Geldontwaarding

Tekorten lijken sfeer binnen de Europese Centrale Bank te doen omslaan: inflatie misschien toch niet zo tijdelijk

Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank Beeld Reuters
Christine Lagarde, president van de Europese Centrale BankBeeld Reuters

Analisten zien de sfeer binnen de Europese Centrale Bank langzaam omslaan: die inflatie is waarschijnlijk niet zo tijdelijk als tot nu toe gedacht. Wat te doen?

Dirk Waterval

Tekorten maken het leven vaak duurder, en dat zien ze ook bij de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. Consumentenprijzen stijgen op dit moment door het tekort aan de grondstoffen waar goederen van gemaakt zijn. Ze stijgen verder door het tekort aan zeecontainers, wat het verschepen van die goederen duur maakt. Zelfs arbeid is momenteel schaars, waardoor bedrijven de hogere lonen die daar mogelijk uit volgen, kunnen doorberekenen in hun productprijzen.

Donderdag komt statistiekbureau Eurostat met nieuwe inflatiecijfers over de eurozone. Waarschijnlijk overtreffen die nog de cijfers van september, toen de prijzen in een jaar met 3,4 procent waren gestegen. Dat is ruim boven de doelstelling van de ECB, die ongeveer 2 procent inflatie nastreeft in het eurogebied.

Dus als het bestuur van die bank hier donderdagmiddag over vergadert, ligt er een beladen vraag op tafel: moet ze meer doen om die inflatie te beteugelen? Of zijn de prijsstijgingen tijdelijk, en zouden de centrale bankiers met forse ingrepen vooral economisch herstel fnuiken?

Het gaat niet vanzelf

Tot voor kort hield het ECB-bestuur naar buiten toe stellig vast aan dat laatste: ja, die prijsstijgingen zijn tijdelijk en ebben vanzelf weer weg. Maar nu de inflatie blijft doorzetten wordt die boodschap steeds minder houdbaar, zien analisten. Zo kondigen twee grote levensmiddelenbedrijven, Unilever en Nestlé, onlangs bijvoorbeeld aan hun hogere productiekosten te gaan doorberekenen aan de klant in de supermarkt.

Unilever-topman Alan Jope zei vorige week dat hij de piek van de inflatie pas halverwege volgend jaar verwacht. Diezelfde week publiceerde ABN Amro een rapport over sectoren die veel last hebben van de hoge gasprijzen, zoals de glas- en tuinbouw, en die hogere kosten misschien noodgedwongen moeten verhalen op hun klanten.

Nu kan de ECB, mocht ze ten strijde willen trekken tegen hoge inflatie, niet zoveel doen tegen tekorten aan grondstoffen of zeecontainers. Wél een mogelijkheid is om haar speciale corona-steunprogramma ietwat af te bouwen. Op dit moment koopt de centrale bank nog veel overheidsschulden op van grote beleggers als commerciële banken, pensioenfondsen en verzekeraars.

Het idee is dat zij weer extra investeringen kunnen doen met het geld waarmee de ECB hen betaalt, wat de economie moet aanjagen. Begin vorig jaar heeft de centrale bank dit opkoopprogramma flink uitgebreid met als doel een gigantische recessie te voorkomen. Inmiddels lijkt de ECB-steun eerder voor ongewenste inflatie te zorgen, stellen kritische economen.

Hogere rentes?

Maar aan het afbouwen van de opkoopprogramma’s hangen gevaren. Beleggers kunnen direct gaan twijfelen aan de kredietwaardigheid van lidstaten en daarom fors hogere rentes rekenen voor het verstrekken van staatsschuld. Sommige zuidelijke landen met hoge schulden kunnen daardoor acuut in de problemen komen.

Om die reden lijkt het bestuur van de ECB tot op heden niet happig op het afbouwen van haar opkoopprogramma’s. Maar inmiddels is de inflatie zo hardnekkig dat de toon in Frankfurt voorzichtig omslaat, ziet Carsten Brzeski, ECB-watcher bij ING. “Mijn verwachting is dat de bank donderdagmiddag na de vergadering beleggers langzaam gaat klaarstomen voor het idee dat het steunprogramma wordt afgebouwd”, zegt hij. De verwachting is dat tijdens de volgende ECB-vergadering, in december, grotere knopen worden doorgehakt.

Ook de Rotterdamse hoogleraar monetaire economie Casper de Vries vindt het moeilijk vol te houden dat er nog een corona-opkoopprogramma nodig is, zegt hij. “Verminder je dat opkopen niet, dan ben je als centrale bank eigenlijk bezig met het financieren van de staatsschuld van landen. En dat mag niet volgens het Verdrag van Maastricht uit 1992.”

Lees ook:

Kritiek op corona-steunpakket van de ECB zwelt aan: zoveel geld bijdrukken is niet zonder gevolgen

De druk op de Europese Centrale Bank (ECB) om haar immense steunprogramma van honderden miljarden euro’s af te bouwen neemt toe. Volgens critici wegen de nadelen inmiddels zwaarder dan de voordelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden