Een heffing van 50 cent per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, schaadt de economie nauwelijks, blijkt uit een studie van De Nederlandsche Bank. Op de foto de hoogovens van staalproducent Tata Steel in IJmuiden.

Klimaatbeleid

Strenger Europees klimaatbeleid zal bedrijven niet wegjagen

Een heffing van 50 cent per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, schaadt de economie nauwelijks, blijkt uit een studie van De Nederlandsche Bank. Op de foto de hoogovens van staalproducent Tata Steel in IJmuiden.Beeld ANP, Sem van der Wal

Het plan om meer sectoren in Europa te laten betalen voor CO2-uitstoot, zal niet tot een vlucht van bedrijven leiden. Een nieuw kabinet moet dus vierkant achter het klimaatpakket van eurocommissaris Timmermans gaan staan, stelt De Nederlandsche Bank.

Een heffing van 50 euro per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, alle energiebedrijven en de transportsector in de Europese Unie, schaadt de economie nauwelijks. Het is onwaarschijnlijk dat bedrijven in bijvoorbeeld de chemie of de metaal dan hun vestigingen sluiten en naar elders in de wereld vertrekken om daar meer broeikasgassen uit te gaan stoten.

Dat blijkt uit een nieuwe studie van De Nederlandsche Bank (DNB) die maandag uitkomt. DNB is nagegaan wat de effecten zijn van de nieuwste klimaatplannen van de Europese Commissie. In het voor de zomer gelanceerde ‘Fit voor 55’, wil de Commissie vuile uitstoot zwaarder aanslaan, in meer sectoren. Dat is nodig om het doel voor 2030, 55 procent minder uitstoot van broeikasgassen, te kunnen halen. Tegelijk is het plan om de EU te beschermen met een soort CO2-muur. Dat kan met een heffing op uitstoot aan de grens om te voorkomen dat Europese bedrijven worden weggeconcurreerd met viezere producten die van buiten de EU binnenkomen.

‘Nederland haalt de eigen klimaatdoelen niet eens’

Voor Nederland valt er al helemaal weinig te vrezen, constateert Olaf Sleijpen, lid van de directie van DNB. “Het concurrentievermogen van Nederland lijdt nauwelijks onder zo’n bredere CO2-prijs. Zelfs zonder de heffing aan de buitengrens van de EU zijn de gevolgen te overzien voor de Nederlandse economie.” Een nieuw kabinet zou er daarom goed aan doen de plannen van de Europese Commissie te omarmen, stelt Sleijpen. “Nederland moet sowieso meer doen, het haalt de eigen klimaatdoelen niet eens. Een nieuw kabinet zou het pakket van de EU integraal moeten steunen. Het klimaat is toch een van de grootste problemen die nu op tafel liggen.”

Het belasten van uitstoot aan de grens is een effectief instrument om de schonere EU-markt te beschermen, concludeert DNB. De Commissie wil daarvoor het zogeheten Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) in het leven roepen. Die taks zal om te beginnen ijzer en staal, aluminium, stroom, kunstmest en cement treffen. Zo’n CO2-muur om de EU heen voorkomt dat goedkopere, vuilere producten de groenere van de markt drukken. “De CBAM doet precies wat die moet doen, zo komt uit onze berekeningen. Maar ook zonder die heffing is het wel te doen voor de economie. Zeker als je puur naar Nederland kijkt.”

De concurrentiekracht voor de export zakt met 0,5 procent

Elders in Europa kan het aangescherpte klimaatbeleid harder aankomen. In een aantal landen in Centraal- en Oost-Europa, die nog veel steenkool gebruiken, zullen delen van de industrie het zwaarder te verduren krijgen. De Europese Commissie houdt daar in de plannen ook rekening mee. Er komt een Social Climate Fund waar een deel van de grensheffing in belandt. Dat geld moet bedrijven helpen te vergroenen en de sociale gevolgen verzachten. “Dat is wel nodig”, ziet Sleijpen. “Mensen moeten het wel mee kunnen maken. Je wilt voorkomen dat maatregelen stranden om politieke redenen.”

Het onderzoek van DNB laat zien dat de productiekosten voor de hele Europese economie met 0,7 procent stijgen door een CO2-belasting van 50 euro. Voor Nederland is dat 0,8 procent. In Centraal- en Oost-Europa stijgen die kosten met gemiddeld 1,7 procent. In Bulgarije is het effect het grootst met 3 procent meer kosten voor bedrijven. De concurrentiekracht voor de export zakt slechts met 0,5 procent, oftewel: de Europese Unie prijst zich nauwelijks uit de markt met strenger klimaatbeleid. De gevolgen blijven beperkt omdat een groot deel van de handel binnen de EU plaats vindt. De schatting is daarnaast zelfs nog aan de hoge kant, constateert Sleijpen. “Verandering van gedrag is in de modellen niet meegenomen. Terwijl natuurlijk de bedoeling is dat bedrijven hun productie ook gaan aanpassen door het beleid en minder CO2 gaan uitstoten.”

Lees ook:

‘Fit for 55’: De EU wil afslanken tot 55 procent minder broeikasgassen, maar zal flink moeten trainen

Hang vaker een prijskaartje aan de uitstoot van CO2, stelt de Europese Commissie in het enorme klimaatpakket dat half juli bekend is gemaakt. Zonder dat instrument zijn de klimaatdoelen onhaalbaar.

Timmermans haalt Europa overhoop om klimaatdoel te halen

Over het grote klimaatplan voor de Europese Unie gaat nog veel gesteggeld worden, maar de toon voor vergroening is gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden