InterviewPeter Wennink

Topman Peter Wennink: ASML heeft meer voor- dan nadelen van de coronacrisis

Een chipmachine wordt in elkaar gezet in de 'cleanroom' bij ASML. Beeld ASML, Bart van Overbeeke
Een chipmachine wordt in elkaar gezet in de 'cleanroom' bij ASML.Beeld ASML, Bart van Overbeeke

Hoe zet je coronaproof een chipmachine in elkaar? Dat was aanvankelijk best lastig, vertelt de topman van ASML, maar nu heeft het bedrijf vooral profijt van de coronacrisis.

Even denkt hij over de vraag na. Even. Dan is er het antwoord van Peter Wennink, bestuursvoorzitter van ASML. “Achteraf gezien hebben we meer voor- dan nadelen van de coronacrisis gehad”, zegt hij vanuit het hoofdkantoor van de chipmachinefabrikant in Veldhoven. Wennink bracht er het afgelopen jaar veel tijd door. In een gewoon jaar is hij de helft van de tijd op pad: vaak naar Zuid-Korea, Taiwan, de VS en China, waar ASML’s grootste klanten zitten. Sinds het begin van de coronacrisis is hij daar niet meer geweest.

Meer voor- dan nadelen? Dat lijkt vreemd. De coronacrisis, met zijn anderhalvemeters, lockdowns en avondklokken, maakt veel dingen ingewikkelder. Je zou denken dat het heel ingewikkeld wordt om chipmachines te maken, vooral de nieuwste versies daarvan.

Het zijn machines met de omvang van anderhalve zeecontainer. Ze wegen 180.000 kilo en bestaan uit 100.000 onderdelen die door vijfduizend leveranciers worden geleverd, waarvan er 3400 in het buitenland huizen. Het duurt 23 weken om ze in elkaar te zetten. In de ruimtes waar dat gebeurd, werken 1700 mensen die ook nog iets minder geavanceerde machines maken.

Veel vraag naar smartphones en laptops

Ja, beaamt Wennink via een videoverbinding, het was even ingewikkelder dan normaal. Toen de VS en Maleisië op slot gingen en er onderdelen niet op tijd in Veldhoven aankwamen. Toen personeelsleden niet naar hun werk konden omdat ze in quarantaine moesten. Toen trad vertraging op. Bovendien merkten klanten als Samsung, TSMC en Intel dat de vraag naar chips vanuit de luchtvaart- en de auto-industrie afnam, omdat fabrieken op een lager pitje draaiden – of helemaal niet.

Maar na dat lastige begin? “De problemen met de bevoorrading zijn opgelost”, blikt Wennink terug. “We zijn coronaproof gaan werken. De machines worden in elkaar gezet door twee teams. Die teams komen elkaar niet meer tegen, vóór corona wel. De productie kon doorgaan, ook nu we een avondklok hebben trouwens. Andere medewerkers konden vanuit huis gaan werken omdat we vroeg veel extra bandbreedte hadden ingekocht.”

Stagiairs leren hoe een EUV-machine in elkaar wordt gezet en hoe deze werkt in het trainingscentrum van ASML in Taiwan.  Beeld Reuters
Stagiairs leren hoe een EUV-machine in elkaar wordt gezet en hoe deze werkt in het trainingscentrum van ASML in Taiwan.Beeld Reuters

Daarbij merkten ASML’s klanten dat er door corona veel vraag was naar smartphones, laptops, tablets, computers en opslagruimte voor data. Dus klopten zij in Veldhoven aan voor machines. Met als gevolg dat ASML het in 2020 drukker had dan het voor de coronacrisis had gedacht; dat het 258 lithografiemachines verkocht, waarvan 31 van het zeecontainerformaat; dat het qua omzet (14 miljard euro) en winst (3,55 miljard euro) een topjaar beleefde en er 1580 werknemers bij kwamen.

Peter Wennink, ceo van ASML, tijdens een persconferentie in in Veldhoven. Beeld Reuters
Peter Wennink, ceo van ASML, tijdens een persconferentie in in Veldhoven.Beeld Reuters

Het belangrijkste voordeel zit hem in het onderhoud. In zijn 35-jarig bestaan bouwde ASML zo’n vijfduizend machines waarvan 95 procent het nog doet. Al die machines krijgen onderhouds-, opknap- of reparatiebeurten. Normaliter reizen ASML’s medewerkers dan richting Zuid-Korea, Taiwan, VS en China om lokale teams te helpen bij ingewikkelde klussen. Dat bleek in coronatijd lastig. 

Wennink: “In Zuid-Korea moesten onze mensen in quarantaine. Dan zaten ze in een staatshotel zonder balkon. Ze mochten niet naar buiten en werden opgeschrikt door mededelingen via de intercom dat de gasten in kamer zoveel op de negende verdieping zich terstond weer naar hun kamer moesten. Er zijn medewerkers die drie keer in quarantaine zijn geweest.”

Omdat reizen lastig of onmogelijk was, ging ASML over op inspectie en dienstverlening op afstand. Wennink: “We gebruiken camera’s die beelden maken van onze machines. Die beelden gaan via internet direct naar Veldhoven, waar onze medewerkers meekijken en onze lokale teams instructies geven.” Dat bleek niet alleen te werken, maar ook erg effectief te zijn. 

‘We gaan zeker door met deze manier van onderhoud’

“We kregen machines na vier of acht uur aan de praat, waar een medewerker vroeger 36 uur nodig had om in Zuid-Korea te komen.” Lucratief was het ook: voor de klant omdat die eerder zijn productie kon hervatten, voor ASML omdat het een deel van die productiewinst incasseert. Wennink: “Corona heeft het onderhoud enorm veranderd. We gaan er zeker mee door.”

En komend jaar? Wennink twijfelt er niet aan: ASML krijgt het nog drukker. Je zou denken dat het met bijna vijfduizend vrijwel continu draaiende chipmachines wel eens klaar is. Dat die genoeg nieuwe chips kunnen produceren. Maar daar is geen sprake van, bezweert Wennink.

De vraag naar chips blijft groeien en het einde van die groei is niet in zicht. Dat komt doordat elektrische auto’s meer chips bevatten dan benzineauto’s, en zelfrijdende auto’s nog meer. Het komt doordat er steeds meer chips in steeds meer apparaten zitten. “Chips worden steeds kleiner, sneller en beter. Om de twee jaar verdubbelt hun rekenkracht en dat tegen dezelfde kosten. Dus wordt het aantrekkelijker om meer chips in meer producten te verwerken.”

Uitgaven aan onderzoek blijven stijgen

Dan is er de onderlinge verbondenheid van apparaten via internet. “Nu zijn wereldwijd 40 miljard apparaten met elkaar verbonden. In 2030 zijn dat er 350 miljard.” Het komt door kunstmatige intelligentie. Een grote stimulans verwacht Wennink verder van het 5G-netwerk voor mobiele telefonie. “Met 5G zijn veel meer data te versturen en met die data is dan weer van alles te doen: nieuwe applicaties, het verwerken van gegevens tot relevante informatie, het opslaan van al die informatie.” “En”, vervolgt Wennink, “besef ook dat de digitale infrastructuur in Nederland erg goed is. In andere landen is nog een wereld te winnen.”

ASML anticipeert daarop. De uitgaven aan onderzoek blijven stijgen, ASML spendeert er dit jaar dan twee miljard aan. Een deel van die kosten zijn voor machines die ASML in 2023 verwacht te verschepen. Vier zijn er al verkocht: voor 270 miljoen euro per stuk. Dat is ruim het dubbele van de 130 miljoen die ASML in 2020 ontving voor zijn duurste machine. Wennink: “Toen ik in 1999 bij ASML kwam, kostte een machine 5 miljoen euro.”

Lees ook:

Tien vette jaren voor chipmachinefabrikant ASML en voor zijn aandeelhouders

Chipmachinefabrikant ASML meldde deze week recordresultaten. De afgelopen tien jaar stapelde het concern record op record. En de rek is er nog lang niet uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden