholten. “Het hele sociale domein is onder de verantwoordelijkheid van gemeenten gekomen, maar het Rijk heeft daar niet genoeg geld voor gegeven. Dus nu zijn gemeentes voorzichtig met het huisvesten van kwetsbare groepen. Niet goed, wel begrijpelijk.”

De eerste boodschap van de twee wethouders (beide PvdA’er) aan het Rijk: breng niet alleen de bouw van sociale huur- en koopwoningen op gang, zorg ook dat elke gemeente het nodige doet om kwetsbare groepen op te vangen.

Voor jou tien anderen

Een tweede knelpunt zijn de huren in de vrije sector. “Eigenaar-verhuurders varen wel bij de markt van nu”, zegt Scholten. “Ik zie het gebeuren: zo'n huis komt leeg, en meteen schiet de huur omhoog van, zeg, 900 euro naar 1600 euro.”

“Zo'n verhuurder zegt dan: ‘Wij vragen de marktprijs’. Daar maak ik me kwaad om, want op de verziekte markt van nu is de marktprijs synoniem voor het onderste uit de kan halen. Verhuurders zeggen tegen woningzoekenden: voor jou tien anderen.”

Diemen en Zaanstad werken beide aan het invoeren van ‘opkoopbescherming’, regels die kopers van een huis verplichten om er zelf te gaan wonen - zo wordt beleggers de pas afgesneden. “Helpt dat echt?” zegt Scholten erover. “Je praat over percentages van bijna niks, niet genoeg om wantoestanden te bestrijden.”

Er moet meer gebeuren, dat is boodschap nummer twee aan het Rijk: maak niet per se voor heel Nederland dezelfde regels, maar zorg dat regio’s kunnen kiezen voor regels om ongebreidelde huurverhogingen tegen te gaan. “En maak ze ook voor zittende huurders”, zegt Scholten. “Die hebben slapeloze nachten.”

Nog jaren kreupel

Er is nóg een boodschap: zorg dat gemeenten tempo kunnen maken. “Haal belemmeringen weg”, zegt Mutluer. “Los bijvoorbeeld de stikstofkwestie op - die heeft voor zoveel vertraging gezorgd. Onze plannen liggen klaar. Maar zelfs bij tijdelijke woningen loop ik tegen regels aan die zorgen dat de bouw ervan drie of vier jaar duurt. Dat kan ik niet uitleggen aan mijn inwoners.”

Zoals aan die lerares van dertig. “De toekomst ziet er beter uit. Maar het duurt nog een aantal jaren”, zegt Mutluer. “Dat is het trieste”, besluit Scholten: “Intussen lopen veel mensen nog jaren kreupel in hun levenscarrière.”

Lees ook:

Vaarwel jubelton en verhuurdersheffing: hoe het nieuwe kabinet de wooncrisis wil bestrijden

De wooncrisis dwingt het kabinet-Rutte IV tot ambitieus beleid: minstens honderdduizend nieuwe woningen, afschaffing van de verhuurderheffing en de jubelton.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden