Behoud van uitkering

Tilburg maakt samenwonen op proef mogelijk voor inwoners in de bijstand

Samenwonen is voor mensen in de bijstand vaak eng omdat dit grote gevolgen kan hebben voor hun inkomen, zegt de Tilburgse wethouder Esmah Lahlah.  Beeld Hollandse Hoogte, Richard Brocken
Samenwonen is voor mensen in de bijstand vaak eng omdat dit grote gevolgen kan hebben voor hun inkomen, zegt de Tilburgse wethouder Esmah Lahlah.Beeld Hollandse Hoogte, Richard Brocken

In Tilburg mogen bijstandsgerechtigden nu een half jaar samenwonen op proef, zonder dat het invloed heeft op hun uitkering.

Barbara Vollebregt

Wie in de bijstand zit en gaat samenwonen met iemand met een eigen inkomen (of spaargeld) raakt zijn uitkering kwijt en wordt zo volledig financieel afhankelijk van zijn of haar nieuwe huisgenoot. “Veel inwoners in de bijstand durven daarom niet te gaan samenwonen, uit angst voor wat dat doet met hun financiële situatie”, zegt de Tilburgse wethouder arbeidsparticipatie en bestaanszekerheid Esmah Lahlah.

Daarom start de gemeente met een nieuwe pilot: samenwonen op proef. Daardoor kunnen bijstandsgerechtigden het samenwonen een half jaar proberen, zonder dat het invloed heeft op hun uitkering. Het experiment duurt een jaar. Tilburg is voor zover bekend de eerste gemeente die zo’n proef uitvoert, meldt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

Nooit meer verliefd

De Tilburgse wethouder, die niet aan een politieke partij gebonden is, leefde in maart bij wijze van experiment zelf een maand van de bijstand en sprak toen veel inwoners met een bijstandsuitkering die voor de zekerheid maar hadden besloten om nooit te gaan samenwonen.

“Een mevrouw vertelde dat ze nooit meer verliefd wilde worden, en al helemaal niet op iemand met een baan. Voor haar was niet duidelijk wanneer je een relatie hebt of wanneer er sprake is van samenwonen. Bij dat laatste ben je dan direct financieel afhankelijk van diegene”, zegt Lahlah.

Als twee mensen met een bijstandsuitkering gaan samenwonen, heeft dat ook invloed op hun uitkering. Zij krijgen dan beiden minder geld. Dat is ergens ook logisch, want doordat ze samen één huishouden runnen, hebben ze minder vaste lasten.

Maar dat betekent ook dat bijstandsgerechtigden niet kunnen testen of samenwonen iets voor hen is zonder dat het direct gevolgen heeft voor hun uitkering. Bovendien is het door huidige wetgeving heel ingewikkeld uit te vogelen wanneer je precies een relatie hebt en als één huishouden wordt gezien en wanneer je ergens gewoon regelmatig op bezoek bent.

Onduidelijk wanneer sprake is van samenwonen

Zelf zat Lahlah er ook mee in haar maag tijdens haar maand in de bijstand. Ze wilde zich aan alle bijstandsregels houden. “Mijn partner en ik hebben een samengesteld gezin en we hebben beiden een eigen woning. Wanneer de kinderen er niet zijn, zijn we altijd bij elkaar. Maar wanneer spreek je van samenwonen of een gemeenschappelijk huishouden? Daar is veel onduidelijkheid over. En dus was ik elke keer dat ik bij mijn partner was bang dat het werd gezien als samenwonen. Daarom hebben we elkaar die maand bijna niet gezien.”

Tilburg biedt nu duidelijkheid. Als twee mensen een uitkering hebben kunnen ze beiden voor zes maanden hun eigen woning aanhouden en bij een van hen intrekken voor een half jaar. Ze moeten dat dan wel aan de gemeente melden. Als het samenwonen geen succes is, verandert er niks aan de hoogte van hun bijstand.

De Landelijke Cliëntenraad juicht het initiatief toe, laat voorzitter Amma Asante weten. “We zijn heel benieuwd of het aanslaat. Tegelijkertijd hopen we dat er snel iets soortgelijks wordt ingevoerd voor bijstandsgerechtigden met een volwassen zoon of dochter die nog thuis woont. Nu worden kinderen boven de 21 jaar vaak uit huis gezet omdat hun ouders anders worden gekort op hun uitkering.”

Verlenging van de proefperiode

In Tilburg wordt na zes maanden samen met de gemeente in een gesprek de balans opgemaakt en bepaald of het samenwonen een succes is. Als dat nodig is, kan de proefperiode worden verlengd. In zo’n gesprek wordt ook uitgelegd wat de gevolgen voor het inkomen zullen zijn.

Op dit moment worden nog vaak sancties opgelegd aan mensen die gaan samenwonen en dat niet aan de gemeente doorgeven. Dat kan worden gezien als fraude. “Mensen zijn nu ontzettend bang om samen te wonen”, zegt Lahlah. Als het experiment een succes is, stapt ze met haar bevindingen naar het Rijk. In Tilburg wonen iets minder dan zevenduizend bijstandsgerechtigden. Dat is gezien het inwonersaantal relatief veel vergeleken met andere gemeenten.

Lees ook:

De gekte op de woningmarkt slaat over: overbieden op een huurhuis kan nu ook

Een huurhuis naar de hoogste bieder? Een woningsite adverteert ermee. Dat laat zien dat het ook op de huurmarkt ‘uit de klauwen loopt’, zeggen critici.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden