InterviewArbeidsmarkt

Succesvol oud worden op de werkvloer? Dan is het vanaf je 45ste opletten geblazen

Op de huidige krappe arbeidsmarkt is iedereen nodig. Beeld ANP, Jeroen Jumelet
Op de huidige krappe arbeidsmarkt is iedereen nodig.Beeld ANP, Jeroen Jumelet

Langer doorwerken vergt inspanning van werknemer en werkgever. ‘Als je daarmee wacht tot je zestigste, ben je rijkelijk laat.’

Mensen willen én kunnen langer doorwerken als hun werkgever wat meer tijd in ze investeert, stelt hoogleraar Dorien Kooij vrijdag tijdens haar oratie aan de Universiteit Tilburg. Dat investeren gebeurt alleen niet genoeg, vindt Kooij, en dat is een probleem. Op de huidige krappe arbeidsmarkt is iedereen nodig, zeker werknemers met kennis en ervaring.

U zegt dat het al vanaf 45 jaar opletten is geblazen, waarom dan al?

“Dan beginnen leeftijdsgerelateerde veranderingen een rol te spelen. Zoals de loopbaanfase waarin je terechtkomt, je motivatie of mogelijke gezondheidsklachten. Vanaf 45 jaar kan het zijn dat je meer moeite moet doen om hetzelfde te bereiken.

“Daarbij komt dat je op tijd moet beginnen om succesvol ouder te worden op je werk. Het is rijkelijk laat om pas met 60 jaar te gaan denken over hoe leuk of hoe zwaar het werk nog is, want dan heb je minder gelegenheid voor aanpassingen in je loopbaan dan als je jonger bent.”

Wat verandert er op je werk als je ouder wordt?

“Uit onderzoek blijkt dat sommige dingen minder belangrijk worden, zoals beloning, promotie en nieuwe dingen leren. Terwijl andere zaken juist in belang toenemen voor mensen: iets waardevols bijdragen, anderen helpen, je kennis overdragen en je vaardigheden benutten bijvoorbeeld. Ouderen zijn niet minder gemotiveerd, zoals het soms kan lijken. Ze zijn het alleen op een andere manier.”

Wat kun je als werknemer doen om op latere leeftijd niet in de problemen te komen?

“Anticiperen en nadenken over je loopbaan. Kun je je huidige functie over tien of twintig jaar nog uitoefenen? Verder zien we positieve effecten van jobcrafting, dat is sleutelen aan je baan. Bedenken wat je kwaliteiten zijn en wat je leuk vindt om te doen, en hoe dat past bij je werk. Je kunt je werk daarop aanpassen doordat je bijvoorbeeld een project naar je toe trekt. Of door taken die minder passen aan iemand anders te geven, in overleg met je leidinggevende. Je moet regelmatig blijven sleutelen, omdat je als mens verandert in de loop der jaren.”

Wat zijn voorbeelden?

“Een personeelsadviseur die de rol van loopbaancoach erbij nam, omdat dat beter paste bij haar gevoel van zingeving. Of een zorgmedewerker die thuis veel muziek maakte en dat ook ging doen in het woonzorgcomplex waar hij werkte. Of een secretaresse die goed met de iPad overweg kon en besloot haar collega’s hierover meer te gaan leren. Het zijn vaak kleine dingen die mensen doen, waardoor hun baan beter bij ze past of blijft passen.”

Gezond ouder worden op de werkvloer is een gedeelde verantwoordelijkheid, stelt u. Wat moeten werkgevers doen?

“Medewerkers stimuleren om na te denken over hun loopbaan. Mensen meer autonomie geven helpt ook, net als flexibele en brede functieomschrijvingen. Maatregelen waarbij mensen ontzien worden, zoals extra verlof of vrijstellingen, zou ik bewaren voor het einde van de loopbaan. Werkgevers moeten niet wachten tot iemand uitvalt en dan pas kijken of hij ook op een andere manier ingezet kan worden.”

U bepleit extra inzet van de organisatie voor oudere werknemers, dat kost geld. Kan een werkgever dat geld niet beter investeren in jongeren?

“Nee, want ouderen hebben kennis en vaardigheden en zijn meer betrokken, dus die wil je behouden. Bovendien zijn oudere werknemers heel loyaal, wat betekent dat ze langer zullen blijven. Jongeren kijken nog heel erg om zich heen en wisselen vaker van baan. Als je investeert in jongeren, weet je ook niet of die wel zullen blijven. Verder zullen er minder jongeren op de arbeidsmarkt zijn, dus ouderen aan je binden is belangrijk.”

Zijn organisaties zich bewust van dat belang?

“Over het algemeen zie ik dat organisaties het een belangrijk onderwerp vinden, maar het is nog niet urgent genoeg. Ze kijken vooral naar de instroom van nieuwe werknemers en minder naar het behoud van hun personeel. Ze zouden bijvoorbeeld kunnen ophouden met automatisch het arbeidscontract te ontbinden bij het bereiken van de pensioenleeftijd. Want je ziet dat veel mensen na hun pensioen nog op een andere manier doorgaan met werken. Als organisatie loop je die oudere, waardevolle werknemer dan mis, omdat je die met pensioen hebt laten gaan.”

Lees ook:

Personeel vasthouden wordt nog lastiger dan mensen werven

In de zorg en bij de overheid wordt het vasthouden van medewerkers onderhand een groter probleem dan het binnenhalen van mensen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden