Toerisme

Thomas Cook is niet meer. Hoe kon zo'n reisinstituut bezwijken?

Beeld AFP

Het is voorbij voor touroperator Thomas Cook. De reismarkt is zo veranderd dat het bedrijf de koers niet tijdig kon verleggen.

De telefoons in het Verenigd Koninkrijk staan op een standaard boodschap en de Nederlandse website meldt: service onbeschikbaar. Het is gedaan met touroperator Thomas Cook. Na 178 jaar pionier te zijn geweest in het organiseren van reizen, is het concern nu failliet. Het gaat voorlopig om het faillissement van de Thomas Cook Group en de Thomas Cook-tak in het Verenigd Koninkrijk. De continentale tak, met daarin onder meer Nederland en Duitsland, plus de Scandinavische tak zijn dat nog niet. 

Het slagzij maken van het bedrijf is een wereldwijd drama voor de 22.000 werknemers op de lange termijn en per direct voor honderdduizenden vakantiegangers. Maar de val van Thomas Cook laat ook een krater vol vraagtekens achter: Hoe kan een gerenommeerd reisinstituut als Thomas Cook - ook bekend van de travellercheques - bezwijken?

“Er was volume genoeg. De boekingen gingen hartstikke goed, er waren 600.000 klanten onderweg, mensen reizen ook meer, dus daar ligt het niet aan”, zegt Marco van Leeuwen, specialist reisindustrie aan de Breda University. Hij houdt zich onder meer bezig met modern reisgedrag en veranderingen en geopolitieke effecten in de reisindustrie. 

Eigen hotels, eigen vliegtuigen

Volgens Van Leeuwen is Thomas Cook ten onder gegaan aan verschillende factoren, om te beginnen de hoge vaste kosten. “In tegenstelling tot de concurrentie is Thomas Cook de eigenaar van de producten die ze aanbieden. Ze hebben eigen hotels, eigen vliegtuigen, eigen filialen van hun reisbureaus en eigen kantoren voor hun personeel en organisatie. Dan heb je hele hoge, vaste kosten.”

Met de enorme schuldenlast die het bedrijf al tijden in een wurggreep had, kan dan iedere tegenvaller fataal zijn. Zeker in de vakantiebranche, waar een hete zomer of een dip in het consumentenvertrouwen de reislust flink kan temperen. Van Leeuwen: “Het aantal boekingen kan ineens drastisch afnemen, terwijl die vaste kosten maandelijks doorgaan. Probeer de boel dan maar eens gaande te houden als je geen financiële buffer achter de hand hebt.”

Ook het segment waarin Thomas Cook goeddeels opereerde heeft het concern uiteindelijk de kop gekost, denkt Van Leeuwen. “De reizen die ze organiseerden, zaten in het lagere- en het middensegment. Dat zijn reizen met een lagere marge en is een markt voor prijsvechters geworden. Ze hebben het wel geprobeerd in het hogere segment, met bijvoorbeeld de Casa Cook Hotels, maar toen waren ze eigenlijk al te laat.”

Beeld ANP

Ook was Thomas Cook te laat in de omschakeling naar het digitale tijdperk. “Hun grootste concurrenten Sunweb en Corendon zijn natuurlijk veel later op de markt gekomen en hebben geen last van een offline-cultuur.”

‘De Nederlandse en Scandinavische tak doen het nog best goed’

Wat Thomas Cook wél heeft is een indrukwekkende infrastructuur en logistiek, met 200 hotels ( 38.000 kamers op 47 bestemmingen) en 100 vliegtuigen. Met 11 miljoen klanten en een rijke historie moet het met de naamsbekendheid en de goodwill toch ook wel goed zitten voor de reisreus. Zou je zeggen. Van Leeuwen: “Ja, dat zou je zeggen. De Nederlandse en de Scandinavische tak doen het ook nog best goed.”

Een laatste poging om de Thomas Cook Group te redden mislukte zondag. De Chinese grootaandeelhouder Fosun International stond grotendeels garant voor een reddingskapitaal van 900 miljoen pond, maar om een faillissement van Thomas Cook af te wenden moest nog eens 200 miljoen pond worden opgehaald. Dat zagen de Chinezen en ook andere investeerders niet zitten. De Britse overheid wilde eveneens niet bijspringen. Van Leeuwen: “Dat ze niet doorgepakt hebben zegt toch wel iets.”

Hij denkt dat een doorstart voor Thomas Cook in sommige landen best tot de mogelijkheden behoort, al vraagt hij zich wel af hoe dat dan zou moeten: “Wat doe je bijvoorbeeld met de naam? En wie is er geïnteresseerd? Wellicht een partij als beleggingsonderneming Triton (eigenaar van de Sunweb Group, red). Een eventuele nieuwe koper kan onder een andere naam verder, maar een nieuw merk beginnen kost veel geld.”

Digitaal vaatje vol onzekerheden

Bovendien: Wat voorheen alleen all-round reisaanbieders konden - het hele pakket met vlucht en hotel verkopen - dat kunnen nu allerlei partijen. “Iedereen kan eenvoudig een schakel in de keten worden. Je hoeft er geen fabriek met onderdelen voor neer te zetten, het is meer een kwestie van online doorverwijzen. Als je ergens goed in bent, zoals vluchten of hotels op een rijtje zetten, kun je daar goed geld mee verdienen.”

Mocht er voor Thomas Cook op een of andere manier een tweede leven zijn weggelegd, dan moet zo'n herboren bedrijf dus uit een heel ander vaatje gaan tappen. Een digitaal vaatje vol onzekerheden en met een ander soort klant. Een minder loyale klant die tegenwoordig zijn eigen reisagent is. Een doe-het-zelver dus en eigenlijk het tegenoverstelde als waar Thomas Cook als reisorganisatie mee groot is geworden. Van Leeuwen: “Je ziet nu een soort trotsheid bij de mensen zelf. Luister maar eens naar de borrelpraat op een verjaardag, waar mensen opscheppen over die geweldige vakantie die ze voor 400 euro all-in hebben geboekt. We zijn nu ons eigen reisbureautje.” 

Nederlandse tak schrapt vluchten op dinsdag

De reis van Nederlanders die op dinsdag met vakantie zouden gaan via Thomas Cook Nederland, waar ook Neckermann onder valt, gaat niet door. De reisorganisatie meldt maandagavond dat de vertrekken komen te vervallen. Thomas Cook Nederland heeft inmiddels bij de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR) melding gedaan van financieel onvermogen. Maar er is volgens een woordvoerster nog geen sprake van een faillissement, meldt ANP. 

Eerder op de dag maakte een woordvoerder van Thomas Cook Nederland bekend dat, volgend op het faillissement van het Britse moederbedrijf, ‘op hoog niveau’ overlegd werd over de toekomst van de Nederlandse tak. Een faillissement is ook hier zeker niet uitgesloten.

Reizigers die vertrekken vanaf woensdag vinden volgens het bedrijf binnenkort meer informatie op de website van Thomas Cook, neckermann.nl en sgr.nl. Eerder maakte de Nederlandse tak bekend voorlopig geen nieuwe klanten aan te nemen. Ruim 10.000 Nederlanders zijn nu nog via Thomas Cook op vakantie.

Mocht ook Thomas Cook Nederland omvallen, dan is iedereen die een pakketreis heeft geboekt beschermd via de Stichting Garantiefonds Reisgelden. Hun huisvesting op de plaats van bestemming of de terugreis is niet in gevaar. Op diverse bestemmingen weigerden hotels echter al klanten. Die kregen het verzoek nogmaals te betalen.

Lees ook:

Doek valt voor Britse reisgigant Thomas Cook, duizenden toeristen gestrand

De ondergang van het bedrijf treft zo’n 600.000 vakantiegangers. Zij zitten momenteel via Thomas Cook in het buitenland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden